De Wevers 'witte kaftje' met begrotingsideeën blijft een mysterie, maar dit weten we wel al

Een opmerkelijk idee dat op tafel ligt bij minister van Financiën Jan Jambon (N-VA) en waarover Het Laatste Nieuws vandaag bericht: een hervorming van de vennootschapsbelasting voor de non-profitsector. Ook onze redactie kon de nota inkijken.

Het idee is om die sector - die nota bene enorm is: van vakbonden over allerhande vzw's, sportclubs en lokale verenigingen tot liefdadigheidsorganisaties en ziekenfondsen - op eenzelfde manier te belasten als bedrijven.

Om geen fiscale bom onder kleine verenigingen te leggen, liggen verschillende opties op tafel. Denk aan een drempel van 25.000 euro voordat je belastingen verschuldigd bent. Of aan het idee om enkel belastingen te vragen op winsten die organisaties boeken in concurrentie met de markt, zoals bijvoorbeeld bij de verzekeringen die ziekenfondsen aanbieden.

Of dit voorstel echt in het witte kaftje van premier De Wever zit, is niet duidelijk. Maar het is geen toeval dat het nu de pers haalt, in de eerste dagen van de begrotingsonderhandelingen.

Een maatregel die in een vingerknip miljarden zou kunnen opleveren, is een verhoging van de btw. Zo kun je bijvoorbeeld het hoogste tarief van 21 procent optrekken naar 22 procent. Of je kunt echt hervormen en de lagere tarieven van 6 en 12 procent gelijktrekken op een nieuw tussentarief van 9 procent.

Het voorstel ligt zeker op tafel, zo mocht N-VA-Europarlementslid Johan Van Overtveldt gisteren in VRT NWS De Zevende Dag komen verkondigen. Hij beargumenteerde dat met wat economen al vaker gezegd hebben: dat het de "minst schadelijke" manier is om nieuwe inkomsten te genereren (met de disclaimer dat de N-VA daar zelf eigenlijk geen grote fan van is).

Grootste tegenstander in deze: de Franstalige liberalen van MR. Voorzitter Georges-Louis Bouchez vertelt al maanden aan wie het maar wil horen dat er "geen btw-verhoging" komt. Extra belastingen noemt hij "het stomste wat je kunt doen" als je economische groei zoekt.

De hele discussie is trouwens niet nieuw. Eind vorig jaar vond de regering een wankel compromis over bepaalde btw-verhogingen in de cultuursector en bij afhaalmaaltijden, later een "lelijke kameel" gedoopt door premier De Wever. De Raad van State heeft het hele plan intussen opgeblazen en 'juridisch onhoudbaar' genoemd.

Ter rechterzijde in de regering wordt vaker gewezen op de hoge kosten van de gezondheidszorg in ons land. De voorstellen op dat vlak liggen dus gevoeliger bij Vooruit, Les Engagés en CD&V. 

Een van de meest gehoorde voorstellen is om de groeinorm, het percentage waarmee het zorgbudget jaarlijks mag stijgen bovenop de inflatie, te beperken. De vraag blijft, gezien de vergrijzende bevolking, hoeveel marge daar nog op zit.

Ook wordt er gespeeld met voorstellen rond het remgeld. Vandaag betaal je bij de huisarts als gewone patiënt 4 euro remgeld en zelfs maar 1 euro als je een verhoogde tegemoetkoming hebt. Het idee is om dat stevig op te trekken, mogelijk zelfs te verdubbelen.

Ook zou je minder snel mensen een verhoogde tegemoetkoming kunnen geven, door bijvoorbeeld de inkomensvoorwaarde te verstrengen of strenger te controleren op andere inkomsten buiten de loonbrief.

Mogelijk wordt er ook opnieuw gekeken naar de meer dan een half miljoen Belgen die langdurig ziek zijn. Zo zou je werkgevers kunnen verplichten langer mee te betalen voor ziek personeel, waardoor zij aangezet worden om zieke werknemers zo snel mogelijk opnieuw te integreren. Ook zijn er pistes om de langdurig zieken zelf forser te activeren en om ook ziekenfondsen te bestraffen als zij daar niet genoeg voor doen.

Les Engagés wil een belasting van 0,3 procent op het roerend vermogen van "de 5 procent rijkste Belgen". Ook de socialisten sturen aan op een vergelijkbare bijdrage. 

Vooruit kijkt naar mensen met een financieel vermogen van meer dan een miljoen euro. Les Engagés wil de taks eerder geleidelijk opbouwen en beginnen vanaf 500.000 euro (woningen niet meegerekend).

Bij CD&V zijn ze daar minder fan van. Daar willen ze vooral de bestaande effectentaks versterken. Bij al die voorstellen zijn MR en N-VA de grootste tegenstanders.

In dezelfde categorie is er ook sprake van een strengere aanpak van managementvennootschappen. Bij managementvennootschappen luidt de kritiek dat sommige mensen met hoge lonen hun inkomsten in een vennootschap stoppen, zodat ze aan de (hogere) personenbelasting kunnen ontsnappen. 

Om dat aan te pakken, zou je bijvoorbeeld kunnen ingrijpen op de fiscale voordelen van managementvennootschappen, of naar manieren zoeken om fiscale constructies te doorprikken (en 'loon' ook in managementvennootschappen dus ook echt via de personenbelasting te belasten). 

Een spijker waar MR stevig op slaat, is besparen op de overheid, ambtenarij en politiek. Bouchez verwijst dan naar de afschaffing van de provinciebesturen en de Senaat. Voor dat laatste zijn de eerste stappen al gezet.

Hij stuurt ook aan op minder parlementsleden, minder ministers en een grote hervorming van het ambtenarenapparaat, door gepensioneerden niet te vervangen, diensten samen te voegen en meer te werken met AI.

Ook ontwikkelingshulp moet er in de ogen van Bouchez aan geloven, een departement waarop al enorm bespaard is. Bij Les Engagés zijn ze grote tegenstanders van dat idee en zullen ze hun vel duur verkopen.

Waar veel van bovenstaande voorstellen bij deze of gene partij bijzonder moeilijk liggen, kan je enkele ideeën die de voorbije weken zijn opgedoken zelfs als "quasi onmogelijk" bestempelen. 

Een daarvan is het idee om toch wat minder centen te reserveren voor Defensie. Voor N-VA en premier De Wever is dat eigenlijk een rode lijn, zeker gezien de geopolitieke context en de Amerikaanse druk op NAVO-bondgenoten om hun defensiebudgetten fors op te trekken.

Nog zo'n ballonnetje dat er nooit echt een was: het fiscale gunstregime van de salariswagens schrappen. Eigenlijk zijn er nauwelijks regeringspartijen die dat als politiek en electoraal haalbaar beschouwen.

En dan is er nog de loonlastenverlaging die de regering heeft aangekondigd. Die kost op kruissnelheid meer dan 4 miljard euro. Geen wonder dat er dezer dagen stemmen opgaan om die toch niet door te voeren. Vooruit en in mindere mate zelfs MR suggereren om die alsnog te schrappen.

Maar de partij van de premier, de N-VA dus, en CD&V zijn hevige voorvechters van die verlaging van de belastingen op arbeid. Het argument daar is dat je daarmee economische groei aanzwengelt en de Belgische concurrentiekracht verbetert. In de woorden van CD&V-voorzitter Sammy Mahdi: "Iedereen moet daar met zijn fikken van afblijven."