De wereldwijde watervoorraden worden steeds schaarser. Rivierafvoeren nemen af, gletsjers krimpen en in veel regio's daalt het grondwaterpeil. Dat blijkt uit het jaarlijkse rapport van de Wereld Meteorologische Organisatie (WMO). "Veel water zit niet meer op het land, maar in onze lucht en in onze zeeën. Dat is een gevolg van de klimaatverandering waar we niet vaak bij stilstaan", zegt waterwetenschapper Marjolein Vanoppen.
Wereldwijde watervoorraden slinken: "Veel water zit niet meer op het land, maar in onze lucht en zee"
Samenvatting:
Wereldwijd daalt de watervoorraad op het land: rivieren voeren minder water af, gletsjers krimpen en het grondwaterpeil zakt, blijkt uit een rapport van de Wereld Meteorologische Organisatie (WMO).
Vooral Centraal- en Oost-Europa kregen in 2025 te maken met lage grondwaterstanden, terwijl Noord-Europa net hogere peilen dan gemiddeld had.
Waterwetenschapper Marjolein Vanoppen wijt de daling aan klimaatverandering en pleit voor sneller klimaatbeleid: "We moeten veel grotere stappen nemen als we dit nog willen tegengaan."
Vooral Centraal- en Oost-Europa werden in 2025 getroffen door lage grondwaterstanden. In weinig andere regio's was het tekort zo groot in vergelijking met de periode 2014-2024. In grote delen van Noord-Europa lag het grondwaterpeil dan weer boven het langjarig gemiddelde.
Bijna 2/3e van de gemonitorde grondwaterputten bevatte vorig jaar minder water dan gemiddeld, zo blijkt eveneens uit het rapport. Ook de hoeveelheid water die wereldwijd door rivieren stroomde, lag uitzonderlijk laag. Volgens de WMO was 2025 1 van de 3 jaren met de laagste rivierafvoer in de voorbije 35 jaar.
Meer water in lucht en zeeën
De wereldwijde watervoorraden nemen al meer dan 10 jaar gestaag af. Het gaat om water dat zich op het land bevindt, zoals grondwater, meren, gletsjers, bodems, vegetatie, sneeuw en ijs.
"Het water op onze planeet zit in een soort van watercyclus. De hoeveelheid water op onze planeet blijft constant, maar waar dat water zich bevindt, hangt onder meer af van ons klimaat en de temperatuur", legt waterwetenschapper Marjolein Vanoppen uit. "Je hebt natuurlijk veel water in zeeën en oceanen. De rest van het water zit verdeeld over wolken, gletsjers, rivieren, grondwater enzovoort."
"Doordat onze atmosfeer opwarmt, kan die meer water vasthouden. Voor elke graad opwarming kan de atmosfeer ongeveer 7 procent meer water bevatten." Oftewel: er komt meer water in de lucht terecht.
"Tegelijkertijd smelten gletsjers sneller en kunnen rivieren eerder uitdrogen. Ook belandt er meer water in de oceanen, waar het door het zoutgehalte niet rechtstreeks bruikbaar is als drinkwater. Dat zijn gevolgen van de klimaatverandering waar we niet vaak bij stilstaan."
We moeten niet meteen schrik hebben dat onze drinkwatervoorziening in gevaar komt. De grotere uitdaging ligt bij de gevolgen voor de biodiversiteit
Marjolein Vanoppen, waterwetenschapper
Het water op het land is van groot belang voor onze samenleving. Het gaat grotendeels om zoet water, dat we gebruiken voor drinkwater, landbouw, industrie en huishoudelijke activiteiten. "Met andere woorden: het water dat wij als mensen dagelijks gebruiken."
Ook onze ecosystemen hangen er sterk van af, zegt Vanoppen. "Grondwater is natuurlijk een heel belangrijke bron van water voor de natuur."
"We moeten niet meteen schrik hebben dat onze drinkwatervoorziening in gevaar komt. Technologisch kunnen we bijvoorbeeld zeewater omzetten in drinkwater, al kost dat veel meer energie en grondstoffen. De grotere uitdaging ligt bij de gevolgen voor de biodiversiteit."
Groeiende wereldbevolking
Naast de klimaatverandering speelt ook de groeiende wereldbevolking een rol bij de watervoorraden.
"Elk van die mensen heeft recht op schoon en veilig water", aldus Vanoppen. En niet alleen het aantal mensen stijgt, ook de levensstandaard gaat wereldwijd omhoog. "Ook dat gaat gemiddeld gepaard met een hoger waterverbruik. Dat is natuurlijk heel begrijpelijk, maar het gaat wel gepaard met een hogere vraag naar water."
"Klimaatverandering terugdringen"
Volgens Vanoppen is het terugdringen van de klimaatverandering de belangrijkste manier om de verdere afname van de watervoorraden tegen te gaan.
"We weten al jaren, al decennia, dat de klimaatverandering eraan komt. We zitten er nu middenin. Er worden maatregelen getroffen, maar we schieten veel te traag in actie." Ze pleit dan ook voor sneller en ambitieuzer klimaatbeleid. "We moeten veel grotere stappen nemen als we dit nog willen tegengaan."
In ons land wordt al relatief efficiënt omgegaan met drinkwater. Zo wordt regenwater opgevangen en hergebruikt, tot op huishoudelijk niveau aan toe. " België is een van de weinige landen in onze omgeving waar regenwater al op huishoudelijk niveau wordt ingezet. Het gemiddelde drinkwaterverbruik ligt in Vlaanderen rond de 85 liter per persoon per dag. In Nederland ligt dat rond de 120 tot 125 liter."
Daarnaast wordt er gewerkt aan afvalwaterhergebruik en efficiënter watergebruik in de industrie. "Heel veel van onze grote industrieën zetten daar sterk op in. Dus op dat vlak zijn we zeker goed bezig."
