Naar hoofdinhoud
Satellieten helpen mee de schade bepalen na aardbevingen.

De financiële impact van satellieten: hoe mensen door hun alziende oog geld kunnen claimen (of verliezen)

Artikel luisteren
8min
Meer info

Nagaan waar de beste sneeuw ligt om te gaan skiën, berekenen op welke hellingen het beste zonnepanelen kunnen komen of hoe zwaar een mislukte oogst precies is: de toepassingen van satellieten met steeds betere 'ogen' groeien. Ook de verzekeringssector toont belangstelling. Het satellietsysteem van de Europese ruimtevaartorganisatie ESA gaat veel verder dan weer en klimaat. VRT NWS sprak op de COP31 Inge Jonckheere van ESA erover aan. 

Michaël Torfs
Gepubliceerd:

In het kort:

  • Via 'Climate Pulse' kan je opvolgen hoe hard de aarde opwarmt.

  • Dat kan dankzij satellieten, maar zij bekijken veel meer dan enkel de atmosfeer, het weer en broeikasgassen.

  • Ze kunnen ook bossen opvolgen, wat financiële voordelen kan opleveren voor landen.

  • Ook bosbranden komen aan bod - België engageert zich in de materie, zeker na de natuurramp in de Hoge Venen.

  • Maar ook voor verzekeringen kunnen satellietdata nuttig zijn, net als bij aardbevingen en mislukte oogsten.

  • Toch worden de vele data door overheden nog onvoldoende benut voor klimaatbeleid, vindt Inge Jonckheere van de ESA. 

In de marge van COP31 heeft de Europese klimaatdienst Copernicus 'Climate Pulse' voorgesteld, een tool die de vinger aan de pols houdt voor het klimaat op aarde. Hoeveel koorts heeft onze planeet? Op welke plekken is het warmer of net kouder dan gemiddeld? En is de voorbije dag de warmste van de metingen?

Je kan het allemaal ontdekken op een interactieve tool . 15 november bijvoorbeeld was wereldwijd de warmste dag sinds het begin van de metingenreeks, 87 jaar geleden. Het was al het 18e opeenvolgende dagrecord voor de aarde. 

Wat doen we beter dan vroeger?

Big brother kijkt nu ook stevig toe van ver boven ons. Dat we de aarde zo nauwgezet in het oog kunnen houden, is dankzij de inzet van satellieten die steeds beter de aarde kunnen lezen. Op COP31 kunnen we spreken met Inge Jonckheere, hoofd van de Green Solutions Division bij de Europese ruimtevaartorganisatie ESA. 

"Er zijn nu veel meer satellieten, die ook met meer detail kunnen kijken. Ze kunnen nu bijvoorbeeld ook door wolken heen kijken, wat een enorme vooruitgang betekent. We kunnen beelden ook samenleggen om ze nog beter te maken."

Niet enkel het weer wordt opgevolgd, ook bijvoorbeeld de biomassa (de bossen en groene zones). Of broeikasgassen zoals CO₂ en methaan. 

Meer satellieten, meer detail, beelden samenleggen en door wolken kijken

Inge Jonckheere, ESA

Op die manier kunnen armere landen geholpen worden die veel waardevol bos hebben waar veel koolstof is opgeslagen (de koolstofputten of carbon sinks). Nu de satelliet beter kan checken of het bos effectief behouden wordt, kunnen landen daarvoor ook vlotter beloond worden met klimaatgeld. 

Blijf op de hoogte met onze nieuwsbrief Onze Planeet

Elke week houden we de vinger aan de pols van onze aarde. De klimaatverstoring, de energie-omslag, biodiversiteit, vervuiling... Waar staan we en hoe moet het verder?

Goede leerlingen verdienen een extra cent

Vorig jaar is op COP30 door Brazilië daar bovenop het TFFF (Tropical Forest Forever Facility) in het leven geroepen. Het opzet is dat een land een zekere financiering kan krijgen voor het behoud van zijn tropische bossen, zoals bijvoorbeeld Congo.

"Nu kunnen we dat beter verifiëren - anders kan iedereen eigenlijk zeggen wat hij wil", aldus Jonckheere. Het Congobekken is een van 's werelds grootste natuurlijke koolstofputten, en het is dus heel belangrijk dat dat zo goed mogelijk behouden blijft.

We kunnen nu veel realistischer inschattingen maken, en dat kan financieel een groot verschil maken

Inge Jonckheere, ESA

"Met de Sentinel-2-satelliet kunnen we nu realistische schattingen geven, en dat kan voor veel landen een groot financieel verschil maken." Landen met een grote bosoppervlakte en/of een goed bosbeheer kunnen er wel bij varen. "Denk ook aan Guyana, Brazilië maar ook Bhutan, dat in de grondwet liet opnemen dat 60 procent van het land bebost moet blijven."

Geavanceerde satellieten kunnen onder meer methaan opsporen.

8,5 miljard

Over dat TFFF, een van de trofeeën van COP30, is er nieuws op deze klimaatconferentie. Er is voorlopig al 8,5 miljard dollar (bijna 8 miljard euro) voor opgehaald. Noorwegen is een grote sponsor, net als Frankrijk.

Ook Nederland doneerde pas nog 500 miljoen. België houdt de portefeuille dicht. Naast het belonen van bosbehoud gaat 20 procent van het geld naar inheemse volkeren die in de tropische bossen wonen. Zij waren er gisteren uitgebreid bij op de COP.

"Het is een mooi verhaal, iets om aan te denken als deze COP op weinig uitdraait", zegt Jonckheere. 

Veel data, maar (te) weinig gevolg?

Er zijn nu enorm veel data beschikbaar, zegt Jonckheere. Zoveel zelfs dat ook gekeken moet worden naar een correcte verwerking ervan. Bovendien moet het beleid volgen, en dat gebeurt niet altijd. Denk aan data over methaanlekken of CO₂, waar overheden geen (of te weinig) gevolg aan geven.

Het blijft naar mijn mening nog te vaak bij 'we weten het, maar...' Dat gevoel heb ik op deze COP ook

Inge Jonckheere, ESA

"Het blijft, naar mijn mening, nog te dikwijls bij 'we weten het, maar...'. Het is een beetje het gevoel dat ik op deze COP ook heb. We zitten in allerlei wetenschappelijke meetings, en we weten heel veel. Maar daarna? Ik heb vroeger een paper geschreven met als titel "Better data, better decisions?" (betere data, betere beslissingen?). Daar zit voor mij het knelpunt."

Een ander punt van bezorgdheid is voor Jonckheere ook de afhankelijkheid van Europa en Amerika, zeker nu Trump langzaam de kraan met klimaatdata dichtdraait.  

Ondanks de toegenomen mogelijkheden maakt Inge Jonckheere zich ook zorgen.

Crucke engageert zich voor natuurbranden

Maar terug naar de mogelijkheden. Ook bosbranden kunnen satellieten zeer goed opvolgen, en al zeker de gemaakte schade en het herstel erna. ESA is een partner bij die projecten. 

In Antalya is een actieplan voor natuurbranden opgezet. Het plan is aanvaard, omdat het steun heeft van voldoende landen. Gisteren was daar op hoog niveau overleg over, met onder meer de Belgische minister van Klimaat Jean-Luc Crucke. Hij heeft er heel wat over verteld, na wat er in de Hoge Venen is gebeurd.

"België, Nederland en Canada zijn de westerse landen die er heel hard achter staan", vertelt Jonckheere. Het gaat om het uitwisselen van kennis en technieken om natuurbranden te voorkomen, en bijvoorbeeld goede waarschuwingssystemen. 

Skistations

Intussen weten nog te weinig sectoren wat satellietdata voor hen kunnen betekenen, zegt Jonckheere. Het is iets wat ze wil veranderen door met eindgebruikers samen te zitten. "Daar maken we nu een punt van bij ESA. Noem het the last mile (de laatste stap, red.) Er zijn 1.001 toepassingen waar mensen niet meteen aan denken."

Skiërs kunnen wel varen bij satellietdata.

"Denk bijvoorbeeld aan de toeristische sector, aan een skistation. De uitbater kan door een bepaalde indicator, die wij vrij simpel uit een satellietbeeld kunnen halen, te weten komen op welk moment je de beste sneeuw hebt op welke helling. Het klinkt misschien banaal, maar het kan een gamechanger zijn in de sector."

Zonnepanelen en klagende boeren

Of denk aan zonnepanelen. "We kunnen nagaan op welke daken je het meeste zon hebt. Kwestie van je zonnepanelen te optimaliseren. Ik heb ook veel gepraat met de verzekeringswereld. Je kan met onze data verzekeringsclaims opvolgen. Zijn ze gerechtvaardigd of niet?"

Bij aardbevingen kunnen we tot op een meter precies kijken

Inge Jonckheere, ESA

"Stel dat een boer claimt dat hij een heel slechte oogst heeft door een storm. We kunnen kijken hoe groot de beschadigde oppervlakte is, en we kunnen door de veelheid aan data vergelijken met een gemiddeld seizoen. Hoeveel zit de boer daar onder? We hebben altijd een voor en een na, dankzij onze tijdseries."

De ESA heeft een bescheiden standje op de COP, in de buurt van de landenpaviljoens.

Of denk aan aardbevingen waarbij huizen beschadigd raken. "We kunnen met satellieten tot op de meter kijken voor een inschatting. Ik sprak hier met een grote verzekeraar die zijn interesse liet blijken. Het zal meer en meer de toekomst worden. En dan heb ik het nog niet over AI waarbij de data al in de satelliet ('on board') met artificiële intelligentie verrijkt kunnen worden."  

Meest gelezen

  • 1
  • 2
  • 3
  • 4
  • 5

Wat doet ketamine met een mens? VRT NWS Pano volgt het spoor van een drug die België binnenkomt én verlaat.

Lees ook

  • general.player.loading"
  • general.player.loading"
  • general.player.loading"
  • general.player.loading"
  • general.player.loading"