Vlaams minister van Omgeving Jo Brouns (CD&V) pleit voor een uniforme, Europese drinkwaternorm, nu een EU-agentschap de PFAS-soort trifluorazijnzuur (TFA) bestempelt als mogelijk "giftig voor de voortplanting". Die stof komt in veel Vlaams drinkwater voor. Brouns benadrukt dat Vlaanderen intussen zelf al maatregelen neemt.
Minister Brouns wil Europese norm voor TFA die mogelijk "giftig is voor voortplanting" en in veel Vlaams drinkwater zit
TFA, de kleinste variant van de 'forever chemical' PFAS, is mogelijk schadelijk voor de vruchtbaarheid en voor zwangere vrouwen. Dat stond eerder deze maand in een nieuw wetenschappelijk advies van het Europees Agentschap voor chemische stoffen (ECHA).
Proefdieren die waren blootgesteld aan hoge concentraties van de stof, kregen misvormde jongen. Ook bij de dieren zelf ontstonden afwijkingen en er waren ook aanwijzingen dat TFA de vruchtbaarheid aantast.
Het betekent niet met zekerheid dat de stof ook schadelijk is voor de mens, maar het doet wel nadenken of er geen strengere regels moeten komen voor TFA.
Wat is trifluorazijnzuur (TFA)?
Trifluorazijnzuur is de kleinste soort van de PFAS-familie. Het ontstaat wanneer pesticiden die PFAS bevatten, degraderen in het milieu, of wanneer koelgassen uit koelkasten of airco's afbreken in de atmosfeer. Andere mogelijke bronnen zijn geneesmiddelen, zoals antidepressiva.
TFA stapelt minder gemakkelijk op in het lichaam dan de meeste andere PFAS, maar is dan weer veel meer aanwezig in het milieu. De laatste tijd blijkt dat TFA op veel plaatsen in Vlaanderen aanwezig is, in ons drinkwater en ook in voeding. Bovendien volstaan de huidige zuiveringstechnieken niet om de stof uit het drinkwater te zuiveren.
Uniforme drinkwaternorm
Minister Brouns vraagt de Europese Commissie daarom om werk te maken van een geharmoniseerde drinkwaternorm voor TFA in de hele EU.
Nu geldt er in Vlaanderen een gezondheidskundige advieswaarde van 15,6 microgram TFA per liter drinkwater. In principe mag er helemaal geen TFA in het water zitten. Maar volgens experten van het Vlaams Departement Zorg dreigen er geen gevolgen voor de gezondheid zolang het gehalte onder die drempel blijft.
Volgens milieuorganisatie Bond Beter Leefmilieu (BBL) moet die norm echter een pak strenger worden, nu het ECHA een nieuwe risicobeoordeling heeft gemaakt. Voor afbraakproducten met zorgwekkende giftige eigenschappen geldt in Vlaanderen een norm van 0,1 microgram per liter, 156 keer strenger dus.
Tijdelijke beoordeling
Volgens minister Brouns is die classificatie van het ECHA nog niet definitief en moet de Europese Commissie nog een finale beslissing nemen, die tegen eind 2027 wordt verwacht. Na een overgangsfase van 18 maanden voor producenten zou de nieuwe classificatie vermoedelijk pas vanaf eind 2028 van kracht worden.
Een aangepaste classificatie voor TFA heeft volgens Brouns ook geen impact op de bestaande toelatingen voor gewasbescherming in ons land. Op Europees niveau moet nog worden bepaald hoe de nieuwe classificatie doorwerkt. Zonder zo'n EU-kader kunnen de bevoegde overheden geen nieuwe maatregelen nemen op basis van de classificatie alleen, zegt Brouns.
"Dat neemt niet weg dat Vlaanderen zelf optreedt", aldus Brouns. Het drinkwaterplan bevat een exitstrategie voor TFA-pesticiden, die vanaf 1 januari 2028 start voor oppervlaktewaterwingebieden en vanaf 2030 voor grondwaterwingebieden
