"Alles over Brussel", "Alles over Dressuur" of "De rol van de keeper". Wie vandaag online een boek zoekt, heeft steeds meer kans om een door AI geschreven titel tegen te komen, vaak zonder duidelijk label. Auteurs en boekhandelaars waarschuwen dat de toevloed zo groot wordt dat menselijke schrijvers dreigen ondergesneeuwd te raken. De Vlaamse Auteursvereniging roept daarom op tot meer transparantie.
Steeds meer AI-boeken op de markt, Vlaamse Auteursvereniging roept op tot label
In het kort:
Er verschijnen steeds meer AI-boeken in het Nederlands.
Distributieplatformen hebben nog geen label dat aangeeft of boeken door AI of mensen, of iets daartussenin, zijn gemaakt, waardoor boekhandelaars niet altijd weten of een boek met AI is geschreven.
De Vlaamse Auteursvereniging vraagt dringend om meer transparantie.
Tweemaal per week duikt de podcast 'Het Uur van de Waarheid' in de wereld van misleiding, desinformatie en online bedrog. Ook dit onderwerp komt uit de podcast. Alle afleveringen vind je hier.
Eind augustus 2026. Onze redactie ontvangt een berichtje van boekhandelaar Thomas Barbier van boekhandel De Reyghere in Brugge. Hij maakt zich ongerust over de grote hoeveelheid AI-boeken die op de markt komt.
Bij een van de distributieplatformen in de boekenwereld ziet hij hoe een bedrijf dat zich specialiseert in het uitbrengen van AI-boeken in een keer plots honderden titels aanmeldt. En dat zowel in de categorieën fictie als non-fictie.
"Vandaag publiceerden zij voor het eerst in één klap 200 fictietitels. Als we naar de komende week kijken, staan er in totaal meer dan 500 titels te verschijnen”, zegt Barbier.
“Dat betekent een ontzettende deregulatie (…) en dus een concreet ‘verzuipen’ van de boekenmarkt."
Wat is er aan de hand?
Het bedrijf in kwestie, Andries B.V., is naar eigen zeggen een e-commercebedrijf waar het uitgeven van boeken als een klein uitstapje begon. Intussen worden hun AI-boeken uitgegeven door een nieuwe vennootschap: Waries B.V.
Andries Herremans, de man achter Waries B.V., laat ons via e-mail weten dat zij hun boeken verkopen via het Centraal Boekhuis (CB). Dat is een platform dat het contact verzorgt tussen uitgevers van boeken enerzijds, en de verkopers van boeken, zoals boekhandelaars of websites, anderzijds.
“De boeken worden geleverd via print-on-demand”, klinkt het. Dat wil zeggen dat ze pas afgedrukt worden eens er een bestelling is.
We bestellen zelf een boekje
We kopen zelf zo’n AI-boekje. Dat ziet er op het eerste gezicht niet alarmerend uit, uitgezonderd wat vertaal- en grammaticale fouten. Uit reviews op verschillende platformen leren we dat er ook exemplaren bestaan met heel wat andere, ook inhoudelijke, fouten. De toon van het boekje heeft wat weg van de bijsluiter van een medicijn.
Je moet goed kijken, maar onder de barcode staat in dit geval wel degelijk aangegeven dat het boekje met AI is geschreven: “AI ingezet voor inhoud en omslag.” Ook in de intro staat er dat “bij het schrijven en samenstellen van dit boek mede gebruikgemaakt is van kunstmatige intelligentie.”
Op zich is dit bedrijf er dus transparant over, al doen niet alle AI-uitgevers het zo. Wat is dan het probleem?
Moet er vandaag een wettelijke melding op een boek dat met AI is gemaakt?
Sinds 2 augustus zijn we in een nieuwe fase van de Europese AI Act, een Europese wet voor artificiële intelligentie. We contacteren Christoph Balduck, data- en AI-expert die bedrijven adviseert over de nieuwe regels.
“Een gepubliceerd AI-boek dat als doel heeft het publiek te informeren over zogenaamde ‘zaken van algemeen belang ’ moet in principe een AI-label krijgen”, zegt Balduck.
“Als het over een volledig fictief boek gaat, hoef je in principe geen transparantie te bieden, maar idealiter doe je het wel.”
"De AI Act biedt dus al een eerste juridische kader, maar dekt nog niet alle situaties waarin lezers, boekhandels en bibliotheken belang kunnen hebben bij ruimere transparantie over AI-gebruik", klinkt het bij de Vlaamse Auteursvereniging.
Onbekend of iets met AI gemaakt is
Die transparantie stroomt niet altijd door. Distributieplatformen zoals het Centraal Boekhuis hebben op dit moment nog geen systeem waarbij al dan niet een AI-label wordt meegegeven.
“Op dit moment zijn we daarover met de boekensector in overleg”, klinkt het bij het Centraal Boekhuis.
Een gevolg is dat heel wat AI-boeken automatisch doorstromen naar bepaalde webshops zonder de vermelding dat het om AI gaat, zoals ook Thomas Barbier ervaart. Webshops moeten zelf al AI-labels ontwikkelen als ze dat willen, zoals bol.com dat doet wanneer zij weten dat het om AI gaat.
“Ik weet vaak zelf niet eens of het om AI gaat”, aldus Barbier. “Hoe kan ik dan garant staan voor de kwaliteit ervan?”
Hoe groot is het probleem?
Moeilijk om te zeggen. Cijfers over het aantal AI-boeken tegenover het aantal boeken die door mensen zijn geschreven, zijn niet voorhanden. En dan zijn er natuurlijk nog een hoop 'tussencategorieën', waarbij een auteur misschien deels door AI is ‘geholpen’.
Daarom kan ook de Koninklijke Bibliotheek –waar alle publicaties uit België of van Belgen met Belgisch domicilie bewaard worden, ook als die met AI zijn gemaakt - geen cijfer geven.
Bol.com biedt ons wel een blik op hoeveel AI-boeken van Andries B.V. en Waries B.V. zij op dit moment aanbieden. Begin september 2026 waren er dat 2.804 via Waries B.V. en 1.048 via Andries B.V.
Maar uiteraard is dat niet de enige speler die AI-producten aanbiedt.
Zo laat Karl Drabbe van uitgeverij Ertsberg ons weten dat hij sinds april ongeveer 3 tot 4 manuscripten per dag aangeboden krijgt, in plaats van 3 tot 4 manuscripten per week. “Die komen ergens vandaan natuurlijk”, aldus Drabbe. “Daarom gaat het nog niet om mensen met slechte bedoelingen, maar dat AI er voor iets tussen zit, daar kunnen we gif op innemen.”
Iedereen mag uiteraard zelf kiezen al dan niet AI te lezen. Wij vragen alleen dat zij weten dát ze een AI-boek lezen.
Matthijs de Ridder, voorzitter Vlaamse Auteursvereniging
En bij Meta4Books, dat voor Vlaanderen en Brussel onder andere de ISBN-nummers of unieke identificatienummers voor boeken toekent, kregen ze onlangs een opvallend aanbod.
“Een start-up met focus op AI-boeken polste recent bij ons naar de mogelijke aankoop van honderdduizenden tot meer dan een miljoen ISBN-nummers. Daar is niet op ingegaan”, zegt Olivier Fuchs van Meta4Books.
Oproep: label “door mens gemaakt”
De toestroom aan AI-boeken baart ook de Vlaamse Auteursvereniging (VAV) zorgen. Die pleit daarom voor een label voor boeken "die door mensen zijn geschreven".
Zo’n label zou dan kunnen aangeven wanneer een boek voor 100 procent door een mens is gemaakt, al moeten de vele nuances daarbinnen nog afgeklopt worden. Eerder deed Literatuur Vlaanderen ook al een oproep voor een label dat een onderscheid maakt tussen boeken die door mensen dan wel door AI zijn geschreven.
“Het gevaar is dat de kwaliteit van AI-boeken niet wordt gewaarborgd op dit moment”, zegt Matthijs de Ridder, voorzitter van de VAV. “En het probleem is dat de kwalitatieve boeken het moeilijker zullen hebben als er duizenden boeken op webshops terechtkomen."
Matthijs de Ridder benadrukt dat iedereen uiteraard zelf mag kiezen wel of geen AI te lezen. “Wij vragen alleen dat zij weten dát ze een AI-boek lezen. Als samenleving hebben we bovendien de taak om over een aantal zaken te waken, zoals onze cultuur en het onderwijs. Als we die overeind willen houden, hebben we ook de waarborg nodig dat we niet overspoeld worden door materiaal dat de kwaliteitsnormen niet haalt.”
Bij Waries B.V. geven ze toe dat de kritiek die ze krijgen, vooral over de kwaliteit gaat. Toch verwacht het bedrijf dat AI-boeken naast de traditionele boeken kunnen bestaan. "AI maakt boeken mogelijk die anders niet verschijnen omdat de doelgroep vaak te klein is voor het werk dat een auteur erin moet stoppen."
Hoe pakken andere spelers het aan?
Uitgeverij Lannoo brengt geen AI-gegenereerde boeken uit. “Auteurs zijn voor ons de motor van hun werk, door hun vakmanschap, autoriteit en de ziel die ze erin leggen”, zegt uitgeefdirecteur Maarten Van Steenbergen.
Verschillende partijen zoeken naar oplossingen voor mogelijke AI-labels. Want op dit moment vaart iedereen wel wat blind.
Karen Vanstaen, marketingdirecteur Standaard Boekhandel
De Brusselse boekhandel PassaPorta weigert alvast boeken in de rekken te leggen die volledig door AI zijn gemaakt. “Wij proberen al 20 jaar een zo goed mogelijk aanbod te selecteren en kunnen daarin alleen maar belangrijker worden”, zegt zaakvoerder Ludovic Bekaert.
Niet pro, niet contra AI
Bij Standaard Boekhandel is de aanpak gemengder. “De boeken die wij aankopen, komen van officiële uitgeverijen, daar zitten voor zover wij weten geen AI-boeken tussen”, zegt marketingdirecteur Karen Vanstaen.
Maar Standaard Boekhandel heeft ook een webshop waar titels binnenkomen via distributieplatformen als Centraal Boekhuis of Boekenbank. “Via die weg is er geen label dat aangeeft of iets al dan niet met AI is gemaakt.”
Standaard Boekhandel sluit AI-boeken niet principieel uit, maar zegt kwaliteit en inhoudelijke correctheid voorop te stellen. “Als we feedback krijgen over de ondermaatse kwaliteit van bepaalde uitgeverijen, dan halen we die van onze site.”
“Momenteel zijn we met verschillende partijen oplossingen aan het bekijken voor mogelijke AI-labels. Want op dit moment vaart iedereen wel wat blind”, klinkt het nog.
