Een structurele verandering in de bestuurscultuur van de FIFA is enkel mogelijk met externe en internationale politieke druk. Dat zegt Arnout Geeraert, universitair docent gespecialiseerd in het bestuur van sportfederaties na de omstreden beslissing om de schorsing van VS-spits Folarin Balogun op te heffen.
"Zwijgcultuur heerst": wie roept FIFA nog ter verantwoording na zaak-Balogun?
Tobias Santens
Gepubliceerd:
Bijgewerkt:
De beslissing om Balogun toch te laten spelen in de 1/8e finale tegen België vannacht, zorgt voor een conflict tussen de Belgische voetbalbond en FIFA. De Amerikaanse president Donald Trump gaf openlijk toe dat hij FIFA-voorzitter Gianni Infantino belde over de schorsing van Balogun en vroeg om de rode kaart te "herbekijken".
FIFA goot gisteren nog een officiële saus over de beslissing. De disciplinaire commissie riep artikel 27 in van de disciplinaire code , dat toelaat om een schorsing op te heffen. De Belgische voetbalbond haalde meteen andere artikelen uit dezelfde code aan die een rode kaart net automatisch koppelen aan een schorsing voor een volgende wedstrijd. De zaak ligt nu voor bij de beroepscommissie .
Juridische strijd
De vraag is hoe objectief zo'n beroepsprocedure nog verloopt, aangezien ook de beroepscommissie een intern FIFA-orgaan is. En net die commissies zijn de afgelopen jaren steeds meer bevolkt geraakt door ja-knikkers van Infantino, zegt Arnout Geeraert in 'Het kwartier'. Geeraert is docent aan de Universiteit Utrecht, gespecialiseerd in de bestuurscultuur van sportfederaties.
Zogenaamd onafhankelijke comités binnen de FIFA werken in de praktijk niet onafhankelijk
Arnout Geeraert, docent Universiteit Utrecht
"Zogenaamd onafhankelijke comités binnen de FIFA werken in de praktijk niet onafhankelijk", zegt Geeraert onomwonden. Hij wijst op de vergoeding voor de voorzitter van de disciplinaire en beroepscommissie.
Volgens het remuneratieverslag van de FIFA ging het voor de voorzitters van die commissies in 2024 om 160.000 dollar (154.590 euro volgens wisselkoers op 31 december 2024), naast een dagvergoeding van 250 dollar.
Zwijgcultuur
Kritische leden namen de afgelopen jaren bovendien ontslag uit de bestuurscommissies en ethische commissies bij FIFA, zegt Geeraert. De docent verwijst concreet naar getuigenissen van Miguel Maduro en Joseph Weiler daarover. "Zij werden soms persoonlijk gecontacteerd door Infantino. En uiteindelijk zagen ze geen andere optie dan te vertrekken uit die comités."
De meeste van die FIFA-comités worden bevolkt door afgevaardigden van nationale bonden die het niet erg vinden om een stevige verloning te krijgen, met eersteklassevluchten en chique hotels
Arnout Geeraert, docent Universiteit Utrecht
"Er is een zwijgcultuur binnen de FIFA. De meeste van die FIFA-comités worden bevolkt door afgevaardigden van nationale bonden die het niet erg vinden om een stevige verloning te krijgen, met eersteklassevluchten en chique hotels", ziet Geeraert. "Dat geeft een bepaalde dynamiek in die organisatie."
Is een juridische procedure tegen beslissingen van FIFA dan onmogelijk? Niet helemaal: in oktober 2024 besliste het Europees Hof van Justitie bijvoorbeeld nog dat de transferregels van FIFA in strijd waren met Europese wetgeving. Daarmee kreeg speler Lassana Diarra gelijk.
Ook spelersvakbond Fifpro probeerde de wedstrijdkalender aan te vechten, al trok het alle juridische stappen tegen FIFA recent in na een onderling akkoord . Er is ook nog steeds het Internationale Sporttribunaal TAS, waar geschillen tussen FIFA en leden kunnen worden beslecht.
Luister hier naar Het kwartier
Papier versus praktijk
Een disciplinaire code, een disciplinaire commissie, een beroepsprocedure. De zaak-Balogun toont hoe FIFA "het belangrijk vindt om voor de schone schijn te doen alsof beslissingen transparant en objectief genomen worden", zegt Geeraert.
"Deze FIFA-voorzitter opereert binnen een organisatie die zichzelf al 2 keer hervormd heeft en die er op papier goed uitziet", aldus de docent. Maar in de praktijk ontbreekt het aan transparantie, ook in de beslissing over Balogun.
"Het moet duidelijk zijn op basis waarvan je die schorsing terugdraait. En het moet duidelijk zijn wie daarover beslist heeft. Dat is allemaal onduidelijk", zegt Geeraert. Deze middag laat de Belgische voetbalbond nog weten dat het "nog steeds geen beslissing of enige toelichting van de FIFA ontvangen met betrekking tot deze zaak".
Patronage
De zaak-Balogun is een nieuw pijnlijk hoofdstuk in de politieke instrumentalisering van de wereldbeker. Eerder werden er al ernstige vragen gesteld bij de toekenning van het WK aan Qatar in 2022 en in 2034 aan Saudi-Arabië.
De meest flagrante politieke verweving is uiteraard de vriendschap en vleierij tussen Amerikaans president Donald Trump en FIFA-voorzitter Infantino zelf.
In een rapport van 2024 koppelde mensenrechtenorganisatie FairSquare de belabberde bestuurscultuur bij FIFA expliciet aan het FIFA Forward -programma waarmee FIFA miljarden onder haar leden verdeelt.
Volgens FairSquare zorgt het systeem voor "een patronage-netwerk waarin aangesloten verenigingen hun loyaliteit aan de top van de organisatie toonden, in ruil voor miljoenen dollars aan ontwikkelingsgelden".
Externe regulering
Geeraert verwacht dan ook weinig van nationale bonden en nationale regeringen, specifiek in de zaak-Balogun en in het algemeen als tegenmacht tegen FIFA. "De nationale bonden hebben zelden doorgegrepen", zegt hij.
Ook de Belgische voetbalbond toont daarbij 2 gezichten, aldus Geeraert. "De Belgische voetbalbond maakt nu wel een vuist, maar waarom hebben ze dat dan niet gedaan toen het WK in 2034 werd toegekend aan Saudi-Arabië?"
De docent ziet enkel nog heil in een internationale controle op FIFA. "Een land als België of onze regering kan niet echt invloed uitoefenen op de FIFA. Dat kan wel op Europees niveau. Zij hebben de tools in handen om de FIFA te reguleren. Al heb ik daar de afgelopen decennia geen bereidheid toe gezien."
