Vlaams minister van Omgeving Jo Brouns (CD&V) wil een watercommissaris aanstellen om de Vlaamse waterkwaliteit tegen 2028 op het strenge Europese peil te krijgen. Maar is zo'n commissaris de sleutel tot succes, of schuift de politiek de hete aardappel gewoon door? Professor bestuurskunde Bram Verschuere (KU Leuven) wikt en weegt.
Nu minister Brouns een watercommissaris zoekt: wanneer en waarom is zo'n commissaris nodig?
Samenvatting:
Vlaams minister Jo Brouns (CD&V) wil een watercommissaris aanstellen om de Vlaamse waterkwaliteit tegen 2028 op het Europese peil te krijgen.
De commissaris moet als bruggenbouwer optreden tussen de vele betrokken partijen, zoals de Vlaamse overheid, lokale besturen, watermaatschappijen, industrie en landbouw.
Professor bestuurskunde Bram Verschuere (KU Leuven) ziet het als een oprechte poging: "De huidige structuur is een groot deel van het probleem, en een watercommissaris kan daar de juiste stroomlijning in brengen."
Minister Brouns wil enkele versnellingen hoger schakelen in de aanpak van de Vlaamse waterkwaliteit en roept daarom de hulp in van een watercommissaris. Hij is lang niet de eerste die een commissaris, intendant of opdrachthouder in het leven roept.
Vlaams volksvertegenwoordiger Andy Pieters (N-VA) heeft ze eens geteld. En hij komt aan 20 commissarissen, intendanten of opdrachthouders die de Vlaamse regering de voorbije jaren heeft ingeschakeld.
1
Wanneer doet een minister een beroep op een commissaris?
Een regering stelt vaak een commissaris aan bij complexe problemen die veel maatschappelijk debat uitlokken. Professor Verschuere verwijst naar de coronacrisis, de opvang van Oekraïense vluchtelingen, de Ventilus-hoogspanningslijn of het stikstofdossier.
"Meestal gaat het om crisissituaties, maar bij dit waterbeleid spreken we over een structurele nood", zegt Verschuere. "Vlaanderen is gebonden aan Europese doelen, maar die zijn nog veraf. Een watercommissaris kan helpen om sneller te schakelen."
2
Wat is de meerwaarde van zo'n commissaris?
Waterbeleid omvat onder meer waterbeheer, waterzuivering en rioleringen. "Daarvoor zijn verschillende spelers bevoegd: de Vlaamse overheid, maar evengoed lokale besturen en watermaatschappijen", legt Verschuere uit. "Bovendien hebben sectoren als de industrie en de landbouw ook hun belangen."
Een watercommissaris kan volgens hem een bruggenbouwer zijn tussen al die instanties en perspectieven. "Hij moet alle processen beter op elkaar afstemmen en kan impasses doorbreken. Omdat de commissaris deels boven de complexiteit staat, kan hij doelen formuleren waar iedereen zich in kan vinden."
3
Waarom kiest de regering voor externe expertise?
Het kabinet van Brouns heeft ongetwijfeld ook heel wat kennis, mankracht en middelen. Waarom haalt hij er dan toch een externe expert - vaak een wetenschapper - bij?
"De kennis is zeker aanwezig bij het kabinet en de administraties, maar ze is vaak te versnipperd", oordeelt Verschuere. "Iemand die overkoepelend werkt, kan alles beter samenbrengen en coördineren."
4
Hoe nauw werken commissaris en minister samen?
De regering moet de watercommissaris nog aanduiden, de exacte invulling van de rol ligt dus nog open. Toch verwacht Verschuere niet dat de commissaris gewoon een nieuwe studie zal maken. Het recente eindrapport van de klankgroep rond professor Hans Bruyninckx over de stroomgebiedbeheerplannen bevat namelijk al genoeg informatie.
"Dat rapport telt heel wat concrete aanbevelingen waarmee de commissaris meteen aan de slag kan. Hij moet de theorie omzetten in de praktijk en de boel in beweging krijgen."
Daarbij is een delicaat evenwicht nodig. "De commissaris zal dicht bij de politiek staan en informatie doorspelen aan de minister, maar moet tegelijk onafhankelijk genoeg blijven om geloofwaardig te zijn voor alle betrokkenen."
5
Schuift de minister de verantwoordelijkheid gewoon door?
Een vraag die zich ook opwerpt, is of Brouns hiermee daadkracht toont, of hij het probleem gewoon uitbesteedt om zelf buiten schot te blijven?
"Ik kan niet in het hoofd van de minister kijken, maar ik denk niet dat hij zijn verantwoordelijkheid ontvlucht", besluit Verschuere. "Zie het eerder als een oprechte poging om een ingewikkelde situatie beter te organiseren."
"De huidige structuur is een groot deel van het probleem, en een watercommissaris kan daar de juiste stroomlijning in brengen."
Minister Jo Brouns zoekt watercommissaris: wanneer en waarom is een commissaris nodig?
