Meer dan de helft van de Belgen vindt dat er (stevig) mag worden gesnoeid in het overheidsapparaat. Dat blijkt uit De Stemming. De meeste Vlamingen zouden ook besparen op de werkloosheidsuitkeringen, maar aan de pensioenen raken, ligt gevoeliger. Voor extra investeringen denken ze aan de gezondheidszorg en het onderwijs.
Wat als jij minister van Begroting was? Meeste Vlamingen zouden besparen op werkloosheid, maar pensioenen liggen gevoeliger
Met De Stemming peilen we naar de politieke voorkeuren en maatschappelijke bezorgdheden van de Belgen. Het is een jaarlijks onderzoek in opdracht van VRT NWS, De Standaard en RTBF, uitgevoerd door de Universiteit Antwerpen en de . De bevraging werd afgenomen in maart 2026.
De volledige gedetailleerde resultaten en informatie over de methode kan je hier vinden.
Dit jaar werd in De Stemming voor de eerste keer gepolst naar de begrotingsvoorkeuren van de Belgen. Wat is de belangrijkste prioriteit om een (meer) in evenwicht te bereiken? En naar welke begrotingspost moet er meer of minder geld gaan?
Waarop wil de Belgische kiezer besparen?
Over 1 ding zijn heel wat Vlamingen, Walen en Brusselaars het eens: er moet bespaard worden op de overheidsadministratie. Al is dat vooral voor de Vlaamse kiezer overduidelijk. 3 op de 4 Vlamingen geven in De Stemming mee dat daarin moet gesnoeid worden. In Brussel en Wallonië gaat het over ongeveer de helft van de bevraagden.
Andere populaire besparingsdomeinen zijn economisch beleid, werkloosheid en sociale uitsluiting, recreatie, cultuur en religie. Al zien we opnieuw grote regionale verschillen. Zo zouden de meeste Vlamingen ook besparen op werkloosheid of sociale uitsluiting, maar wordt dat minder gedragen in Brussel en Wallonië.
"Het is een rode draad door De Stemming 2026 dat er verschillen tussen de regio’s zijn, maar qua besparingsvoorkeuren zijn de verschillen vaak héél erg groot", aldus de onderzoekers.
De onderzoekers merken op dat "relatief weinig mensen" willen besparen op de pensioenen, hoewel dat de grootste uitgavenpost in België is (21,3 procent van het budget). Hetzelfde geldt voor de gezondheidszorg (14,8 procent) en het onderwijs (11,9 procent).
Waar wil de Belgische kiezer meer in investeren?
Wanneer we de uitgavenposten wat nauwkeuriger onder de loep nemen, stellen we vast dat een groot deel van de Belgen zelfs meer geld wil zien gaan naar de uitgavenposten die nu al bovenaan de lijst staan.
Meer dan de helft van de Belgen wil dat er meer wordt geïnvesteerd in gezondheidszorg en onderwijs. Bij de pensioenen zijn de meningen verdeeld. Ongeveer de helft van de Belgen wil niet raken aan die post, ongeveer een derde wil extra investeren. Een kleine minderheid wil besparen.
De centrale tendens is in alle regio's hetzelfde, maar het zijn vooral de Walen die over het algemeen meer willen uitgeven.
Ook in veiligheid mag van de Belgen meer geïnvesteerd worden. Dat zegt meer dan de helft van de bevraagden, in alle regio's. Extra uitgaven in andere posten liggen moeilijker. Voor geen enkele andere post is in een van de landsdelen een meerderheid voor de verhoging van het budget.
Hoe zit het met defensie?
Ook voor bijkomende investeringen in defensie is geen meerderheid. In Vlaanderen is 46 procent voor en 18 procent tegen. In Wallonië en Brussel is het verzet tegen het verhogen van het budget nog groter.
Al geven de onderzoekers toe dat de resultaten voor defensie op 2 manieren kunnen geïnterpreteerd worden. België heeft zich namelijk een tijd geleden geëngageerd om de investeringen in defensie op te trekken tot 5 procent van het bbp.
"Het zou kunnen dat respondenten hun antwoord niet baseerden op het werkelijke cijfer van 2024, maar de vraag interpreteerden als het 'nog meer' verhogen bovenop de sterke stijging naar 5 procent die al beslist was."
Wat zijn de begrotingsprioriteiten?
Voor de vragen rond de begrotingsprioriteiten hebben de onderzoekers de begrotingsuitgaven in 4 categorieën opgedeeld:
het verbeteren van de bestaande publieke diensten (onderwijs, , politie, justitie, ...
De staatsschuld verlagen
Belastingen verlagen
Investeren om nieuwe uitdagingen aan te gaan (klimaat, defensie, AI, ...)
De onderzoekers hebben gevraagd om uit die 4 categorieën de absolute prioriteit te bepalen. Dit zijn de resultaten:
Als we enkel de resultaten van de Vlaamse kiezers bekijken, zien we dat voor de N-VA-kiezers budgettaire hygiëne op 1 staat. 53 procent van de N-VA kiezers vindt de staatsschuld verlagen de hoogste prioriteit. Ook bij de kiezers van Anders en CD&V staat dit op 1.
De linkse kiezers (PVDA, Groen en Vooruit) geven de voorkeur aan het verbeteren van de publieke diensten. Bij Vlaams Belang is de belastingen verlagen met voorsprong prioriteit nummer 1. Geen enkele groep vindt dat investeringen doen om nieuwe uitdagingen aan te gaan op dit moment de belangrijkste begrotingsprioriteit is.
Dat de Vlaams Belang-kiezer belastingverlagingen op kop zet is opvallend, want dat is een thema dat vooral leeft aan Franstalige zijde. De meeste Vlaamse kiezers zetten dit eerder onderaan de prioriteitenlijst, terwijl dit bij de Franstalige kiezers eerder bovenaan staat.
In Wallonië zetten de uiterst-linkse kiezers van PTB belastingverlagingen op 1, in Brussel geldt hetzelfde voor DéFI.
Voor de rest zijn de politieke verhoudingen vergelijkbaar met die in Vlaanderen: de (centrum-)rechtse stemmers kiezen vooral voor een lagere staatsschuld en de linkse kiezers willen in de eerste plaats een verbetering zien van de publieke diensten.
