De Europese Commissie stelt deze week nieuwe wetgeving voor die kinderen en jongeren beter moet beschermen tegen de gevaren van sociale media. De Commissie zou pleiten voor beperkingen voor kinderen jonger dan 15 jaar. Vooruit-voorzitter Conner Rousseau vindt dat een goed idee. Mariek Vanden Abeele, professor digitale cultuur aan de UGent, is dan weer een koele minnaar van het totaalverbod.
EU-voorstel rond socialemediaverbod voor jongeren uitgelekt, beperkingen voor kinderen jonger dan 15: goed idee of niet?
Nils Schillewaert
Gepubliceerd:
Volgens verschillende media die de plannen van de Europese Commissie al konden inkijken, zouden kinderen onder de 15 jaar volgens het Commissievoorstel slechts een beperkte toegang krijgen tot sociale media.
De regels zouden ook gelden voor videoplatformen, bepaalde online games en AI-chatbots. Platformen die de regels niet volgen, zouden een boete tot 6 procent van hun jaarlijkse wereldwijde omzet riskeren.
De zogenoemde Kids Act wordt donderdag officieel voorgesteld, maar de kans is groot dat Commissievoorzitter Ursula von der Leyen woensdag al een deel van de plannen uit de doeken doet tijdens haar beleidsverklaring (State of the Union).
13, 15 of 16 jaar?
Op vraag van minister van Volksgezondheid Frank Vandenbroucke, partijgenoot van Rousseau, boog de Hoge Gezondheidsraad zich bij ons vorig jaar al over manieren om jongeren beter te beschermen tegen de gevaren van sociale media.
In zijn advies pleitte de Raad voor het beperken van de toegang tot sociale media voor jongeren onder de 13 jaar. Europa wil dus nog verder gaan en zou denken aan een leeftijdslimiet van 15 jaar. Een goed idee, vindt Vooruit-voorzitter Conner Rousseau.
Better safe than sorry
Vooruit-voorzitter Conner Rousseau is voorstander van beperkingen op sociale media voor jongeren
"15 of 16 jaar, dat maakt me niet veel uit", aldus Rousseau in De Afspraak op VRT Canvas. Hij vindt dat het dringend tijd is om actie te ondernemen. "Better safe than sorry. Vroeger keek een kind naar TikTak en zag het schapen voorbijkomen, nu kijken ze naar TikTok en zien ze mensen afgeknald worden."
Rousseau hekelt ook het verslavende karakter van sociale media. "Niemand weet exact hoe die algoritmes van sociale media eigenlijk werken, maar wat we wel weten is dat ze een beetje werken zoals gokmachines. Niemand zou z'n kind een hele dag voor een gokmachine zetten, maar bij sociale media laten we dat wel toe."
Strengere regels verdelen politieke partijen
Leeftijdsverificatie via ItsMe
De Europese Commissie zou - volgens journalisten die de voorlopige plannen konden inkijken - verschillende beperkingen willen opleggen voor verschillende leeftijdsgroepen.
Kinderen tot 13 jaar zouden een account kunnen openen dat volledig door de ouders wordt gecontroleerd. Bij kinderen tussen 13 en 15 jaar zou er beperkt ouderlijk toezicht zijn en zou het onmogelijk zijn om contact te leggen met vreemden. Pas vanaf 15 jaar zouden kinderen een eigen account kunnen aanmaken, maar dan in "een online omgeving die voldoet aan bepaalde criteria".
Rousseau is van mening dat België niet moet wachten tot de EU actie onderneemt. Hij wijst er ook op dat onze overheid al over een belangrijke tool beschikt om bepaalde leeftijdsbeperkingen te handhaven. Hij pleit voor leeftijdsverificatie via ItsMe.
"We kunnen dat toch niet door Meta (moederbedrijf van Instagram en Facebook, red.) zelf laten doen", beargumenteert hij. "Vertrouwen jullie Meta meer dan de eigen overheid?"
Zijn beperkingen wel de oplossing?
Mariek Vanden Abeele, professor digitale cultuur aan de UGent, toont zich in De Afspraak een koele minnaar van een totaalverbod. "Jongeren hebben recht op informatie en vrije meningsuiting."
Ze erkent dat er risico's verbonden zijn aan sociale media, maar vindt dat de overheid voorzichtig te werk moet gaan. Ze pleit dan ook voor een stapsgewijze aanpak, met de plannen die nu voorliggen bij de Europese Unie is ze dan ook tevreden. "Beleid moet haalbaar, effectief en proportioneel zijn." Al blijft ze benieuwd hoe de EU de nieuwe beleidsbeslissingen gaat implementeren en afdwingen.
Vanden Abeele benadrukt verder dat sociale media een belangrijk deel uitmaken van de jongerencultuur en dat die ook voordelen met zich meebrengen. Het is bijvoorbeeld ook de plaats waar jongeren nieuws consumeren. Ze maakt zich ook zorgen over de privacy van jongeren (en volwassenen).
Ze vraagt zich af of de techbedrijven zelf niet harder aangepakt kunnen worden, want het zijn die bedrijven die bijvoorbeeld zelf verslavende elementen inbouwen in sociale media. "Moeten we beleid voeren dat zich systematisch richt op het uitsluiten van jongeren van een belangrijk onderdeel van hun vrijetijdsbesteding, of kunnen we op andere manieren die bedrijven aan banden leggen?"
