De Vlaamse regering heeft 26 nieuwe 'watergevoelige openruimtegebieden' afgebakend waar bouwen in de toekomst niet meer zal kunnen. Het gaat om plaatsen die heel gevoelig zijn voor overstromingen maar waar potentieel wel nog gebouwd kon worden, in totaal ongeveer 285 hectare verspreid over heel Vlaanderen. Er volgt nu een openbaar onderzoek van 60 dagen voor de lijst definitief kan worden.
Dit zijn de 26 nieuwe gebieden die etiket 'watergevoelige open ruimte' krijgen: bouwen niet (meer) toegelaten
In het kort:
De Vlaamse regering heeft 26 nieuwe zogenoemde 'gevoelige openruimtegebieden' afgebakend.
Het gaat om zones die heel gevoelig zijn voor overstromingen. Er zal niet meer gebouwd of verhard mogen worden.
Het gaat in totaal om 285 hectare met enkele grote gebieden in Oost-Vlaanderen.
Veelal zijn het gronden van steden en gemeenten, maar er zijn ook privé-gronden bij. De eigenaars krijgen een vergoeding. En er volgt nog een openbaar onderzoek van 60 dagen.
Wellicht komen er nog gebieden bij in de toekomst, het moet Vlaanderen beter beschermen tegen wateroverlast.
De 26 zones zijn vandaag nog open gebied, er staan dus geen huizen of gebouwen in, vertelt Vlaams minister van Omgeving Jo Brouns (CD&V) aan VRT NWS.
"We willen er de open ruimte vrijwaren en aan waterberging doen, en gaan er niet verharden. Want het waren vaak locaties om potentieel te gaan wonen of industrie te ontwikkelen, of plaatsen die als woonreservegebied waren aangeduid."
We gaan elk jaar deze oefening blijven maken, het is een voortdurend proces
Minister van Omgeving Jo Brouns
"De voorbije jaren hebben we allemaal gezien wat wateroverlast kan betekenen voor gezinnen, dorpen en landbouwers", zegt Brouns. "Daarom moeten we eerlijk durven zijn: sommige plaatsen zijn gewoon niet geschikt om te bebouwen. Waar water ruimte nodig heeft, moeten we verstandig genoeg zijn om niet te bouwen."
Dit is geen eindpunt, zegt de minister nog aan VRT NWS. "We gaan elk jaar deze oefening maken, we bekijken dat met lokale besturen. Het is een voortdurend proces."
Hieronder de gebieden die er nu bijkomen. Er zijn enkele grote gebieden bij in Oost-Vlaanderen:
Het gaat concreet om volgende gebieden:
Watermolenstraat - Aalst - 0,9 ha Mondingsgebied Bellebeek - Affligem en Liedekerke - 13,2 ha Bommels - Assenede - 9,6 ha Hoevestraat - Beerse - 0,8 ha Dr. Paul Janssenstraat - Beerse en Vosselaar - 3,6 ha Weesbeek - Boortmeerbeek - 1,4 ha Meerslos - Geraardsbergen - 1,5 ha WUG Denderhoutem - Haaltert - 1,6 ha Bergebeek - Heist-op-den-Berg - 3,1 ha Wuytsbergen - Herentals - 2,6 ha Beekhoek - Hove - 3,3 ha Pluimbeek - Kortrijk - 2,1 ha Stuivenberg - Kleinmeers - Kruisem en Gavere - 188,5 ha Langestraat - Lebbeke - 1,2 ha Valier - Liedekerke - 2,1 ha Bleykerijbeek - Malle - 3,2 ha Schonebeek - Menen - 2,3 ha Gompelbaan - Mol - 1,6 ha Hoeveloopweg - Mol - 1,3 ha Dode Dreef - Oud-Turnhout - 0,8 ha Het Laar - Ranst - 2,9 ha Hobrug - Retie - 2,5 ha Stationsstraat - Rotselaar en Leuven - 3,2 ha Schorvoort - Turnhout - 6,3 ha Eggestraat - Vosselaar - 0,2 ha Groene Briel - Zelzate - 25,0 ha
Er komt nu een van 60 dagen. De eigenaars van de betrokken percelen worden persoonlijk geïnformeerd. Op basis van de inspraakreacties zal de Coördinatiecommissie Integraal Waterbeleid een voorstel voor definitieve vaststelling voorbereiden.
Volgens de minister gaat het vaak om gronden van steden en gemeenten, maar er zijn ook wel privé-eigenaars bij. Zij zullen een compensatie krijgen.
Het is mogelijk dat er tijdens dat openbaar onderzoek met woord en wederwoord nog dingen veranderen, vertelt Brouns. Zo is het niet onmogelijk dat er misschien toch nog ergens kan worden gebouwd, weliswaar onder zeer strikte voorwaarden.
Bovenop eerdere gebieden
In juli 2024 bakende de Vlaamse regering al eens 139 watergevoelige gebieden af. De verdere afbakening met nieuw gebied maakt deel uit van de stroomgebiedbeheerplannen en de Blue Deal 2.0.
Volgens het kabinet-Brouns gaat het nu om "signaalgebieden die nog niet eerder waren meegenomen en uit gebieden met een hoge ontwikkelingsdruk die door lokale besturen en waterbeheerders naar voren werden geschoven om te vrijwaren wegens het overstromingsrisico."
We zorgen voor rechtszekerheid en duidelijkheid
Jo Brouns
“Elke hectare die we vandaag vrijwaren, kan morgen helpen om water op te vangen, dorpskernen te beschermen en schade te vermijden. Tegelijk zorgen we voor rechtszekerheid: eigenaars weten waar ze aan toe zijn en kunnen door de aanduiding aanspraak maken op een vergoeding, de gebieden blijven bouwvrij en lokale besturen krijgen duidelijkheid voor hun ruimtelijk beleid,” aldus Brouns.
Het afbakenen van de gebieden moet ervoor zorgen dat de bodem in Vlaanderen weer meer een spons wordt, benadrukt de minister. Die sponsfunctie is goed bij hevige regen (opname) of net bij lange droge periodes (langer water vasthouden).
Het is onder meer dat wat de Blue Deal beoogt. "Bovendien kan een gebied dat water opvangt druk wegnemen bij andere gebieden in de buurt," zegt Brouns.
Landbouw, natuur, bos, waterbeheer of recreatie
Percelen die worden aangeduid als watergevoelig openruimtegebied kunnen in principe dus niet meer worden bebouwd.
De afgebakende gebieden zullen een functie van open ruimte krijgen. Het kan zijn dat het landbouwgebied wordt (of blijft), of bijvoorbeeld natuur of bos. Maar het kan ook een recreatief karakter krijgen. Of het kan kan specifiek worden ingezet voor waterinfrastructuur.
Meer waterdamp kan intensere regen veroorzaken
Door de klimaatverstoring neemt de kans op intense regen toe, en kan de regenval ook intenser zijn dan vroeger. Bij elke graad opwarming van de planeet, kan de atmosfeer 7 procent meer waterdamp bevatten. Momenteel zit de opwarming al ongeveer aan anderhalve graad. Tegelijk warmen de oceanen steeds verder op, wat ook intense(re) regenval kan veroorzaken.
De voorbije jaren kregen we in Vlaanderen verschillende keren te maken met wateroverlast, niet enkel door onweersbuien in de lente of zomer, maar ook door aanhoudende regen in de winter. Zo werd de Westhoek in december 2023 getroffen door zware overstromingen. Die werden toen in de hand gewerkt door de klimaatverandering.
"Goed dat dit gebeurt, maar meer nodig in toekomst"
Hydroloog Patrick Willems (KU Leuven) is tevreden met de nieuwe lijst, al mag het zeker nog meer worden. "De klimaatverandering geeft aan dat je met intense regen gaat worden geconfronteerd en droge periodes, en dan moet je nog extra gebieden gaan inschakelen."
"Maar zoiets hoeft natuurlijk niet altijd te gebeuren op plaatsen die bestemd zijn voor bebouwing. Je kan dat ook doen langs riviervalleien bijvoorbeeld. Het is erg nodig dat er de komende jaren nog werk wordt gemaakt van nieuwe gebieden. We hebben die zones nodig om bijkomend water te bufferen."
