Hoe de Lady Rodney 80 jaar geleden honderden Belgische vrouwen smoorverliefd naar Canada bracht

413 vrouwen stonden op 28 augustus 1946 vertrekkensklaar onder Afdak 19 op de Scheldekaaien. Voor hen lag de Lady Rodney, het passagiersschip dat hen naar Canada zou brengen, naar hun echtgenoot of verloofde. Allen hadden rond het einde van de oorlog de liefde gevonden bij een Canadese soldaat die had deelgenomen aan de bevrijding van België.

Een verslaggever van De Volksgazet meldde ter plaatse: "Als men de gezichtjes beziet, dan blijkt het dat de Canadezen blijkbaar de eerste keuze deden onder onze meisjesprovisie."

In de bevrijdingsdagen van de Tweede Wereldoorlog vond een kortdurende en tot dan toe ongeziene golf van seksuele contacten plaats. Historisch-wetenschappelijk zijn de bewijzen beperkt. Veel was dan ook aan het publieke oog onttrokken. 

De Vlaamse provincies en steden liepen na de bevrijding vol geallieerde Amerikaanse en Canadese soldaten. Hun kakikleurige gevechtsuniformen en elegante baretten vormden een scherp contrast met het 'feldgrau' van de strenge Duitsers. Hun getrainde lijven zagen er beter uit dan die van de door voedselrantsoenen geplaagde Belgische mannen.

De repatriëring van de tienduizenden geallieerde eenheden verliep trager dan verwacht. Ze leefden zich dan maar uit in cafés en danszalen, jongleerden met chocolade en kauwgom en mengden zich met de lokale bevolking. Aan het geschut van de Duitsers waren ze ontkomen, maar door Cupido's pijlen zouden velen getroffen worden.

De Canadezen hadden vooral geholpen om de bezetters uit Oost- en West-Vlaanderen te verdrijven en waren lang betrokken bij de verdediging van de Antwerpse haven. Ze waren doorgaans graag gezien.

Soms waren ze ingekwartierd bij mensen thuis, ze brachten tewerkstelling voor de Vlamingen en bezochten dezelfde uitgaansgelegenheden. Tussen de soldaten en de jonge Vlaamse vrouwen werd naarstig geflirt. Vele scharrels werden een duurzame romance. Want eindelijk lonkte een toekomst zonder oorlog. 

Met 413 stonden ze klaar, veelal Belgische vrouwen, ook Fransen en Nederlanders. De jongste was 17, de oudste 43. Ook 50 kleuters en baby’s waren gereedgemaakt voor vertrek.

Vele vrouwen hadden immers niet gewacht om een huwelijk te sluiten met hun bevrijder, want dikwijls was het 'van moetens' geweest. Artsen en verpleegsters, meer dan een dozijn medewerkers van het Rode Kruis en vrouwelijke stewards waren paraat om de vrouwen tijdens de lange zeereis te begeleiden. 

24 uur vroeger hadden de vrouwen zich al moeten melden in Antwerpen. Geneeskundige controles waren achter de rug. Het ongeduld was groot, zenuwen waren gespannen, sommigen penden nog een laatste brief naar hun familie. Het werd de Volksgazet-reporter bijna te veel. "Een aantal mooie gezichtjes die wij hier voortaan zullen moeten missen", constateerde hij. Heel zeker wist hij ook dat in honderden Vlaamse families vandaag tranen werden weggepinkt.

Het schip was exclusief voor vrouwelijke passagiers. De Canadese overheid stond niet toe dat de vrouwen samen met hun partner de reis maakten. Bijna alle Canadese soldaten waren trouwens al naar hun land gerepatrieerd. De meeste koppels waren al maanden gescheiden, sommige zelfs meer dan een jaar. Sommige soldaten hadden hun kind in België niet eens zien geboren worden.

De Lady Rodney zette vanuit Antwerpen koers naar het Britse Southampton. Daar werd overgestapt op de Aquitania, een reuzepakketboot met 125 man boordpersoneel die in het Canadese Halifax aanlegde.

Canada zag de oorlogsbruiden graag komen en spaarde kosten noch moeite. Affiches met 'Welcome to the War Brides' lonkten in Halifax. Vrouwen kregen zonder wachttijd de Canadese nationaliteit, terwijl ze in de VS - waar ook vele bruiden naar uitweken - 5 jaar moesten wachten. 

Tussen 1942 en 1948 werden volgens cijfers van het Canadese defensieministerie 43.464 oorlogsbruiden en 20.995 kinderen naar Canada gebracht, de overgrote meerderheid Britten. 649 waren Belgische vrouwen. Vermoedelijk zijn de cijfers nog een onderschatting.

Naar schatting 10 procent zou later terug naar huis zijn gereisd. De Canadese bevrijder bleek in zijn thuisland niet de gedroomde hartenkoning te zijn of de leefomstandigheden in het nieuwe vaderland bleken minder mooi dan voorgespiegeld.

Lang verenigden de vele oorlogsbruiden zich in allerlei War Bride Associations. Bijna alle zijn vandaag opgeheven. De Vlaamse familienamen hebben in Canada nauwelijks sporen nagelaten. Kinderen kregen er de namen van hun Canadese vaders. 

Sprekend zijn de verhalen van oorlogsbruiden die het Museum of Immigration in Halifax optekende. Zoals dat van de Antwerpse Marie-José. In oktober 1944 werd haar straat getroffen door een V-bom. Talrijke doden vielen in de buurt. Haar huis werd zwaar beschadigd.

Canadese soldaten hielpen met het dichttimmeren van ramen en deuren. Zo ontmoette Marie-José soldaat Allen Ross. Ze was 18, werd dolverliefd en zwanger, reisde Allen achterna naar Canada en werd mevrouw Marie-José Ross.

De Lady Rodney die in Antwerpen vertrok, maakte aanvankelijk deel uit van een vloot Canadese luxeschepen, de Lady Boats, allemaal genoemd naar de echtgenotes van Britse legeradmiraals. In de oorlog waren de schepen ingezet voor het transport van soldaten. Hun sprankelend witte kleur was vervangen door vaalgrijs om zo weinig mogelijk zichtbaar te zijn. De meeste werden gekelderd door Duitse onderzeeboten, maar niet de Lady Rodney.

Het schip meerde in november 1946 nog een 2e keer aan in Antwerpen om nogmaals een lading bruiden te verschepen. Jaren later, in 1967, kwam de Lady Rodney opnieuw in aanraking met de grote geschiedenis, die van de Zesdaagse Oorlog tussen Israël en Egypte. Het zou haar laatste keer worden.

Het schip was in 1952 verkocht aan Egypte. Bij de grote blokkade van het Suezkanaal brachten de Egyptenaren het opzettelijk tot zinken om de doorvaart voor de Israëliërs te beletten.