Een bomaanslag op een invloedrijke oligarch in Monaco op 29 juni zet een opvallende kettingreactie in gang. De verdachte in de zaak wordt enkele dagen later in Kiev dood aangetroffen en 2 arrestaties in de hoofdstad leiden naar de Oekraïense veiligheidsdiensten. Wat weten we ondertussen? Een overzicht.
Van bom in flatgebouw tot moord in Kiev: dit weten we intussen over de aanslag in Monaco
Inass Mouhamou
Gepubliceerd:
Wat is er juist gebeurd?
Maandag 29 juni. Rond 21 uur wordt bij de ingang van een appartementencomplex in Monaco een rugzak achtergelaten.
Niet veel later ontploft een explosief, net op het moment dat 3 mensen het gebouw willen binnengaan. Alle 3 raken ze gewond, en ook 4 omstanders hebben medische hulp nodig. De dader slaat op de vlucht en wordt al snel internationaal gezocht.
Tegen wie is de aanslag gericht?
In eerste instantie communiceren de Monegaskische autoriteiten officieel niet over de identiteit van de slachtoffers, maar media (zowel in Monaco als in Rusland en Oekraïne) spreken al snel van de Oekraïense zakenman Vadym Jermolajev, zijn vrouw en hun 13-jarige zoon.
Een daad van terreur sluit de Monegaskische Stéphane Thibault uit. Volgens het gaat het om een gerichte aanslag, met Jermolajev als doelwit. Het motief blijft onduidelijk.
Jermolajev is een omstreden Oekraïense o. Hij vergaarde zijn vermogen onder meer in vastgoed en wijnhandel, maar bleef na de annexatie van de Krim in 2014 zaken doen in Rusland. Sinds december 2023 heeft de Oekraïense president Volodymyr Zelensky hem daarom sancties opgelegd.
Jermolajev woonde op dat moment al enkele jaren niet meer in Oekraïne. Hij kreeg in 2019 de Cypriotische nationaliteit. 2 jaar later verhuisde hij met zijn gezin naar Monaco. Volgens de laatste informatie zijn Jermolajev en zijn zoon er ondertussen beter aan toe, maar de toestand van zijn vrouw zou nog kritiek zijn.
Wie zit achter de aanslag?
Vrijdag 3 juli. 4 dagen na de bomaanslag in Monaco heeft het Monegaskische parket een hoofdverdachte geïdentificeerd. Het gaat om een 39-jarige Oekraïense vrouw, Anastasiia Berezovska, die in Duitsland woont.
Niet veel later vaardigt een ‘red notice’ uit, een internationaal opsporingsbevel. In dat bevel wordt de Oekraïense vrouw verdacht van poging tot moord, het plaatsen van een explosief op een openbare weg en criminele samenzwering.
Volgens de adjunct-procureur van het parket van Monaco, Morgan Raymond, heeft de vrouw zich voor de aanslag vermomd als een man. Ze zou het explosief met een afstandsbediening tot ontploffing hebben gebracht. Volgens het parket zou ze bovendien niet alleen hebben gewerkt.
En dan moeten we plots naar Oekraïne, want volgens de Oekraïense inlichtingendienst SBOe vlucht Berezovska na de aanslag richting de hoofdstad Kiev. Daar zou ze op woensdag 1 juli zijn aangekomen en niet veel later zijn doodgeschoten.
Volgens de Oekraïense inlichtingendienst is de vrouw door het hoofd geschoten. In de buurt van haar lichaam worden ook meerdere kogelhulzen teruggevonden. Niet veel later houden de Oekraïense autoriteiten 2 mannen aan in het onderzoek naar de dood van Berezovska. Beide mannen blijken linken te hebben met de Oekraïense veiligheidsdiensten.
Wat heeft Oekraïne met deze zaak te maken?
De Oekraïense autoriteiten identificeren de personen met wie Berezovska contact heeft en traceren al haar bewegingen. Zo komt de SBOe de 2 mannen op het spoor, meer specifiek via financiële transacties. Ze zouden cryptomunten en geld hebben overgemaakt naar rekeningen van Berezovska, zo schrijft de Oekraïense krant The Kyiv Independent .
Volgens de autoriteiten gaat het om een voormalig agent en een actief officier van de Oekraïense militaire inlichtingendienst (HUR). Eens in Oekraïne zou Berezovska volgens de SBOe contact hebben opgenomen met familie, en ook met de 2 mannen.
"Nadat was vastgesteld dat beide mannen herhaaldelijk geld hadden overgemaakt naar Berezovska via cryptowallets en bankrekeningen, hebben de onderzoekers hen onderzocht als mogelijke verdachten van de poging tot moord in Monaco", aldus de autoriteiten.
Volgens de SBOe heeft de agent van de militaire veiligheidsdienst ondertussen de moord op Berezovska bekend. Hij zou de moord op eigen initiatief gepleegd hebben, zonder medeweten van zijn leiding. Hij zou daarbij ook hulp hebben gehad van de voormalige agent, zo meldt de SBOe.
De Oekraïense militaire inlichtingendienst HUR heeft nog niet gereageerd op het nieuws.
Veel vragen blijven
Voorlopig blijven nog heel wat vragen onbeantwoord. Beide onderzoeken, zowel naar de aanslag in Monaco als naar de moord in Oekraïne, lopen nog.
De zaak kan Oekraïne politiek duur komen te staan, zo merken analisten. Bewijs dat leden van de Oekraïense inlichtingendiensten gelinkt kunnen worden aan een bomaanslag op Europees grondgebied zou wel eens schadelijk kunnen zijn voor de relatie tussen Oekraïne en Europa.
De timing van de hele kwestie is bovendien extra gevoelig met de tweedaagse NAVO-top die nu in Ankara plaatsvindt. Daar is de Oekraïense president Volodymyr Zelensky vandaag aangekomen en hoopt hij op extra westerse steun voor Oekraïne in de oorlog tegen Rusland.
