"Prijs, weer en de vraag of vrienden gaan": waarom festivalgangers in Nederland hun ticket steeds later kopen

Dit voorjaar bulkten de Nederlandse media van onheilspellende titels: "Festivals worden duurder en verkopen niet uit" (NOS), "Festivals gaan op de fles door talmende bezoekers" (Trouw) en "Festivals in de knel door zeer trage kaartverkoop" (de Volkskrant). 

Hoewel die titels misschien dramatischer klinken dan de situatie is, is er wel degelijk iets aan de hand in Nederland. 

"Het gaat niet over 1 of 2 festivals, maar over een brede groep van festivals die ofwel veel later uitverkopen of niet uitverkopen of besluiten niet door te gaan", zegt Martijn Mulder, onderzoeker naar de beleving van (live)muziek, in gesprek met VRT NWS. "Anderen nemen dan weer een pauze of proberen iets nieuws."

De focus ligt in de berichtgeving vaak op de grotere festivals zoals Best Kept Secret (dat vandaag begint en waar de organisatie nog steeds een stijgende trend ziet in het aantal Vlamingen dat er naartoe gaat) of Lowlands (eind augustus).

Lowlands vindt in hetzelfde weekend plaats als Pukkelpop. Sommige acts staan dan ook op beide affiches (Tyler, the Creator, Sombr, Turnstile, Dijon). Lowlands is dit jaar nog niet uitverkocht, terwijl het vorig jaar nog in 23 minuten uitverkocht was. Pukkelpop was 3 weken na de start van de voorverkoop volledig uitverkocht. De combitickets waren in 36 minuten de deur uit.  

"Iedereen zegt: die grote festivals verkopen niet uit, maar ook Pinkpop (19-21 juni) verkocht de afgelopen jaren nooit uit", nuanceert Mulder. "Ook bij Best Kept Secret is dat al heel wat jaren geleden. Bij Lowlands valt dat extra op, omdat het vorig jaar meteen uitverkocht was en nu na 4 maanden nog niet. Lowlands heeft in het verleden ook fases gehad waarin het niet uitverkocht."

"Ook voor Zwarte Cross, Down the Rabbit Hole en een aantal elektronische festivals die normaal altijd uitverkocht zijn, zijn er nu nog tickets." Het populaire elektronische muziekfestival Mysteryland neemt dit jaar zelfs een pauze en gaat niet door. 

Mulder doet onderzoek naar de oorzaken hiervan. Volgens hem speelt de algemene kostenstijging de festivalsector parten. Alles wordt duurder, voor de bezoekers, maar ook voor de festivalorganistoren zelf. Ook Arne Dee van de Vereniging Nederlandse Poppodia en Festivals (VNPF) bevestigt dat. 

"Bijna alle festivalorganisatoren hebben daar last van", legt hij uit aan VRT NWS. "Er is de heel hoge inflatie. Je moet personeel inhuren, horeca boeken, er zijn de productiekosten, de artiesten. Het is soms moeilijk om dat aan de inkomstenkant allemaal bij te benen, daardoor worden tickets steeds duurder of moet je als organisator bezuinigen." 

Want de ticketprijzen zijn de voorbije jaren ook in Nederland wel degelijk stevig gestegen. De weekendtickets voor de grote festivals kosten minstens 300 euro of zelfs meer. Waar je 10 jaar geleden voor een combiticket voor Lowlands nog 175 euro betaalde, is dat nu 365 euro (inclusief camping). Ter vergelijking: een combiticket voor Pukkelpop (zonder camping) kost nu 287 euro, terwijl dat 10 jaar geleden 199 euro was.

"Een sterke stijging", bevestigt Mulder. "Al zijn er ook mensen die dat nog altijd aanvaardbaar vinden en vinden dat het 'niet zo duur is voor wat je krijgt'."

De festivalmarkt in Nederland is oververzadigd geraakt de afgelopen jaren. "Het post-corona-effect is verdwenen", verduidelijkt Mulder het samenspel van factoren. "Na de pandemie wilde iedereen overal heen. Dat is nu niet meer zo. De interesse in festivals neemt niet af, maar mensen kiezen vaker bewust voor 1 festival, waar ze er vroeger 2 of 3 combineerden in 1 zomer."

Dan komen we toch opnieuw bij het prijskaartje uit. "Je betaalt niet alleen je festivalticket, maar daar komt nog een veelvoud aan kosten bij. Je moet er naartoe rijden, (misschien) logeren, eten en drinken."

Volgens Mulder is 350 euro voor velen dan ook een soort psychologische grens. "Als een glas bier dan ook nog eens 8 euro kost…", gaat hij verder. "Er zijn mensen die het zeker nog kunnen betalen, maar de drempel wordt wel hoger om het te doen." 

Ook het feit dat er dit jaar heel veel stadionshows zijn van individuele artiesten maakt dat het ontspanningsbudget van muziekliefhebbers sneller slinkt. Zo stond Harry Styles dit voorjaar 10 keer in Amsterdam en treedt ook Bruno Mars in juli 4 keer op in de Johan Cruijff Arena. 

Daarnaast wachten mensen steeds langer om hun ticket te kopen. 

"Mensen beslissen steeds later", merkt ook Arne Dee op. "Dat is wel een trend. Dat heeft met digitalisering te maken. Er zijn veel apps om tickets door te verkopen, sommige mensen haken af en dan komen die tickets weer vrij. 2 à 3 weken vooraf gaan mensen dan pas beslissen, ze vragen zich dan af: gaan mijn vrienden nog, hoeveel geld heb ik nog?"

Ook volgens Mulder is dat uitstelgedrag momenteel een bepalende factor in de ticketverkoop. "Je zit daar ook met een versterkend effect. Je hebt de start van de kaartverkoop, dan hebben mensen nog het gevoel ‘het moet nu’, maar wanneer een festival dan niet meteen uitverkocht is, dan ebt die urgentie vrij snel weg."

"Aangezien je nu vrijwel altijd last minute nog een betrouwbaar tweedehandsticket kan kopen (waar er vroeger meer risico was op neptickets), kiezen jongeren er vaak voor om te wachten." 

Wanneer je lang wacht, wordt het ook makkelijker om andere bijkomende factoren, zoals bijvoorbeeld de weersvoorspellingen mee in overweging te nemen. "Want veel mensen hebben inderdaad geen zin om 3 dagen in de regen te staan", zegt Mulder. 

Organisaties pikken daar zelf ook op in, want zo postte Best Kept Secret gisteren zelf nog het weerbericht op sociale media. 

Volgens Dee is het aantal bezoekers van festivals in Nederland de voorbije 20 jaar exponentieel gestegen, maar is de markt intussen inderdaad verzadigd. "Er zijn genoeg festivals, het houdt een keer op, maar dat alles nu meteen slecht gaat, is te kort door de bocht. Als je uiteindelijk 80 procent van je kaarten verkoopt, dan doe je het nog steeds goed." 

Dat lijkt ook een woordvoerder van Down the Rabbit Hole en Lowlands te beamen in NRC Handelsblad. "Bezoekers lijken hun beslissing wat later te nemen dan in de afgelopen jaren, maar de behoefte om samen festivals te beleven, is onverminderd groot. We kijken dan ook met veel vertrouwen uit naar een mooie en sterke festivalzomer." 

Hoeveel publiek uiteindelijk overal gaat opdagen deze zomer, valt nog af te wachten. Toch is er reden tot bezorgdheid. Dee is nu vooral bezorgd over de stijgende kosten en het feit dat in Nederland best wel wat gratis festivals verdwijnen. 

"Van die kostenstijging heeft iedereen last. We zien wel dat het aantal gratis festivals afneemt, zo is Parkpop in Den Haag gestopt (in 2023; het bestond 40 jaar en was lang het grootste gratis popfestival van Europa, red.), dat is echt zonde. Daardoor neemt de toegankelijkheid van festivals af, wat onder meer nadelig is voor kinderen en jongeren."

Ook Mulder zag de markt tussen 2005 en 2017 snel groeien. "Iedereen ging een festival organiseren, maar daar maak je niet binnen een paar jaar winst op. Het is op zich goed dat die markt nu krimpt. Er was stilaan te veel aanbod. Maar ik maak me vooral zorgen omdat de kans bestaat dat alleen nog de grote partijen (Live Nation, FKP Scorpio, Superstruct/KKR) overblijven."