Elk jaar zou er in de Europese Unie 70 miljard euro geïnvesteerd moeten worden om ons beter te wapenen tegen de gevolgen van de klimaatverstoring. Dat heeft de Europese Commissie gezegd bij de voorstelling van het zogenoemde Climate Resilience Framework, een soort adaptatie- of aanpassingsplan.
70 miljard per jaar: Europese Commissie wil dat landen zich beter wapenen tegen klimaatverstoring
Michaël Torfs
Gepubliceerd:
De klimaatcrisis laat zich steeds harder voelen, ook in Europa. Een greep uit de concrete gevolgen dit jaar: een enorm aantal bosbranden, en een hete en droge zomer in onder meer België. De Rijn bereikte opnieuw een bijzonder laag peil, wat het transport verstoorde en de economie parten speelde. Anderzijds komt extreme regenval steeds vaker voor.
Er vielen naar schatting 35.000 Europese hittedoden deze zomer, onder meer in België. Periodes van hitte worden nog harder gevoeld in grote steden. Tegelijk woont 75 procent van de Europeanen in steden of in een bebouwde kom. Maar ook de industrie zal zich moeten aanpassen, stelt de Commissie.
"Elke geïnvesteerde euro betaalt zichzelf terug in veelvoud"
In haar plan stelt de Commissie dat er elk jaar investeringen nodig zijn ter waarde van ongeveer 70 miljard euro om onze infrastructuur en economie voldoende te wapenen. Nu al loopt de schade in de miljarden euro's, becijferde de VUB eerder.
Elke geïnvesteerde euro kan het dubbele tot zelfs het tienvoud opleveren als je becijfert hoeveel schade je ermee kan vermijden, zegt de Commissie. Ze ziet er een grote kans in voor de Europese bedrijven om te innoveren, te groeien en zelfs wereldleiders te worden op het vlak van klimaatadaptatie.
Naar 3 graden extra?
Adaptatiemaatregelen zullen nodig zijn, want de broeikasgassen blijven zich opstapelen in onze atmosfeer en onze verslaving aan fossiele brandstoffen als olie en gas raakt amper afgebouwd, in elk geval veel trager dan wat klimaatwetenschappers nodig achten om de klimaatcrisis snel te temperen.
Momenteel stevenen we af op een structurele opwarming van anderhalve graad in 2030 (dat is nu eigenlijk al zo in de realiteit, maar tegen dan zal het echt structureel zijn). Bij de huidige gang van zaken wordt dat 2 graden extra in 2050 en zelfs 3 graden in 2100. Dat zijn de scenario's waar we rekening mee moeten houden, stelt de Commissie. Opvallend, omdat de consensus momenteel is om de opwarming onder de 2 graden te houden.
Hoe dan ook, klimaatwetenschappers zeggen dat de wereld zich nu al op glad ijs aan het begeven is, bij anderhalve graad opwarming. De cijfers zijn afgezet tegenover de periode 1850-1900, voordat de mens massaal broeikasgassen begon uit te stoten.
Hitteplan, waterplan, betere weersvoorspelling enz.
Het kader dat de Commissie heeft uitgetekend moet bedrijven, leefgemeenschappen en zowel landen als lokale autoriteiten helpen met praktische instrumenten. Dat moet gebeuren met pilootprojecten, concreet advies en enkele nieuwe tools zoals de European Climate Viewer, een weersvoorspellingsdienst die nog beter klimaatrisico's in beeld moet brengen.
Er moet op termijn ook een Europees hitteplan komen, een verzekeringsalliantie en een waterplan. De 100 kwetsbaarste gebieden voor klimaatverandering worden in kaart gebracht. De Commissie wil dat de 27 Europese lidstaten tegen 2030 een gemeenschappelijk plan opstellen, uitgaande van die 2 graden extra in 2050 en zelfs 3 in 2100.
We moeten handelen voor we de gevolgen van de klimaatcrisis niet meer de baas kunnen
Teresa Ribera
"We moeten handelen voor de klimaatcrisis een impact heeft op onze economie en maatschappij die we niet meer de baas kunnen", vertelde Teresa Ribera, bevoegd voor Transitie.
De plannen van de Commissie moeten nog een hele weg afleggen. Onder meer de lidstaten moeten zich er nog over uitspreken. De kans bestaat dat het allemaal nog wordt afgezwakt.
"Er ontbreken concrete doelstellingen"
Het Wereldnatuurfonds (WWF) is niet onder de indruk van de plannen en vindt het allemaal nog te vrijblijvend. Oplossingen die gebaseerd zijn op de natuur worden wel genoemd, maar zijn geen prioriteit, klinkt het.
Enkele voorbeelden van die zogenoemde nature-based solutions zijn
het opnieuw laten meanderen van rechtgetrokken waterlopen
het creëren of herstellen van natte gebieden (die water beter vasthouden bij droogte en kunnen bufferen bij extreme regenval). Denk aan de Blue Deal in Vlaanderen, al zeggen critici dat het veel sneller mag gaan.
meer groen en water in de steden om de opwarming tijdens een hittegolf af te remmen
het herstel van duinen aan de kust om ons beter te wapenen tegen hevige stormen
meer en gezondere bossen en natuur
"Zulke maatregelen zijn tegelijk ook goed voor de biodiversiteit en voor de volksgezondheid. Maar ze zijn blijkbaar geen prioriteit en er ontbreken concrete doelstellingen, controlemechanismen of fondsen", stelt het WWF nog.
