Afgedankte SpaceX-raket van 4 ton slaat in op de maan met 8.700 kilometer per uur

Een frontale botsing met 8.700 kilometer per uur, dat is het dramatische einde van een afgedankte SpaceX-raket. Na 1,5 jaar door de ruimte te hebben gezweefd, zou het stuk metaal rond 8.35 uur moeten zijn ingeslagen op de maan. Dat is wat astronomen hebben berekend.

Of de rakettrap intussen inderdaad is gecrasht op de maan, moet nog worden bevestigd. Maar er was in elk geval een stevige botsing voorspeld. 

Het stuk raket is 14 meter lang, 3,7 meter breed en weegt zo'n 4.000 kilogram. "De inslag zal naar verwachting een enorme wolk van stof en puin veroorzaken", zei Arnaud Mahieux van het Koninklijk Belgisch Instituut voor Ruimte-Aeronomie gisteren. Hij heeft meegewerkt aan een onderzoek naar de impact van de inslag.

De onderzoekers voorspelden een grote stofwolk die 15 tot 20 kilometer boven het maanoppervlak zal uitstijgen, met uitschieters die een hoogte van 75 tot zelfs 100 kilometer kunnen bereiken. Daardoor zou er 180 kilometer van de inslagkrater nog puin van de crash kunnen worden teruggevonden op de maan.

"Zulke inslagen zijn wetenschappelijk interessant, omdat ze ons meer kunnen leren over de eigenschappen van de maanbodem en over de effecten van inslagen op de maan", zegt Mahieux. "Helaas zal deze inslag vanuit België, en eigenlijk vanuit heel Europa, niet zichtbaar zijn. De inslag vindt plaats als het bij ons al licht is."

Aan de oostkust van de Verenigde Staten daarentegen is het op dat moment wel nog donker en is de maan goed zichtbaar. "Computermodellen voorspellen dat de stofwolk de eerste minuten na de inslag helderder zal zijn dan de donkere hemel erachter. Astronomen in de VS  zullen de stofwolk daardoor mogelijk wel kunnen waarnemen, aan de rand van de maan. Maar enkel met goede telescopen en zeker niet met het blote oog of een verrekijker."

Het gaat om de bovenste rakettrap van de Falcon 9-raket die op 15 januari 2025 werd gelanceerd met 2 onbemande maanlanders aan boord. Eentje van het Japanse bedrijf Ispace en een van het Amerikaanse bedrijf Firefly Aerospace. Beide maanlanders zijn tot op de maan geraakt, maar enkel het ruimtevaartuig van Firefly overleefde de landing.

Normaal komt de bovenste rakettrap na de lancering weer terug naar de aarde, om grotendeels op te branden in de dampkring. Maar deze keer is het stuk raket in een instabiele, hoge baan om de aarde terechtgekomen, in een baan die ook de maan kruist. 

"Een combinatie van zonneactiviteit en zwaartekracht heeft ervoor gezorgd dat het object uiteindelijk is terechtgekomen op een traject richting de maan", zei Julianna Scheiman, directeur bemande ruimtevaart en wetenschap bij SpaceX, eerder deze week tijdens een persconferentie. Omdat er geen brandstof meer over is, kon de rakettrap ook niet meer worden bijgestuurd. 

De Amerikaanse astronoom Bill Gray heeft berekend dat de rakettrap neerkomt in de buurt van de Einstein-krater, helemaal aan de westelijke zijde van het verlichte deel van de maan. De inslag zou een krater van 5 meter diep en zo'n 20 meter breed veroorzaken.

Maar het is dus niet duidelijk of er snel beeld zal komen van de crash. Er wordt gekeken naar de Amerikaanse NASA-satelliet Lunar Reconnaissance Orbiter, die al sinds 2009 om de maan cirkelt, om de inslagkrater in beeld te brengen. De satelliet vliegt pas op 12 augustus opnieuw over dat gebied om een foto van het maanoppervlak te maken voor en na het moment van de crash.

Het is niet de eerste keer dat een raketonderdeel inslaat op de maan. Ook tijdens de Amerikaanse Apollomissies in de jaren 60 en 70 zijn rakettrappen gecrasht op de maan. Toen gebeurde dat met opzet, met als doel kleine maanbevingen te veroorzaken die konden worden gedetecteerd door de seismografen die door eerdere landingsmissies waren achtergelaten. In 2022 stortte de rakettrap van een Chinese draagraket onbedoeld neer op de maan.

De inslag nu zal geen onmiddellijke gevolgen hebben voor de maan, maar het brengt het groeiende probleem van ruimteafval wel opnieuw onder de aandacht. Zeker ook nu de NASA grootse plannen heeft om een maanbasis te bouwen. Een neerstortend stuk ruimteschroot op de maan kan dan grote gevolgen hebben.

SpaceX en NASA zeggen alvast dat ze aan oplossingen werken om te vermijden dat er in de toekomst nog afgedankte rakettrappen crashen op de maan.