De Britse premier Keir Starmer is naar de G7-top getrokken om Oekraïne te ondersteunen in de oorlog tegen Rusland, maar ook om zijn eigen ondergang te vermijden. Na een politieke horrorweek in eigen land staat het water hem aan de lippen: "De Britten willen dat hun eigen situatie beter wordt, niet die van de Oekraïners."
Starmer probeert op G7-top zijn eigen hachje te redden: "Er is openlijk rebellie ontstaan onder hem"
Xavier Vuylsteke de Laps
Gepubliceerd:
Samenvatting:
De Britse premier Keir Starmer beleeft een politieke horrorweek: zijn minister van Defensie John Healey nam ontslag en verweet hem te weinig geld vrij te maken voor het leger, terwijl er ook rellen uitbraken in Belfast na een mesaanval door een vluchteling.
Op de G7-top in het Franse Evian probeert Starmer zijn imago op te krikken door steun aan Oekraïne te tonen, maar expert Lieven Buysse (KU Leuven) waarschuwt: "De Britten willen in de eerste plaats dat hun situatie verbetert, niet die van pakweg de Oekraïners."
De toekomst van Starmer als premier hangt mede af van tussentijdse parlementsverkiezingen in Makersfield op donderdag: als Manchesterburgemeester Andy Burnham verkozen raakt, zou hij Starmer kunnen uitdagen als partijleider van Labour.
Het is erop of eronder, nu of nooit, voor Keir Starmer. Terwijl de druk op de premier van Groot-Brittannië in eigen land bijna het kookpunt bereikt, hoopt hij op de internationale top van de G7 een andere, daadkrachtigere versie van zichzelf te laten zien.
De horrorweek van Starmer begon met de rellen in Belfast, waarbij een boze menigte willekeurig migranten opjaagde en huizen in brand stak, nadat een vluchteling mogelijk geprobeerd had een man op straat te onthoofden.
Op donderdag liet de Britse minister van Defensie, John Healey, in een brief aan Starmer weten dat hij ontslag neemt. Healey, nochtans een trouwe partijgenoot van de premier, verwijt de regeringsleider niet genoeg geld te voorzien om de Britse soldaten veilig te houden.
De voormalige minister verwijst daarvoor naar het nieuwe Defense Investment Plan (DIP), dat de militaire investeringen in het land op lange termijn vastlegt, maar waarvoor volgens hem niet genoeg middelen opzij worden gezet. "In deze gevaarlijke tijden is dat niet genoeg om het leger goed te laten functioneren en het land veilig te houden." Qua uithaal van een eigen regeringslid kan dat tellen.
"Iedereen, zowel binnen als buiten zijn eigen Labour-partij, voelt dat Starmer verzwakt is", beschouwt Lieven Buysse van aan de andere kant van het Kanaal. Hij is hoogleraar Engelse taalkunde en Britse cultuur aan de KU Leuven. "Daardoor ontstaat er openlijk rebellie."
"Starmer heeft geprobeerd om te regeren als een staatsman, en koos daarvoor een centristische koers, met 'flinkse' standpunten op vlak van migratie en veiligheid eerder dan een ondubbelzinnig links verhaal. Maar dat jaagt zijn klassieke kiezers weg en overtuigt de conservatieve kiezers niet, want die hebben veel andere alternatieven."
"De mensen stellen zich de vraag: waar staat deze regering voor, en hoe word ik daar beter van? Welk verhaal wil ze brengen? Dat blijkt niet uit de maatregelen die ze neemt."
"Voorgangers stonden bol van retoriek"
En dus is daar de redding van de top van de 7 grootste industrielanden van de wereld, dit jaar in het Franse kuuroord Evian. Een kans voor Starmer om zijn internationaal blazoen op te poetsen, in de hoop dat het afstraalt tot aan de kusten van Dover.
"Internationaal scoort hij wel vrij goed", merkt Buysse op. "Hij heeft het vertrouwen in het Verenigd Koninkrijk een beetje kunnen herstellen. Zijn voorgangers stonden bol van de retoriek, maar maakten weinig klaar en dreigden ermee uit internationale afspraken te stappen."
"Starmer schrijft daarentegen wel een constructief verhaal. Hij steunt duidelijk Oekraïne. Niet met offensieve maatregelen, maar met bijvoorbeeld investeringen in de energiesector van het land."
"Of acties zoals het onderscheppen van een boot van de Russische . Dat zijn zaken die de eigen bevolking niet raken en waarbij hij zichzelf tegelijkertijd toont als een echte leider, en de andere landen mee op sleeptouw neemt."
"Maar", waarschuwt Buysse, "dat straalt niet echt positief af op zijn imago in het binnenland. De Britten willen in de eerste plaats dat hun situatie verbetert, niet die van pakweg de Oekraïners. Een goed buitenlandbeleid kan een element zijn van een goed imago, maar niet de basis."
Uitdager uit eigen rangen?
Het is dus maar de vraag of dit allemaal wel iets uithaalt op het thuisfront. En of Starmer nog lang kan en zal aanblijven als premier. "Het wordt heel moeilijk voor hem. Het vertrouwen binnen zijn eigen partij staat op een historisch laag pitje."
"Hij hobbelt van verkiezingsnederlaag naar verkiezingsnederlaag en in de peilingen scoort zijn partij historisch laag. Het is dus niet een vraag van of, maar van wanneer hij uitgedaagd zal worden door iemand binnen Labour zelf. En daarvoor hangt alles af van donderdag."
Dan zijn er in Makersfield tussentijdse parlementsverkiezingen en alle ogen zijn daarbij gericht op Andy Burnham, de burgemeester van Manchester. Als hij verkozen raakt in het parlement, zou hij de handschoen opnemen tegen Starmer. En de sterren staan niet gunstig voor de premier.
"Hij heeft de afgelopen 2 jaar een beleid gevoerd dat heel moeilijk te begrijpen is, zeker komende van een socialist. Maar Starmer heeft al aangegeven dat wat er ook gebeurt, hij zal blijven vechten."
