"Totale verlamming dreigt": waarom weinigen nog geloven dat De Wever en co begrotingsdeadline van dinsdag halen

Sinds de gezamenlijke vergadering van vorige woensdag beperkten de federale begrotingsonderhandelingen zich tot 'bilaterales', vergaderingen tussen premier De Wever en elke regeringspartij afzonderlijk dus. De bouwstenen die De Wever toen op tafel legde om minstens 10 miljard euro te vinden, botsten op de klassieke bezwaren bij verschillende partijen. 

Het gespin dat het vooral de Franstalige liberalen van MR zijn die niet willen bewegen, wuifden voorzitter Georges-Louis Bouchez en vicepremier David Clarinval donderdag in de Kamer makkelijk weg. "Alle partijen hebben problemen met bepaalde punten", zei Bouchez. "Het zit geblokkeerd aan alle zijden", verwoordde Clarinval het.

Dat is ook niet gelogen. Ja, MR ziet de grote btw-hervorming inderdaad niet zitten waarop De Wever blijft aansturen: een verhoging van het tarief van 21 procent naar 22 procent en het samentrekken van de 6- en 12-procenttarieven naar 9 procent.

Maar nieuw is dat niet, stelde Bouchez voor de microfoon van Wetstraatjournalist Bart Verhulst. "Wij bestaan 180 jaar en we zijn al 180 jaar tegen belastingen. Na 180 jaar ga ik niet plots onze identiteit veranderen, dus men moet daarover niet verrast zijn." 

Dat De Wever het idee niet schrapt uit zijn nota's heeft simpelweg te maken met het feit dat zo'n btw-hervorming al snel enkele miljarden kan opleveren. Dat is dan weer geld dat je elders niet op pijnlijke wijze moet wegsnijden. 

Daarenboven blijft het een feit dat ook Vooruit en Les Engagés de voorstellen van De Wever onvoldoende evenwichtig noemen. Beide partijen stellen dat de premier "toertjes blijft draaien".

Zij vinden bijvoorbeeld dat er in zijn nota's nog altijd veel te weinig inspanningen gevraagd worden van de grote vermogens en veel te veel van de werkende middenklasse. 

Herinner je de expliciete verwijzing van vicepremier Frank Vandenbroucke (Vooruit) naar de managementvennootschappen tijdens het openingscollege politicologie aan de UGent: "Elk misbruik of profitariaat is fout, aan de onderkant van de samenleving, maar ook aan de bovenkant van de samenleving. Een debat over verantwoordelijkheid dat alleen de zwakste aanspreekt, is geen debat over verantwoordelijkheid, en zéker niet als het ontspoort." 

Ook gevoelig voor verschillende partijen liggen eventuele ingrepen in het budget voor de gezondheidszorg of zelfs een mogelijke indexsprong.

Vreemd genoeg lijkt geen enkele partij momenteel een echte politieke crisis uit te lokken. Sommigen hopen stiekem op zo'n louterend crisismomentje, dat alles weer in beweging kan zetten.

Een beetje geroep, een beetje drama, wat slaande deuren, de obligate boos wegbenende minister: niets van dat alles. De regeringspartijen blijven aan tafel gewoon hun standpunten herhalen, alsof ze een soort staarwedstrijd willen winnen. 

Door die windstille situatie lijkt iedereen ervan uit te gaan dat de begrotingsgesprekken ook dit weekend niet in een stroomversnelling zullen belanden. Meer nog, "we zijn op weg naar de totale verlamming", valt hier en daar te horen.

Ook bij gebrek aan veel alternatieven. Want zoals de premier ook al tot in den treure heeft herhaald: er zijn nu eenmaal geen 100 manieren om de begroting in evenwicht te brengen.  

Dat de regering de deadline van dinsdag haalt, wanneer de premier in de Kamer normaal gezien zijn 'State of the Union' zou moeten geven, lijken weinigen nog te geloven. Of dat een probleem is?

Europa verwacht normaal gesproken een Belgische ontwerpbegroting tegen 15 oktober. Maar het verleden heeft geleerd dat daar wel wat rek op zit. Bovendien heeft ons land het cynische voordeel dat de begroting van Frankrijk momenteel zo mogelijk een nog groter zorgenkind is voor Europa dan die van het kleine België.

Een veel hardere deadline ligt op het einde van oktober. Als de begroting dan niet afgeklopt is, wordt het erg moeilijk voor het parlement om die voor het einde van het jaar uit te pluizen, erover te debatteren en uiteindelijk goed te keuren. 

In dat geval zou de regering-De Wever - voor de tweede keer op rij - met voorlopige twaalfden moeten werken, een maandelijkse noodbegroting die gebaseerd is op het budget van een jaar eerder. 

Voor de N-VA zou dat een blamage zijn. Dat de premier dinsdag zijn 'State of the Union' niet haalt, krijgt hij nog wel uitgelegd met de monstrueuze begrotingsinspanning waar de regering voor staat. Maar dat hij voor de tweede keer een nieuw jaar zou moeten beginnen zonder goedgekeurde begroting, zou pijnlijk zijn voor een partij die financieel orde op zaken beloofde te stellen.

Of de federale regering zou kunnen vallen als een begrotingsakkoord te lang uitblijft? Zeg nooit nooit, maar zoals het er nu uitziet, lijkt geen enkele partij die politieke en economische chaos te willen riskeren.

Het is in dat opzicht geen toeval dat premier De Wever zijn coalitiepartners deze week nog eens de cijfers van de Nationale Bank en van het Agentschap van de Schuld oplepelde.

De gevreesde rentesneeuwbal, waarbij de overheid geld moet lenen om de rente op bestaande schulden te kunnen betalen, zo leerde die presentatie, dreigt al in 2029 aan het rollen te gaan, in plaats van in 2031. Als de rente blijft oplopen, kan dat zelfs al in 2028 gebeuren.

"Onze verantwoordelijkheidszin moet onze verschillende politieke visies overstijgen", zei De Wever donderdag in de Kamer. "Zij die vandaag de moed niet hebben om hun eigen taboes te overstijgen, dragen bij tot een hogere schuld, die we niet kunnen oplossen zonder een aanzienlijk verlies aan welvaart."

Dat alles moest binnen de regering de 'sense of urgency' aanwakkeren, maar daarvan lijkt op dit moment dus nog niet veel te zien. Het wedstrijdje staren lijkt gewoon voort te gaan. Wie knippert het eerst met de ogen?