“Grappig?! Tot jij zelf in je blootje staat.” Met die boodschap lanceert het Instituut voor de gelijkheid van vrouwen en mannen een nieuwe campagne tegen digitaal seksueel geweld. De campagne wil informeren en mensen aanmoedigen om melding te maken, ook van nieuwe fenomenen zoals deepnudes en sextortion.
"Tot jij zelf in je blootje staat": nieuwe campagne wil actie tegen digitaal seksueel geweld stimuleren
Pieter-Jan Lesage
Gepubliceerd:
Het Instituut voor de gelijkheid van vrouwen en mannen is sinds mei 2020 bevoegd om slachtoffers van de verspreiding van intieme beelden zonder toestemming bij te staan. Sindsdien stijgt het aantal meldingen elk jaar.
Tegelijk blijkt uit onderzoek van het instituut dat slechts 3 procent van de slachtoffers van online seksueel geweld hulp zoekt.
Recent onderzoek van VRT NWS bracht aan het licht dat op verschillende onlineplatformen en fora stiekem gemaakte naaktbeelden van partners worden gedeeld, vaak zonder hun medeweten of toestemming.
"Digitaal seksueel geweld raakt steeds meer mensen, en te vaak voelen slachtoffers zich niet gehoord of gesteund. Met deze campagne willen we slachtoffers en omstaanders informeren, hen aanmoedigen om te reageren en melding te maken van de feiten", zegt Liesbet Stevens, adjunct-directeur van het Instituut voor de gelijkheid van vrouwen en mannen.
"Een goede zaak", vindt Charlotte Somers, juridisch onderzoeker aan de KU Leuven. "De motivering van daders bij bijvoorbeeld deepnudes is niet altijd kwaadwillig. Soms denken ze dat het gewoon om te lachen is. Sensibilisering is daarom heel belangrijk."
"Als iemand zonder toestemming naaktbeelden van iemand anders maakt of verspreidt, kan daartegen worden opgetreden. Mensen moeten weten dat dit strafbaar is", zegt Somers.
Deepnudes en sextortion
De meest voorkomende vorm van digitaal seksueel geweld is het verspreiden van seksueel getinte beelden zonder toestemming. Maar ook sextortion en deepnudes vallen hieronder. Beide zijn relatief recente fenomenen.
Sextortion, of seksuele afpersing, vindt plaats wanneer iemand dreigt met het verspreiden van intieme beelden om iets af te dwingen, bijvoorbeeld geld of nieuwe beelden. De afperser kan aan de beelden zijn gekomen, omdat de afgebeelde persoon ze zelf in vertrouwen heeft verstuurd, omdat diens account of toestel werd gehackt, of omdat de afperser de beelden met AI heeft gemaakt.
Deepnudes zijn door AI gegenereerde intieme beelden van bestaande personen.
"Het wordt steeds gemakkelijker om die te maken omdat AI-tools steeds beter worden", vertelt Somers. "Vroeger had je bepaalde digitale vaardigheden nodig om een nepbeeld te maken. Nu moet je gewoon een foto uploaden en vragen om daar een naaktbeeld van te maken."
Ook de Europese Unie neemt maatregelen. "De AI-wetgeving is aangepast. Dergelijke systemen zijn nu ook verboden, zodat het voor daders moeilijker wordt om deepnudes te maken", zegt Somers.
Al benadrukt Somers dat ook platformen verantwoordelijkheid dragen. "Zo kreeg X onlangs nog een boete van 24.000 euro omdat het niet de nodige stappen had genomen om een verkrachtingsvideo te verwijderen. Er is echt nood aan samenwerking."
Met deze campagne wil het Instituut ook een beter beeld krijgen van situaties waarin meerderjarige personen te maken krijgen met deepnudes.
Personen die dit zelf hebben meegemaakt of hiervan getuige zijn geweest, kunnen dit bij het Instituut melden. Zo willen ze dergelijke praktijken beter in kaart brengen en onderzoeken welke juridische stappen mogelijk zijn.
Slachtoffers van van alle vormen van digitaal seksueel geweld kunnen gratis en vertrouwelijk bij het Instituut terecht voor informatie, juridische begeleiding en ondersteuning bij het verwijderen van beelden. Slachtoffers kunnen online een melding doen op hulp.igvm.be of bellen naar de gratis hulplijn 0800 12 800.
