"Dit dreigt ons petje te boven te gaan." Dat vertelt David Dehenauw van het KMI over de besparingen op het federale wetenschapsbudget, die ook bij het KMI worden gevoeld. Als de regering niet bijstuurt, dan komen de kerntaken in het gedrang. "Het gaat om meer dan weer voorspellen: dit gaat over veiligheid, economie en zoveel meer. Samen met het leger staan we aan de top van de veiligheidspiramide."
"Lopen risico dat we een zware ramp missen": David Dehenauw waarschuwt voor besparingen bij KMI
Michaël Torfs
Gepubliceerd:
David Dehenauw, hoofd van de dienst Weersvoorspellingen, vertelt het verhaal in een lange monoloog aan VRT NWS. "Ik ben al 25 jaar weervoorspeller, maar het is de eerste keer dat ik op deze manier in de media kom. Nooit hebben we over centen geklaagd, ook al zijn de besparingen al lang bezig."
"Maar we hebben het gevoel dat we dit moeten aankaarten, omdat extreem weer toeneemt. Eigenlijk zou het onverantwoord zijn om dat niet te doen. Het zou misschien zelfs schuldig verzuim zijn."
Al jaren in besparingsmodus
De besparingen zijn begonnen onder de regering-Di Rupo in 2012, vertelt Dehenauw. "Als je het allemaal optelt, zijn we intussen al 25 procent van onze dotatie kwijt, inflatie inbegrepen."
Het begint allemaal steeds zwaarder te wegen, zeker ook omdat inkomsten wegvielen. Zo kon het KMI vroeger data verkopen aan andere partners, maar dat kan niet meer sinds een richtlijn over open data.
Daarbij gaat het KMI gebukt onder de zogenoemde 2/5e-regel: van 5 personeelsleden die vertrekken, worden er maar 2 vervangen. Het KMI telt ongeveer 200 personeelsleden. Dat kan veel lijken, maar de Nederlandse collega's van het KNMI doen het met heel wat meer mensen. "Zij tellen 60 weersvoorspellers, wij 14."
"Komt daarbij dat we extra bevraagd worden door de klimaatverandering. Hou er ook rekening mee dat er investeringen nodig zijn in bijvoorbeeld nieuwe weerradars of supercomputers."
Van luchtvaart tot crisiscentrum
Het KMI levert veel diensten, los van de weersvoorspelling en het waarschuwen voor weerextremen, gevaarlijke wegen of andere. "Wij delen data met de burgerluchtvaart, werken samen met het nationale Crisiscentrum (zoals bij de hittegolf, red.), geven steun aan de Vlaamse Milieumaatschappij (VMM), we werken samen met het leger enz."
Het KMI staat, net als het leger, mee aan de top van de veiligheidspiramide
David Dehenauw, KMI
"Eigenlijk staat het KMI, net als het leger, mee aan de top van de veiligheidspiramide", vertelt Dehenauw. "Bij extreem weer worden er noodplannen uitgerold. Als wij waarschuwingen uitsturen, dan gaan er ook andere agentschappen, zowel op federaal, regionaal als gemeentelijk vlak, in actie schieten. Mensen worden op het terrein extra voorbereid."
"Als we dat allemaal minder goed kunnen doen, dan lopen we het risico dat we een zware ramp missen. Het klimaat verandert intussen, wat het extra relevant maakt."
"Federale regering dreigt zichzelf in de voet te schieten"
De Wereldmeteorologische organisatie (WMO) berekende dat een investering van 1 euro in weersvoorspellingen 8 euro opbrengt.
"Dankzij onze waarschuwingen voorkomen we extra schade of lijden en dus kosten voor overheden en verzekeringen. De federale regering dreigt dus zichzelf in de voet te schieten", waarschuwt Dehenauw.
David Dehenauw waarschuwt voor besparingen bij KMI: "Kerntaken komen in het gedrang"
Transport en economie: van NMBS tot scheepvaart
Het gaat naast veiligheid ook over transport en economie, benadrukt Dehenauw. "Het KMI zorgt ook voor een stukje voor economische voorspoed in ons land. We maken voorspellingen specifiek voor de transportsector, bijvoorbeeld voor het inzetten van strooizout op onze wegen in de winter. We werken ook voor de NMBS en voor de scheepvaart, een miljardenbusiness."
Het KMI klopt op tafel nu er een nieuwe federale besparingsronde aankomt. "We willen af van de 2/5e-regel voor personeel. Die geldt ook bij andere instellingen, maar niet bij het leger. Voor alle duidelijkheid: we willen geen kritiek geven op Defensie. Maar bij het KMI dreigt het schip te zinken de komende jaren."
1,0 euro per persoon per jaar
Dehenauw hoopt dat daarnaast de budgetten nog wat omhoog kunnen in belangrijke tijden voor klimaat en weer. "Kijk, als je het zou uitrekenen, dan betalen de Belgen 1 euro per persoon per jaar om het KMI te financieren. Maak daar 1,1 euro van", zegt Dehenauw.
"Onze civiele veiligheid is van groot belang. Terwijl nu onze kerntaken in het gedrang komen. Het gaat om kernpersonen die we hard nodig hebben, bijvoorbeeld om de weerkamer overeind te houden."
Regering bereidt oefening voor
De federale regering buigt zich de komende maanden over de nieuwe besparingen. Het algemene besparingskader voor wetenschapsbeleid is al uitgetekend, en zal uiteraard niet enkel het KMI treffen. Onder meer ook de overkoepelende dienst Belspo en de Koninklijke Bibliotheek zijn getroffen.
Het KMI zal in een cluster terechtkomen met onder meer het Koninklijk Belgisch Instituut voor Natuurwetenschappen (KBIN). Maar de exacte budgetten en detailbeslissingen moeten nog worden genomen.
