Festivaltickets in 10 jaar tijd 30 tot 45 procent duurder: krijg je dan ook meer in de plaats?

Laten we eerst in de cijfers duiken. Wie dit jaar een 'gewoon' combiticket koopt voor Rock Werchter, is 315 euro kwijt. Dat is opnieuw 3 euro meer dan vorig jaar en intussen al 79 euro meer dan 10 jaar geleden. Een stijging met meer dan 30 procent.

Eenzelfde plaatje krijg je bij Pukkelpop: waar je in 2017 nog 199 euro uit je binnenzak moest trekken voor een combiticket, is dat nu al 287 euro. Een dikke 44 procent erbij dus in een decennium. 

Tomorrowland maakt een vergelijkbare sprong als Pukkelpop: van 225 euro voor een Full Madness Pass in 2017 naar 327 euro vandaag in de Belgische voorverkoop (+45 procent). Een vergelijkbaar ticket in de latere, wereldwijde verkoop heeft zelfs al de kaap van de 400 euro gerond.

Dus nee, de stelling dat 'festivaltickets de laatste jaren zoveel duurder zijn geworden', is niet uit de lucht gegrepen. De doorsnee festivalganger voelt dat in zijn portemonnee. En dan heeft ie nog geen slaapplaats, laat staan eten of drinken ter plaatse betaald. 

Hoe dat komt? Om het op z'n Amerikaans te zeggen: 'It's the economy, stupid'. Kijk dan vooral naar de inflatie, de algemene stijging van de prijzen. In 10 jaar tijd is het leven van de Belgen ook gewoon een derde duurder geworden.

"Festivals hebben vandaag zeker hogere organisatiekosten dan vroeger", zegt Annick Schramme, professor cultuurmanagement aan de UAntwerpen. "De meest recente extra kost is de btw-verhoging voor kamperen op festivals van 6 naar 12 procent. Dat wordt ook doorgerekend."

"Daarnaast stelt de overheid ook hogere eisen voor veiligheid en duurzaamheid: die kosten zijn sterk toegenomen. Maar ook de Belgische personeelskosten zijn gestegen, zowel van de vaste medewerkers als van het gespecialiseerde vakpersoneel. En het materiaal - podia, licht, geluid - is duurder geworden door inflatie."

Bij Rock Werchter lijkt die verklaring akelig goed te kloppen, als je de ticketprijzen corrigeert voor die inflatie. Meer nog: een combiticket voor Rock Werchter uit 2017 zou aan het huidige prijspeil zelfs een euro goedkoper zijn. 

Maar bij Pukkelpop en Tomorrowland kan inflatie niet de enige verklaring zijn. Zelfs als je de prijzen corrigeert, komt een combiticket van Pukkelpop nog 22 euro duurder uit dan 10 jaar geleden, bij Tomorrowland is dat zelfs 28 euro.

Ook Jan De Loecker, professor economie aan de KU Leuven, gelooft wel dat inflatie voor een deel een rol speelt, zeker in de materiaal- en loonkosten. "Maar eigenlijk kan je dat niet verifiëren. Het is zoals de prijsstijging van je internetabonnement: wat is daarin het aandeel van inflatie? Dus dat wordt dan vaak als algemene verklaring gegeven. Maar op het einde van de rit maken die grote festivals wel evenveel of meer winst."

De jaarrekeningen van de festivals lijken dat te bevestigen. Bij Live Nation Festivals (dat is: Rock Werchter en afgeleiden) was de winst in 2024 (het meest recente cijfer) ongeveer hetzelfde als 10 jaar eerder, in 2015: zo'n 9,5 miljoen euro. Maar bij Pukkelpop en Tomorrowland is die winst meer dan vertienvoudigd in 10 jaar tijd.

In diezelfde periode is het eigen vermogen - lees: alle bezittingen min de schulden - van die 3 festivals ook fors gestegen. Bij Live Nation Festivals bedraagt dat intussen al 143,5 miljoen euro. Bij Pukkelpop is het verdubbeld tot 11,5 miljoen euro. Bij Tomorrowland is het vertienvoudigd tot 45 miljoen euro.

"Om de echte prijsstijging op die grote festivals te zien, moet je teruggaan tot het jaar 2000 of eerder", vindt De Loecker. "Of je dan corrigeert voor inflatie of niet, je zult zien dat die prijzen spectaculair gestegen zijn."

Maar, voegt De Loecker er onmiddellijk aan toe, een festival is in die periode ook een totaal ander product geworden. "Vroeger was dat een soort Chiro-evenement met 1 podium, je ging ernaartoe met de tent en je betaalde 40-50 euro. Nu is dat een heuse beleving geworden: 4 dagen, 6 podia, noem maar op."

Ook Schramme merkt dat op. "Consumenten verwachten hoe langer hoe meer een kwaliteitsbeleving, ze worden kritischer. Dus je wilt ook hoogstaand materiaal hebben als organisator. Tomorrowland is dan een evident voorbeeld." 

Pukkelpop bereikte op dat vlak met de vorige editie een kleine mijlpaal: voor het eerst waren alle toiletten doorspoelbaar. Gedaan met het ongemak en de stress van werftoiletten. Een 'luxe-toiletervaring' is stilaan op alle grote festivals eerder de standaard dan de uitzondering, maar dat kost geld. "De aankoopprijs van vacuümtoiletten tegenover de oude chemische toiletten is gemakkelijk maal tien", zei een leverancier daar toen over.

"Maar ook de concerten van de artiesten worden echte totaalspektakels", weet Schramme. "Daar komen dus ook wel hoge kosten bij kijken. En internationale artiesten vragen steeds hogere gages. Zij zijn ook selectiever waar ze in Europa willen optreden."

Die exclusiviteit van een bepaalde headliner, daar doen velen het voor. "Als je bepaalde grote artiesten in ons land wilt zien, kan dat vaak maar 1 keer: op Werchter, Pukkelpop of Graspop. Mensen maken dan de afweging: als ik die artiest zou zien in Vorst, ben ik misschien ook 80 euro kwijt. Terwijl ik er op een festival nog al de rest bij krijg."

Meer kwaliteit, meer professionalisering: daar horen ook "professionele" prijzen bij, zegt De Loecker. "Die festivals zijn nu in handen van grote bedrijven die zeer goed weten wat mensen willen betalen. Ik heb jaren in de VS gewoond: 300 euro voor een festival, dat is daar peanuts hé. Dus geen wonder dat er mensen uit andere landen naar onze festivals komen."

Festivals proberen met die verhoogde kwaliteit ook een breder publiek aan te boren. "In mijn herinnering zag je vroeger minder oudere mensen op festivals", oppert De Loecker. "Nu trekken ze ook de veertigers en vijftigers aan en die hebben meer koopkracht."

Het verklaart ook al die vip-arrangementen die festivals op poten zetten. "Je betaalt dan nog eens een som extra en dan heb je een betere parking of je moet minder ver wandelen, je kunt in die vip-zone op je gemak zitten. En zelfs de headliners worden daar soms op afgestemd."

Diezelfde evolutie zie je op Tomorrowland, dat nog een totaal ander publiek weet aan te spreken dan Rock Werchter of Pukkelpop. Tien jaar geleden telde het dancefestival in totaal zo'n 180.000 bezoekers. Vandaag zijn dat er 400.000. 

"Die spelen echt op een internationale markt. Hun bezoekers zijn vaak geen festivalgangers die vroeger met hun matje op de camping van Werchter zouden geslapen hebben om naar Pearl Jam te kunnen luisteren. Dat zijn mensen die bij wijze van spreken 1.000 euro zouden geven voor hun ticket en nog eens 1.000 euro voor hun outfit."

En toch blijft de vraag opduiken waar die prijsstijging eindigt. In Nederland bijvoorbeeld valt het dit jaar op dat enkele grote festivals tot voor kort nog niet uitverkocht waren, waar dat in de vorige jaren wel al het geval was. Daar vragen ze zich nu luidop af of de consument een soort financiële pijngrens heeft bereikt.

Schramme vermoedt dat we daar in ons land ook niet ver vanaf zitten. "Ik denk dat we stilaan een kritieke grens bereikt hebben. Mensen gaan selectiever worden: niet meer 5 festivals, maar misschien 2 of 3. En ze worden ook veeleisende, kritische klanten: over de kwaliteit, de beleving, maar ook over de vraag of een festivalorganisator er te veel geld wil uitkloppen."

Democratischer is het er niet op geworden, geeft De Loecker ook toe. "Een econoom zal redeneren: 'hogere prijzen of niet, als je corrigeert voor kwaliteit, is een festivalticket relatief gezien goedkoper geworden'. Maar daarmee zie je natuurlijk het deel van de bevolking over het hoofd dat zegt: 'ik heb echt geen 300 euro over voor een festivalticket', laat staan nog eens 100 of 200 euro voor eten en drinken daar'."

Niettemin verwacht hij niet direct dat festivals hun prijzen naar beneden zullen bijstellen. "Daarvoor is er eigenlijk te weinig concurrentie tussen die grote festivals, die allemaal hun eigen slot, hun eigen artiesten, hun eigen publiek en dus hun eigen markt hebben. En ze blijven allemaal de hype goed verkopen in de media, waardoor de prijsgevoeligheid van de consument kleiner wordt. Als je het mij vraagt, hebben ze nog veel marge."