Een begroting met 'voorlopige twaalfden': wat betekent dat? En vooral: is dat een probleem?

Voorlopige twaalfden zijn eigenlijk een trucje om toch een soort werkbudget te hebben voor de overheid wanneer er geen goedgekeurde jaarbegroting is. Bij voorlopige twaalfden wordt er dan gekeken naar het budget van een jaar eerder. Elke maand mag daarvan een twaalfde worden uitgegeven.

Het is een techniek die we hebben overgenomen van de Fransen. Die 'douzièmes provisoires' zijn daar gecreëerd tijdens de Derde Republiek (1870-1940). In die periode liep de stemming van de begroting ettelijke keren vertraging op, waardoor er naar een tijdelijke tussenoplossing moest worden gezocht. 

Het is in België zeker niet zo uitzonderlijk om met voorlopige twaalfden te werken, met name als er nog geen regering is of geen regering meer is. Zo is er in 2019, na de val van de regering-Michel in 2018, ook vrij lang met voorlopige twaalfden gewerkt. 

Maar bij een regering met volle bevoegdheid is dat, althans in de recente politieke geschiedenis, nog nooit gebeurd. Daarmee heeft de regering-De Wever dus een twijfelachtige primeur te pakken.

Op heel korte termijn klopt dat, zegt Hans Bevers, hoofdeconoom bij Bank Degroof Petercam. "We moeten daar op korte termijn geen drama van maken. Er is nog geld." Bij de Franstalige liberalen argumenteren ze dat je door de voorlopige twaalfden in elk geval "geen bijkomende uitgaven" hebt.

Maar Bevers wijst er fijntjes op dat je zo ook noodzakelijke ingrepen in de begroting uitstelt. "Hier wordt wel een zeker immobilisme en een onderling wantrouwen geïllustreerd, terwijl er toch serieuze uitdagingen op tafel liggen. En de budgettaire kwestie, dat weten we al lang, moet toch echt aangepakt worden. Dat is ook een kernpunt van deze regering. In dat opzicht is het wel een beetje problematisch dat dit nu voorvalt." 

"Vandaag zitten we met een overheidstekort van 4,5 procent van het bbp en dat zal nog oplopen. Om die schuldgraad stabiel te houden, is er een inspanning nodig van bijna 2 procent van het bbp. Dat komt neer op zo'n 12 miljard euro. Dat is nog gerekend zonder de uitgaven die moeten gebeuren in de energietransitie, in defensie, in gezondheid en in pensioenen. De schuldgraad blijft dus oplopen."

Ratingagentschappen en de financiële markten kijken daar ook zo naar, zegt Bevers. "Het is niet zo dat de schuld volledig ontploft, maar het tekort is te groot om de schuldgraad te stabiliseren. Dat vraagt remediëring."

"Dit kan je niet anders zien dan een politieke blamage", vat politiek journalist Bart Verhulst het samen. "Vooral het feit dat een zittende regering in volle bevoegdheid haar toevlucht moet nemen tot dit instrument. En dan bij uitstek een regering die als credo had 'wij gaan het nu eens anders doen en financieel orde op zaken stellen'."

De vraag is nu ook of bepaalde hervormingen van de regering in het gedrang komen. "Er zijn een aantal dingen die nog niet gestemd zijn en die dreigen te blijven liggen. Een voorbeeld is de pensioenbonus van de vorige regering, waarover vorige week nog gezegd werd dat die handenvol geld kost. Die afschaffing heeft nog niet de hele parlementaire weg afgelegd."

Als dat ook geblokkeerd geraakt, zit de meerderheid compleet vast, analyseert Verhulst, en dan is het game over. "Dan dreigt een val van de regering. En dat heeft financiële gevolgen, want dan blijven die kosten wel doorlopen."

Daar zijn we voor alle duidelijkheid niet. "Daar zijn geen aanwijzingen voor, zo heeft Bouchez gisteren nog duidelijk gemaakt. Maar de vrees is wel dat dat de volgende stap zal zijn."