LIVE Donald Trump sluit NAVO-top af met toespraak: "Hier hing liefde en ongelooflijke eensgezindheid"

De NAVO-top in Ankara zit erop. Voor secretaris-generaal Mark Rutte overheerst de tevredenheid: wat begon als een onverwacht tumultueuze bijeenkomst van wereldleiders, eindigde volgens hem in een succes.

Toch draaide de top, net als zoveel internationale bijeenkomsten de voorbije jaren, opnieuw om één man: Donald Trump. Hoe slaagde de Amerikaanse president erin de NAVO-top alweer volledig naar zijn hand te zetten?

Premier De Wever geeft ook aan dat hij geen problemen heeft met de manier waarop secretaris-generaal Mark Rutte de verdragsorganisatie leidt. Rutte krijgt geregeld kritiek vanwege zijn paaiende houding tegenover de Amerikaanse president.

"Hij doet een heel moeilijke job, die op dit moment uiterst ondankbaar is en waarvoor hij in de publieke opinie niet altijd waardering krijgt", zegt De Wever daarover. "Hij moet deze alliantie bij elkaar houden."

Ondanks de forse verklaringen bij de start van de NAVO-top beschouwt premier Bart De Wever de bijeenkomst in Ankara wel degelijk als een succes. Aan de gesprekstafel waren er volgens hem "geen valse noten te noteren". Dat zei hij op een persconferentie.

"Ik kan alleen maar oordelen over wat ik hoor in de zaal. In die zin was de top zeker een succes. Er waren wel verschillende meningen, maar dat is normaal."

Ook Donald Trump viel daarbij niet uit de toon. "De Amerikaanse president heeft helemaal op het einde het woord genomen en zijn tevredenheid geuit over wat hij gehoord heeft." De Wever merkt ook op dat er binnen de alliantie weinig discussie bestond over de nieuwe militaire steun aan Oekraïne.

De premier zegt dat hij tijdens zijn interventie wel 2 keer heeft gepleit voor "wederzijds respect" binnen de alliantie. Dat is volgens hem nodig om de publieke steun voor hogere defensie-uitgaven te behouden. "Als de indruk bestaat dat we dat enkel onder druk van iemand anders moeten doen, dan zal dat niet lukken."

Een journaliste vraagt Trump naar zijn reactie op het uitblijven van Europese hulp tijdens de Amerikaanse oorlog in Iran. Zijn antwoord is opvallend mild, zeker in vergelijking met zijn uitspraken eerder vandaag en gisteren.

"Het was een momentopname", zegt Trump. "We hadden de hulp niet nodig, maar we vroegen het toch eens." De relatie met die landen zou beter zijn dan ooit, vindt Trump.

De terugblik op de NAVO-top was van korte duur. 

Trump is nu begonnen aan een lange lijst aan successen van de VS. Hij heeft het onder meer over de Amerikaanse industrie die heropleeft, de werkloosheid die lager is dan ooit, dat hij "de nummer 1 is" op TikTok, al is het niet helemaal duidelijk wat hij daar precies mee bedoelt.

Met ruim anderhalf uur vertraging verschijnt president Donald Trump op het podium.

Hij is lovend over de NAVO-top hier in Ankara. "Er was een ongelooflijke eenheid op de top, er was liefde", vond hij. "Het was geweldig." Trump prijst vooral de inspanningen van president Erdogan, die "een fantastisch land" heeft, aldus de president. 

Over de toenemende defensie-investeringen zegt Trump het volgende: "Alle leiders begrijpen goed dat de VS de grootste bijdrage levert aan de NAVO, zowel op financieel vlak als militair vlak. Dit jaar zal de VS een recordbedrag investeren." Sommige landen doen volgens Trump nog niet voldoende, maar - naar eigen zeggen - zal dat snel goedkomen. 

In de perszaal worden de laatste voorbereidingen getroffen voor de afsluitende persconferentie van Donald Trump. De zaal is tot de nok gevuld met journalisten. Naar verwachting zal Trump over enkele minuten beginnen met spreken.

Mark Rutte erkent dat niet alle NAVO-landen even snel de nieuwe defensienorm van 5 procent van het bbp zullen halen. Daarbij verwijst hij expliciet naar België.

"Er blijft een kloof tussen de bondgenoten", zegt Rutte. "Neem België, of Canada, dat een jaar geleden nog ver verwijderd was van de NAVO-norm van 2 procent. Zulke landen hebben de voorbije tijd een enorme inhaalbeweging gemaakt, maar er zijn grenzen aan hoe snel je de defensie-uitgaven kunt verhogen. Je moet die landen ook de tijd geven om die omslag te maken."

Volgens Rutte is het bondgenootschap vandaag sterker dan ooit. Dat voelde hij in de vergaderruimte. "Dat gevoel leeft bij alle 32 bondgenoten", zegt Rutte.

Hij benadrukte dat de NAVO-leiders hun engagement voor artikel 5 opnieuw hebben bevestigd: een aanval op één bondgenoot blijft een aanval op alle bondgenoten. "Onze eenheid, solidariteit en collectieve kracht blijven het fundament van onze vrede en veiligheid", zei hij.

Tegelijk pleitte Rutte voor een sterker Europa binnen een sterkere NAVO. De Europese bondgenoten en Canada moeten volgens hem een grotere verantwoordelijkheid opnemen voor de veiligheid van het bondgenootschap. "We gaan onze veiligheid herbalanceren", klonk het. Die nieuwe koers omschreef hij als "NAVO 3.0": een alliantie die zich blijft aanpassen aan een veranderende veiligheidsomgeving en resultaten blijft leveren.

NAVO-secretaris-generaal Mark Rutte sprak na afloop van de top in Ankara van een "succesvolle NAVO-top" en benadrukte dat er onder de bondgenoten een grote eensgezindheid heerste. Volgens hem heeft het leiderschap van de Amerikaanse president Donald Trump het bondgenootschap versterkt en een nieuwe dynamiek gecreëerd.

Rutte wees erop dat de NAVO tijdens de top heeft aangetoond dat de beloften die eerder in Ankara werden gedaan, ook worden waargemaakt. Zo breidt de defensie-industrie haar productiecapaciteit uit en nemen de Europese bondgenoten en Canada meer verantwoordelijkheid op zich.

"Dit gaat niet alleen over meer geld uitgeven", zei Rutte. "Het gaat erom ervoor te zorgen dat onze militairen over alles beschikken wat nodig is om één miljard mensen te verdedigen in een steeds gevaarlijkere wereld."

Ondertussen horen we wel al verschillende signalen van wat er zich binnen de muren van het presidentieel paleis aan het afspelen is. 

Zo zou de Amerikaanse president gezegd hebben dat de VS wel deel wil blijven uitmaken van het bondgenootschap. "We willen bij jullie blijven", zou hij volgens een bron tegen de andere NAVO-leiders hebben gezegd. 

Ook Bart De Wever zou al aan het woord geweest zijn. Hij gebruikte zijn tijd om duidelijk te maken dat België grote inspanningen heeft geleverd het afgelopen jaar. Met een stijging in defensie-uitgaven van 60 procent is België de grootste klimmer van alle Europese landen.

De sfeer tijdens de vergadering zou behoorlijk constructief zijn, vertellen bronnen ons. Afwachten of onder meer onze premier dat kan bevestigen. We spreken hem rond 15u30.

Het is wachten op nieuws van de Noord-Atlantische Raad. De leiders zitten ondertussen al bijna 3 uur samen, en de vergadering kan elk moment aflopen. NAVO-secretaris-generaal Mark Rutte zal straks meer uitleg geven over het slottakkoord. 

VRT NWS volgt de persconferentie van Mark Rutte in de perszaal hier in de NAVO-top in Ankara. Straks meer...

Het belangrijkste om te weten is dat de echte onderhandelingen meestal al dagen of zelfs weken eerder zijn afgerond. Tijdens de bijeenkomst zelf worden de laatste politieke knopen doorgehakt en wordt de consensus officieel bevestigd.

De secretaris-generaal zit de vergadering voor. Hij opent de bijeenkomst, heet iedereen welkom en schetst de agenda.

Daarna krijgen de regeringsleiders één voor één het woord. Er bestaat geen vaste regel dat de Amerikaanse president altijd als eerste spreekt. De voorzitter bepaalt de volgorde, al krijgt de VS vanwege haar gewicht vaak vroeg in de vergadering het woord. We horen dat Trump nu wel als eerste zal spreken. Iedere leider houdt meestal een korte interventie van enkele minuten.

Als er nog meningsverschillen zijn, volgt een discussie. Soms vraagt de secretaris-generaal landen rechtstreeks om te reageren of probeert hij een compromis te formuleren.

De NAVO stemt vrijwel nooit. Besluiten worden genomen bij consensus: pas als geen enkel land bezwaar maakt, is een besluit aangenomen. Eén bondgenoot kan dus in theorie een besluit blokkeren.

Veel wordt er meestal niet meer aan een tekst veranderd. In sommige gevallen worden bepaalde passages geschrapt. Iets toevoegen aan de slottekst is veel complexer en gebeurt bijna nooit.

Nu alle leiders zijn aangekomen, is het tijd voor de familiefoto (zo wordt de groepsfoto bij aanvang van de vergadering van wereldleiders ook wel genoemd). Het fotomoment verloopt vrij sereen en er worden niet veel woorden gewisseld tussen de leiders.

Nu begint het echte werk. De leiders trekken zich de komende uren achter gesloten deuren terug om de verschillende hete hangijzers te bespreken. Na de vergadering volgt een persconferentie met alle nieuwsupdates. 

Donald Trump heeft ondertussen de reputatie om herrie te schoppen op een NAVO-top. Maar dat het opnieuw zo uit de hand zou lopen, had niemand echt gedacht. 

Gisteren rakelde Trump opnieuw de Groenlanddiscussie op. "Groenland moet door de VS bestuurd worden", zei hij toen. Na de Amerikaanse aanvallen op Iran van afgelopen nacht, werd duidelijk dat de Amerikaanse president ook de Iran-kwestie opnieuw op tafel legde. Nu komt daar opnieuw zijn hoogoplopende ruzie met Spanje bovenop. Alle registers worden opengetrokken. 

"Dit had een positieve top kunnen zijn", zei onze premier Bart De Wever gisteren. Gelijk heeft hij zeker, want de Europese landen hebben het afgelopen jaar een grote inspanning geleverd als het op defensie-investeringen aankomt. Maar van dat optimisme is er ondertussen niets meer te merken. 

En dan heeft De Wever het nog niet over de WK-match gehad met Trump. "Dat lijkt me niet verstandig", zei hij. Dat lijkt me alvast een goeie inschatting.

De toon werd gisteren gezet, en de constructieve sfeer is ondertussen ver te zoeken. En dan moeten de leiders nog allemaal samen vergaderen. Afwachten wat dat zal geven.

Nee, niet zomaar. Donald Trump kan als president wel invoerheffingen of andere handelsmaatregelen opleggen aan producten uit Spanje, maar een volledige opschorting van de handelsrelatie is juridisch en economisch veel ingewikkelder.

Bovendien voert de VS officieel handel met de Europese Unie als handelsblok, niet met Spanje alleen. Maatregelen die specifiek Spanje treffen zijn daarom moeilijker uit te voeren en kunnen worden aangevochten of leiden tot tegenmaatregelen van de EU.

De Amerikaanse president Donald Trump heeft zonet een persmoment gegeven samen met NAVO-secretaris-generaal Mark Rutte. 

Een van de meest opvallende uitspraken: Trump heeft zijn minister van Financiën Scott Bessent de opdracht gegeven om alle handel met Spanje op te schorten. Hij noemt het land "een verschrikkelijke partner" in de NAVO. "Kijk maar hoe ze terug zullen komen. Hij zal terugkomen lopen. Ze behandelen Mark Rutte verschrikkelijk."

Trump wil alle handelsrelaties en bezoeken aan het land annuleren. Hij richtte zich tijdens de toespraak tot Bessent. "Ik wil geen handel meer met hen, begrepen?", zei hij terwijl hij zich tot Bessent richtte. Die antwoordde: "Ja, meneer."

De relatie binnen de NAVO tussen de Verenigde Staten en Spanje is stroef, omdat de VS vindt dat Spanje te weinig uitgeeft aan defensie en dus onvoldoende bijdraagt aan de gezamenlijke veiligheid. Het land heeft niet ingestemd met de nieuwe NAVO-doelstelling om 5 procent van het bruto binnenlands product (bbp) aan defensie te besteden.

Daarnaast verschillen beide landen geregeld van mening over internationale conflicten en militaire inzet, waardoor er politieke spanningen ontstaan ondanks hun samenwerking binnen de NAVO.

Over Iran zei hij dat het staakt-het-vuren voorbij is (als het aan Trump zelf ligt). "Spreken met Iran is tijdsverspilling. De Iraanse overheid is een kanker", klinkt het. "Het zijn slechte, zieke mensen. We moeten af van deze kanker. Je moet er bij een kanker vroeg bij zijn."

De veiligheidsmaatregelen die de Turkse overheid heeft genomen om de NAVO-top in Ankara te beveiligen, zijn werkelijk indrukwekkend te noemen. 

Zo'n 50.000 agenten worden ingezet. En dat merk je. Op weg hierheen zie je ze op elke straathoek, op elke brug, aan elke wegovergang. Als journalist passeer je checkpoint na checkpoint, en zo goed als de helft van de stad is volledig afgesloten voor het verkeer. 

Collega Jens Franssen heeft al heel wat NAVO-toppen doorploeterd, maar zag zelden zulke zware beveiligingsmaatregelen als hier in Ankara. Het lijkt haast een belegerde stad. Het is moeilijk om te zeggen of de aanwezige agenten het veiligheidsgevoel versterken, of dat net het omgekeerde bereikt wordt. 

NAVO-topman Mark Rutte nam vanochtend een duidelijk standpunt in over de Amerikaanse aanvallen op Iran. "Al moet je wel goed de context zien", schetst Midden-Oosten-expert Inge Vrancken. "Rutte is samen met veel andere staatshoofden en regeringsleiders in Ankara op de NAVO-top, ook met Donald Trump", zegt ze in De Ochtend.

Dat Trump gisteren nog maar eens zijn teleurstelling in de NAVO liet blijken, speelt dan ook een grote rol. "Hij liet duidelijk horen dat hij heel erg misnoegd was dat westerse landen hem niet zijn komen helpen in de oorlog met Iran."

"Het zit hem nog altijd erg hoog dat zijn bondgenoten geen hulp hebben aangeboden. Daarom hoor je nu wel iedereen unisono zeggen dat die aanvallen noodzakelijk waren. Dat valt wel heel erg op."

Premier Bart De Wever wil deze NAVO-top focussen op steun aan Oekraïne. Dat heeft hij gezegd bij zijn aankomst op het officiële gedeelte van de topontmoeting. 

"Dit is een duidelijke rode kaart voor Poetin", zegt hij. "Eentje die je niet kan intrekken." En zo vindt de WK-match van de Rode Duivels opnieuw een weg naar het politieke topniveau, al heeft De Wever er naar eigen zeggen nog niet over gesproken met Trump. "We zaten niet aan dezelfde tafel, dus we hebben niet veel tegen elkaar gesproken, maar ik kan je zeggen dat we het er niet over hebben gehad."

Daarnaast prijst De Wever ook de Belgische defensie-investering. Die zijn met 60 procent gestegen in vergelijking met het jaar ervoor. Daarmee is ons land de grootste stijger van de Europese Unie. "Al kwamen we ook wel van diep", erkent De Wever. "Maar we hebben een goed parcours gereden."

De oorlog in Iran hoort volgens De Wever niet thuis op deze NAVO-top. "Dat is geen NAVO-materie", aldus de premier. "Maar hoe dan ook zullen we het er wel over hebben, heb ik begrepen."

Defensieminister Theo Francken (N-VA) zal vandaag op de NAVO-top een akkoord ondertekenen voor zijn "grootste defensie-aankoop van deze legislatuur". "Een akkoord met Nederland van 3,1 miljard euro dat gaat over Nasam-luchtverdediging, een Noors systeem", zegt hij in De Ochtend. Dat systeem moet onze luchtverdediging versterken tegen onder meer kruisraketten en drones.

Alle defensie-aankopen van Francken deze legislatuur hebben ervoor gezorgd dat ons land nu aan 2 procent van het bbp zit dat we aan Defensie uitgeven. NAVO wil tegen 2035 dat dat percentage op 3,5 procent ligt. "Dat is in deze budgettaire tijden bijzonder moeilijk. Als we die 2 procent kunnen vasthouden deze legislatuur, hebben we een goede job gedaan. Maar de Amerikanen en anderen zullen ons aan die 3,5 procent blijven herinneren."

Om aan die NAVO-doelstelling te geraken, moet er een stappenplan gemaakt worden. "Daar zijn we aan gebonden en dat zal er moeten komen. Alleen hebben we gezegd dat we die 2 procent zouden aanhouden tot 2029. We zullen zien hoe ver de druk verhoogd wordt. Niet alleen door de VS, maar ook door andere Europese landen die wel veel meer doen."

De eerste minister van Denemarken, Mette Frederiksen, reageert op de uithaal van Donald Trump van gisteren. Die zei dat de VS Groenland moet besturen, en niet Denemarken. Frederiksen volgt die redenering niet. 

"Groenland is natuurlijk niet te koop. We zijn een soevereine staat; we hopen dat iedereen ons grondgebied respecteert", zegt ze bij aankomst op de NAVO-top.

Trump beweert dat Denemarken niet in staat is om Groenland te verdedigen, maar dat klopt niet, volgens Frederiksen. "Denemarken is klaar om elke centimeter van NAVO-grondgebied te verdedigen; daar valt ook Groenland onder. Dat is waarom we destijds de NAVO hebben opgericht. Als ons (of Groenland, red.) iets overkomt, zal iedereen te hulp schieten."

Dat de NAVO-top in het teken zal staan van de Amerikaanse oorlog in Iran, blijkt al uit het eerste persmoment van secretaris-generaal Mark Rutte. 

"Ik verwacht dat we het vandaag zullen hebben over Iran", zegt hij. "We moeten herbevestigen dat het land nooit nucleaire wapens mag bezitten en dat de Straat van Hormuz opnieuw volledig opengaat. Dat vinden alle 32 bondgenoten noodzakelijk."

Over de Amerikaanse aanval zegt hij dit: "Het was absoluut noodzakelijk. Als er een staakt-het-vuren geldt, en Iran schendt dat staakt-het-vuren, dan moet de VS hard optreden."

Eigenlijk stond de kwestie bijna niet op de agenda. Op vraag van de VS bevatte de ontwerptekst een passage dat Iran nooit over een kernwapen mag beschikken, en dat de vrije scheepvaart door de Straat van Hormuz gerespecteerd moet worden. Hoewel Iran geen NAVO-land is, konden de andere lidstaten zich wel vinden in deze korte vermelding.

Maar na de Amerikaanse aanvallen op Iran van afgelopen nacht, zou de kwestie weleens de agenda kunnen domineren. 

Kort nadat hij het diner had verlaten dat de Turkse president Recep Tayyip Erdoğan had georganiseerd voor de leiders van de 32 NAVO-lidstaten, gaf Donald Trump opdracht tot de aanvallen. Het komt zelden voor dat een Amerikaanse president een militaire operatie beveelt terwijl hij in het buitenland is. In 2011 gaf toenmalig president Barack Obama tijdens een bezoek aan Brazilië wel toestemming voor luchtaanvallen in Libië.

Gisteren gaf Donald Trump (nogmaals) aan misnoegd te zijn over de manier waarop de NAVO-landen eerder dit jaar reageerden op zijn vraag om hulp tijdens de oorlog in Iran. Toen zo goed als niemand daarop inging, noemde hij het bondgenootschap "een papieren tijger", een macht zonder slagkracht. 

De NAVO en het conflict in het Midden-Oosten lijken dus verweven met elkaar, en daar zullen we hier vandaag waarschijnlijk de gevolgen van merken.

Vandaag start het echte werk. Na de receptie en het diner van gisteren zitten de leiders vandaag rond de tafel om een slottekst overeen te komen. 

De ontwerptekst circuleert al onder journalisten. Op zich is dat niet vreemd, want over die tekst is al maanden onderhandeld door NAVO-diplomaten. Dat de inhoud daarvan eerder lekt, is wel te verwachten. Meestal verschilt het ontwerp - op enkele punten en komma's na - niet heel erg veel van de officiële slottekst. 

De belangrijkste elementen zijn: een ijzersterke bevestiging van NAVO-artikel 5 (een aanval op één bondgenoot is een aanval op alle bondgenoten), een grotere Europese defensie-inspanning en meer steun voor Oekraïne. Volgens de tekst blijft Rusland de grootste bedreiging voor de veiligheid. 

Vandaag zal duidelijk worden of de staatshoofden en regeringsleiders zich in die tekst kunnen vinden, of dat er nog bepaalde zaken zullen worden aangepast.

De Israëlische premier Benjamin Netanyahu stelt dat de verkoop van Amerikaanse F-35's aan Turkije "het machtsevenwicht" in het Midden-Oosten zou verstoren. Dat heeft hij gezegd tijdens een interview met CNN.

Volgens Netanyahu heeft Turkije "agressieve ambities".  De Amerikaanse president Donald Trump had tijdens de NAVO-top in Ankara laten vallen dat hij de mogelijke verkoop van dergelijke straaljagers aan Turkije overweegt.

Nu de zon hier langzaam achter de horizon verdwijnt (het is hier een uurtje later dan in België en we liggen een stuk oostelijker), komen de wereldleiders aan op het presidentieel paleis voor het officiële topdiner. Ze worden er persoonlijk opgewacht door de Turkse president Recep Tayyip Erdoğan, die hen verwelkomt voor het officiële topdiner.

Aan de ingang van de locatie schudt hij elke leider persoonlijk de hand, terwijl een Mehter-orkest – de traditionele militaire muziekkapel van het vroegere Ottomaanse Rijk – voor een opvallend en ceremonieel onthaal zorgt.

Wat er precies op het menu staat, weten we niet. 

België geeft dit jaar naar verwachting 2 procent van zijn bruto binnenlands product (bbp) uit aan defensie en haalt daarmee voor het tweede jaar op rij de NAVO-norm. Dat blijkt uit de nieuwste ramingen van de NAVO in aanloop naar de top in Ankara. 

Het Belgische defensiebudget zat jarenlang onder de in 2014 afgesproken ondergrens van 2 procent van het bbp. Vorig jaar tikte ons land die grens voor het eerst aan, met 2 procent, en volgens de NAVO-raming blijft het cijfer dit jaar op datzelfde peil.

In 2014 gaf België nog maar 0,97 procent van zijn bbp uit aan defensie. In absolute cijfers steeg de kernuitgave voor defensie van 5,3 miljard dollar in 2014 naar een geraamde 13 miljard dollar in 2026 (in prijzen en wisselkoersen van 2021).

Vorig jaar spraken de NAVO-landen op de top in Den Haag af om tegen 2035 zelfs 3,5 procent van hun bbp aan defensie te besteden. 

Volodimir Zelensky zegt "strijdlustig" gestemd te zijn, daags voor een ontmoeting met Donald Trump. Dat heeft hij in de marge van de NAVO-top in Ankara verklaard aan journalisten.  "Bij president Trump moet je altijd strijdlustig zijn", aldus de Oekraïense president.

Kiev hoopt vooral op nieuwe toezeggingen voor de levering van Patriot-raketten voor de Oekraïense luchtafweer. Die zijn namelijk broodnodig om Russische ballistische raketten uit de lucht te halen. Oekraïne dringt er bovendien bij Washington ook op aan om een vergunning te verlenen voor de productie van deze raketten in Europa of zelfs in Oekraïne.

De Wever vindt het spijtig dat Donald Trump - ondanks de vele inspanningen van Europa - opnieuw een negatieve toon hanteert. 

"Dit had een positieve NAVO-top kunnen zijn", zegt hij. "Europese partners doen veel meer; ze hebben hun uitgaven gemiddeld met 20 procent verhoogd, België zelfs met 60 procent. We halen ondertussen die 2 procent, wij zijn in orde.

De Wever erkent wel dat er nog werk aan de winkel is. "Europa doet zijn best om de industriële basis te versterken. Dat is nog niet genoeg, maar het proces is wel begonnen en ziet er veelbelovend uit. Dat zijn allemaal heel positieve elementen, maar ik concludeer dat dit alles de VS toch niet gelukkig maakt."

Premier Bart De Wever (N-VA) vreest dat de nederlaag van het Amerikaanse voetbalelftal nefast kan zijn voor de sfeer tijdens de NAVO-top. Dat zegt hij aan onze redactie hier in Ankara. 

"Trump heeft de reputatie om kribbig te reageren op dingen die hem niet bevallen en ik denk dat deze nederlaag zwaar bij hem is binnengekomen", zegt De Wever. Hij zal het gespreksonderwerp wel niet zelf aanhalen "omdat ik geen voetbalfan ben", aldus De Wever, die ook niet wakker is gebleven om de match te bekijken.

Tijdens een eerste persmoment heeft de Amerikaanse president Donald Trump zijn lof kenbaar gemaakt voor de Turkse president Erdogan. Als de NAVO-top niet in Ankara was geweest, dan had hij niet de moeite gedaan om af te reizen, zo klinkt het bij Trump. 

De samenwerking tussen Turkije en de Verenigde Staten is nog nooit zo goed geweest, zegt hij verder. Trump bevestigde zelfs dat hij overweegt om het exportverbod van F-35's voor Turkije te schrappen. Dat zou een historische overwinning zijn voor Erdogan. 

Voor de Europese bondgenoten is Trump opnieuw hard. "Ik was zeer ontgoocheld in de NAVO", zegt hij. Hij verwijst daarmee naar zijn vraag om hulp tijdens de Amerikaans-Israëlische oorlog in Iran. Hij had herhaaldelijk gevraagd (of geëist) dat Europese NAVO-landen de VS ondersteunden in het conflict (ook al ging het niet om een NAVO-operatie).

Dat veel landen die vraag om hulp aan zich voorbij lieten gaan, ligt nog steeds erg gevoelig bij de president. 

Trump rakelt ook de uiterst gevoelige kwestie rond Groenland opnieuw op. Hij stelde dat Groenland "gecontroleerd zou moeten worden door de VS, niet door Denemarken". Van alle dreigementen die Trump in het verleden richtte aan het bondgenootschap, was het deze kwestie die tot de meeste ophef leidde.

De toon voor de rest van de top lijkt alvast gezet.

De Amerikaanse president Donald Trump is hartelijk ontvangen door zijn Turkse ambtsgenoot Recep Tayyip Erdogan.

Erdogan wachtte Trump persoonlijk op op de luchthaven. Vervolgens reden de 2 naar het presidentieel paleis van Erdogan, voorafgegaan door militairen te paard en verwelkomd door een erehaag. Eenmaal aangekomen werden de volksliederen gespeeld en kleurden gevechtsvliegtuigen de lucht in de kleuren van de Amerikaanse vlag.

Erdogan en Trump houden eerst een afzonderlijke ontmoeting over de Amerikaans-Turkse relaties, defensiesamenwerking, handel en regionale conflicten. Pas daarna sluiten ze aan bij het sociale diner van de NAVO-leiders.

Een Oekraïense toetreding tot de NAVO zou een boost betekenen voor de defensiecapaciteiten van de verdragsorganisatie. Een samenwerking tussen NAVO en Kiev is dan ook "het bondgenootschap van de toekomst". Dat heeft Volodymyr Zelensky, de president van Oekraïne, verklaard op een forum over defensie-industrie in Ankara, in het kader van de NAVO-top die momenteel in de Turkse hoofdstad plaatsvindt. 

Zelenskiy zet zijn punt kracht bij door te wijzen op het belang van drones. Hij wijst erop dat die toestellen een "revolutie" hebben teweeggebracht op het vlak van oorlogsvoering. "Alleen al in juni hebben we bijna 28.000 Russische soldaten 'geëlimineerd'. De overgrote meerderheid werd geraakt door drones", zegt Zelensky. 

"Onze interceptiegraad voor Russische aanvalsdrones is verhoogd tot 90 procent", beklemtoont hij ook. "Geen enkel ander land haalt dat. De noodzaak om te vechten (na de Russische invasie in Oekraïne in 2022, red.) heeft ons geholpen die technologie te bouwen." 

Zelensky had dan ook een retorische vraag in petto voor zijn toehoorders op het NAVO-forum. "Geloven jullie echt dat het juist is om een land en bevolking met dat niveau aan defensiecapaciteiten buiten de NAVO te laten?" Volgens de Oekraïense president is het erg zinvol om die defensiecapaciteiten mee deel te laten uitmaken van de collectieve verdediging. "Oekraïne binnen de NAVO betekent meer defensiecapaciteiten", zegt hij.

De NAVO-top vindt plaats in Ak Saray, het presidentieel paleis van Ankara, een behoorlijk omstreden gebouw. 

Het werd gebouwd onder president Recep Tayyip Erdoğan en is sinds 2014 het centrum van het Turkse presidentschap.

Tegenstanders vonden het project veel te duur en zagen het als een symbool van overmatige luxe en machtsvertoon. Het complex telt meer dan duizend kamers en werd gebouwd terwijl Turkije economisch moeilijke periodes kende.

Critici beschouwen het paleis ook als een symbool van de sterke positie die het presidentschap onder Erdoğan heeft gekregen, zeker na de overgang naar een presidentieel systeem in 2018.

Turkije heeft twee journalisten gearresteerd vlak voor de NAVO-top die vandaag in Ankara begint. Het gaat om rechtbankverslaggever Kayhan Ayhan en journalist Hazar Dost. Dat melden de krant BirGün en de Turkse mensenrechtenorganisatie MLSA.

Ayhan doet verslag van het proces tegen Ekrem Imamoglu, de afgezette burgemeester van Istanboel. Imamoglu is een prominente tegenstander van president Recep Tayyip Erdogan en zit al meer dan een jaar in voorlopige hechtenis wegens beschuldigingen van corruptie. Dost werd opgepakt voor zijn deelname aan een demonstratie in 2018.

Dinsdagochtend hield de politie ook anti-NAVO-demonstranten aan. In de aanloop naar de top zijn al tientallen vakbondsleden, activisten en journalisten gearresteerd. NAVO-secretaris-generaal Mark Rutte benadrukte eerder nog het belang van het recht om te demonstreren tijdens de top.

De uitslag van de voetbalmatch van de Rode Duivels tegen de Verenigde Staten veroorzaakt bezorgdheid bij Belgische diplomaten. Zal zijn humeur een negatieve impact hebben op deze NAVO-top?

VRT NWS-defensiejournalist Lukas Lecluyse is in Ankara en volgt alles verder op:

De Amerikaanse president Donald Trump is aangekomen in Ankara voor de NAVO-top. Zijn vliegtuig, de Air Force One, is zopas geland op de luchthaven. 

Deze namiddag en avond wordt de Amerikaanse president verwacht voor een receptie en diner in het presidentieel paleis, samen met de andere genodigden. Pas morgen zitten de staatshoofden samen voor het echte werk.

De aankomst vandaag in Ankara de eerste internationale reis van Donald Trump aan boord van het omstreden Boeing 747-toestel dat door Qatar aan de VS werd geschonken en tijdelijk als Air Force One dient.

NAVO-secretaris-generaal Rutte staat hier vandaag met een duidelijke boodschap: drones worden een bepalend onderdeel van toekomstige oorlogen. Hij kondigt de NATO Drone Edge Initiative aan, een plan waarbij bondgenoten de komende 5 jaar meer dan 40 miljard dollar investeren in anti-dronecapaciteiten.

De investering moet NAVO-landen beter beschermen tegen vijandelijke drones, met nieuwe systemen om ze op te sporen, te verstoren en uit te schakelen. Daarnaast willen de bondgenoten tegen eind 2027 het aantal drone-operators binnen hun legers vervijfvoudigen.

De aankondiging komt er niet toevallig. Op het slagveld in Oekraïne hebben drones een hoofdrol gekregen. Op de top in Ankara probeert de NAVO daarom een nieuwe defensiestrategie vorm te geven. Niet alleen meer investeren in dure wapensystemen, maar ook in grote aantallen drones, tegenmaatregelen en de productiecapaciteit om die snel beschikbaar te maken.

"Een jaar geleden hebben de bondgenoten in Den Haag beloofd om veel meer te investeren in defensie, en we zetten opmerkelijke stappen vooruit." Dat zegt NAVO-secretaris-generaal Mark Rutte. "Die resultaten kunnen we vandaag al laten zien."

De NAVO kondigde aan dat ze de oude AWACS-radarvliegtuigen gaat vervangen door maximaal tien GlobalEye-toestellen van het Zweedse bedrijf Saab. Deze vliegtuigen kunnen op grote afstand luchtruim, schepen en bewegingen op de grond detecteren. Het is een van de grootste gezamenlijke NAVO-aankopen ooit.

De NAVO kiest voor een Europees systeem in plaats van de eerder geplande Amerikaanse E-7. De focus ligt niet alleen meer op soldaten en wapens kopen, maar op het opbouwen van een industriële basis die langdurig grote hoeveelheden materiaal kan produceren. Rutte wil aan Donald Trump tonen dat Europese landen zelf meer investeren in defensie.

Trump heeft jarenlang kritiek geuit dat de VS te veel betaalt voor de veiligheid van Europa. Deze reeks contracten en samenwerkingen is dus ook een politiek signaal: Europa neemt meer verantwoordelijkheid.

België wordt ook opvallend actief op defensiegebied. Ons land wil meespelen in verschillende grote projecten, zoals de F-35-industrie, luchtverdediging, pilotenopleiding, grondstoffen en munitieproductie. Voor een land dat historisch relatief weinig aan defensie uitgaf, is dat een duidelijke koerswijziging.

Op de NAVO-top zet de Amerikaanse president Donald Trump een opvallende stap richting Turkije. Volgens meerdere Amerikaanse media en persagentschappen is Trump bereid Ankara opnieuw toegang te geven tot het F-35-programma, waarmee een jarenlang diplomatiek conflict mogelijk wordt doorbroken.

Turkije mocht oorspronkelijk de Amerikaanse F-35-gevechtsvliegtuigen kopen, maar dat werd stopgezet nadat het land een Russisch S-400-luchtverdedigingssysteem kocht. De Verenigde Staten vreesden dat Rusland via dat systeem geheime informatie over de technologie van de F-35 zou kunnen achterhalen. Daarom werd Turkije uit het F-35-programma gezet.

De beslissing geldt als een belangrijke overwinning voor de Turkse president Recep Tayyip Erdoğan, al blijft goedkeuring door het Amerikaanse Congres een belangrijk obstakel.

Trump moet nog landen in Ankara, maar zal de beslissing vermoedelijk tijdens de tweedaagse top bekendmaken.

De Oekraïense president Volodymyr Zelensky is net geland in Ankara. Hij komt als genodigde, omdat Oekraïne geen NAVO-lid is. 

Zijn belangrijkste prioriteit is ervoor zorgen dat de militaire steun aan Oekraïne op peil blijft. De NAVO-landen zullen naar verwachting een steunpakket van ongeveer 70 miljard euro voor 2026 bevestigen, bestaande uit wapens, munitie, training en andere militaire hulp.

Zelensky gebruikt de top om bilaterale gesprekken te voeren met leiders zoals de Amerikaanse president Donald Trump, de Britse premier, de Duitse bondskanselier en andere bondgenoten.

"De NAVO-top in Ankara moet in de eerste plaats één boodschap uitdragen: de NAVO spreekt nog altijd met één stem." Dat zegt het kabinet van minister van Buitenlandse Zaken Maxime Prévot (Les Engagés) tegen VRT NWS. 

"De wereld verandert, en ons bondgenootschap verandert mee. Onder impuls van de Verenigde Staten nemen de Europese landen vandaag meer verantwoordelijkheid op voor hun eigen defensie. Ze groeien uit tot een sterke Europese pijler binnen de NAVO. Dat is geen teken van verdeeldheid met de Verenigde Staten, integendeel. Het toont aan dat een modernere en evenwichtigere alliantie vorm krijgt."

Prévot neemt tijdens de top deel aan 2 vergaderingen: eerst een overleg met onze partners uit de Golfregio, daarna een werkdiner met Oekraïne. 

"Onze veiligheid verdedigen betekent uiteindelijk alles verdedigen wat ons dierbaar is. Dat is de opdracht van de NAVO. En daarom is België hier aanwezig."

VRT NWS is in Ankara en volgt de NAVO-top vanop de eerste rij. Dit staat er de komende uren gepland: 

• Deze middag geeft de NAVO-secretaris-generaal Mark Rutte een keynote speech op het Defensie Industrieforum. Daar worden deze voormiddag verschillende aankondigingen gedaan met betrekking tot enkele belangrijke defensie-investeringen.

• Later brengt ook de Oekraïense president Zelensky een bezoek aan het Defensie Industrieforum. 

• Vanaf 16 uur komen de leiders van de NAVO-landen hier aan in het presidentieel paleis in Ankara, waar wij ook zijn.

• Deze namiddag en avond staat er een receptie en diner voor de leiders gepland. Het zwaartepunt van de gesprekken vindt morgen plaats. 

Wij volgen het hier allemaal op. Volg het nieuws in deze blog.

De Belgische delegatie is nog onderweg naar Ankara. Premier Bart De Wever (N-VA) en minister van Buitenlandse Zaken Maxime Prévot (Les Engagés) reizen samen met hun Luxemburgse collega's, leren we op X. Ze delen het vliegtuig ook met Kaja Kallas, de hoge vertegenwoordiger van de Europese Unie voor Buitenlandse Zaken.  

Net als bij andere grote internationale bijeenkomsten gelden er strenge veiligheidsmaatregelen. "Er zijn hier in de stad volgens Turkse media 50.000 politieagenten op de been en belangrijke wegen zijn afgesloten. Er geldt ook al best wel een tijdje een demonstratieverbod", zegt de Turkse correspondente Gülsah Ercetin in De Ochtend op Radio 1 vanuit Ankara.

Turkije werd in het verleden al meermaals opgeschrikt door zware aanslagen. De overheid laat daarom niets aan het toeval over. De afgelopen weken was er meermaals anti-NAVO-protest.

"Er zijn ruim 200 mensen gearresteerd", zegt Ercetin. "De autoriteiten zeggen dat deze mensen allemaal gelieerd zijn aan terreurorganisaties. Maar mensenrechtenorganisaties uitten meteen kritiek. Zij vrezen dat als je kijkt naar wie er gearresteerd is, deze maatregelen ook worden ingezet om mensen het zwijgen op te leggen."

Ongetwijfeld is ook in Ankara Trumps inmenging op het WK voetbal en de Belgische overwinning vanochtend hét gespreksonderwerp. Maar eens de regeringsleiders ter zake komen, zal het toch vooral over defensieuitgaven en de oorlog in Oekraïne gaan. 

Lees hier wat onze NAVO-specialist Jens Franssen van de top verwacht. 

Welkom! Over een paar uur gaat de NAVO-top officieel van start. De 32 regeringsleiders en hun delegaties komen op dit moment aan in Turkije.

Voor ons land zijn premier Bart De Wever (N-VA), minister van Defensie Theo Francken (N-VA) en minister van Buitenlandse Zaken Maxime Prévot (Les Engagés) in Ankara. 

De Amerikaanse president Donald Trump is afgelopen nacht met Air Force One vanuit Washington vertrokken. Ook de Oekraïense president Volodimir Zelensky wordt in Turkije verwacht.

Zelensky en NAVO-baas Mark Rutte spreken straks samen de vergadering toe. Vanavond nodigt de Turkse president Recep Tayyip Erdogan alle regeringsleiders uit voor een diner in de wintertuin van zijn presidentieel complex in Ankara.  

In deze liveblog kan je vandaag en morgen alles op de voet volgen.