Heeft België te veel festivals? "Mei is oververzadigd"

De Belgische elektronische muzieksector maakt zichzelf kapot. Met dat statement kaart Oscar Combes De Leon op Instagram het probleem van een verzadigde elektronische muzieksector in ons land aan. De Franse dj is al 4 jaar manager van de Antwerpse nachtclub Ampere en heeft een goede kijk op de sector.  

In een uitgebreid bericht schrijft hij over de festivalperiode die steeds langer wordt en het aantal festivals dat blijft toenemen. "De elektronische muziekmarkt is verzadigd en iedereen weet het", luidt zijn boodschap. Een probleem dat misschien wel voor de volledige festivalsector van toepassing is.

In een interview met VRT NWS verduidelijkt hij dat zijn onderzoek vooral "een observatie" is. "Ik wilde een beeld schetsen van waarom clubs het zo moeilijk hebben. Elektronische dansmuziek (EDM) is nog nooit zo populair geweest, maar de opkomst in nachtclubs is dramatisch gedaald", aldus Combes De Leon. 

Een belangrijke reden daarvoor is het groeiende aantal festivals, denkt hij. "België is zo'n klein en dichtbevolkt land, met veel grote internationale festivals die allemaal in dezelfde periode met elkaar concurreren. Er is een te hoge dichtheid van evenementen en mensen beseffen het niet."

Op Instagram heeft hij het over 70 EDM-festivals tussen maart en september. Vooral de maand mei is bijzonder druk. "Juli en augustus wil je vermijden, omdat mensen op vakantie zijn en de grote festivals dan plaatsvinden. Na de zomer slaan ze jouw festival misschien over."

Veel (kleine) festivals vinden daarom plaats in mei. "Er zijn nog geen examens, er zijn ook enkele feestdagen in die maand en iedereen wil de eerste zonnestralen meepikken. Daarom is mei volledig verzadigd." Vanaf april ziet de Ampere-manager het aantal bezoekers in zijn club dan ook dalen.

Door die verzadiging wordt het moeilijker om grote headliners te strikken. "Dj's die op de grote festivals staan, hebben vaak een exclusiviteitscontract van 6 maanden. We wilden met Ampere een dj boeken eind februari, maar die staat ook op een groot festival deze zomer en had zo'n exclusiviteitscontract."

"En dan zijn er nog grote spelers die artiesten vertegenwoordigen, maar ook festivals organiseren. Ze stemmen eerst in met een artiest die wij willen boeken en op het laatste moment beslissen ze om die artiest op een van hun festivals te laten draaien."

Het zijn verschillende argumenten die Combes De Leon aanhaalt om te tonen hoe fragiel de festivalsector is. "De olifant in de kamer is dat iedereen weet dat de markt verzadigd is. Alles wordt groter met meer podia, grotere headliners en grotere ervaringen, maar de meeste festivals zijn verlieslatend."

"Het aanbod in België is heel goed. Toch zijn festivals alleen winstgevend voor de bovenste 5 procent van de topspelers. De rest moet knokken om te overleven, omdat er te veel evenementen zijn."

Dat geldt niet alleen voor EDM-festivals, maar voor de hele sector, benadrukt Combes De Leon. "Het zijn de kleinere organisatoren die lijden onder deze verzadiging."

"Het mooie aan festivals is dat ze organisch zijn, ze kunnen alleen bestaan als er vraag is", zegt Serge Platel, de directeur van de Federatie van Muziekfestivals in Vlaanderen. Maar een festival organiseren is niet zonder risico. "Je kan een uitgeregende editie hebben en dan eindig je bijna altijd met rode cijfers. Je moet dus zorgen dat je met je 'droge' edities voldoende winst maakt, anders wordt het moeilijk om door te gaan."

Het weer, te weinig verkochte tickets of geen volwaardige headliners: er zijn verschillende verklaringen waarom festivals in de problemen kunnen komen. Verschillende festivals stonden dit jaar dan ook voor een hartverscheurende keuze. Festivals zoals Drift, Hype O Dream, TW Classic en Nieuwpoort Beach Festival kondigden dit jaar al een pauze aan. 

Ook het festival Summerlove, op het strand van Oostende, neemt dit jaar een pauze. De belangrijkste reden? De hoge kostprijs van artiesten. 

"Met een nieuw concept zoals Summerlove komt de festivalganger voor een bepaalde naam, niet omdat ze het festival kennen", zegt organisator Jan Mortelmans. "Als je volk wil lokken met een grote naam, kom je al snel aan artiesten van 100.000 euro of meer. De vraag is of je dat risico wil nemen."

De organisatie neemt dat risico dit jaar niet en focust op het grotere festival Ostend Beach, dat weer een derde dag krijgt. "Daar hebben we intussen een sterke community opgebouwd. Het is voor velen een traditie geworden, omdat ze er goede herinneringen aan overhouden."

Volgens Mortelmans is een community hebben het belangrijkste element voor een succesvol festival. "Als je iets nieuws wil beginnen, moet je daarin investeren. Dat is vandaag tussen alle andere festivals en evenementen heel moeilijk geworden."

"Tegenwoordig zijn er veel grote one-offshows, waarbij een grote artiest op een indrukwekkende locatie speelt. Mensen kopen dan een ticket om die artiest te zien. Bij een festival is dat anders. Daarbij moet het nog altijd meer gaan om de totaalbeleving."

Ostend Beach kan dus rekenen op een community, maar botst wel op andere limieten.

"De jeugd is moeilijker aan te spreken om een heel weekend in een tentje te kruipen. Zij zijn meer aangetrokken tot die one-offshows en willen wel die ene grote naam zien waar ze fan van zijn." Daarnaast zijn de opbouwkosten groot, omdat het festival op een strand plaatsvindt. "De marges om rendabel te zijn, blijven klein."

Dat een community van groot belang is voor een festival, weten ze ook bij Extrema Outdoor. Het festival aan de Plas in Houthalen-Helchteren geeft dit weekend het officiële startschot van de festivalzomer.

Sinds de eerste editie in 2011 focust Extrema Outdoor zich op de technofans. Een genre dat toen vrij niche was, maar nu bij een breed publiek populair is. "De eerste jaren was het trekken en sleuren, maar toen zagen we techno mainstream worden", vertelt woordvoerder Lomme Valkeneers.

Het festival kon daardoor meegroeien met de hype. "We hebben door de jaren heen meer podia toegevoegd voor verschillende subgenres en nu zitten we aan 30.000 bezoekers per dag. We behoren niet tot de grote festivals, maar wel net daaronder."

Dat het na 15 jaar zo'n sterke speler is in de sector, heeft alles te maken met die community. "Daar zetten we vanaf het begin al op in, door in te spelen op de noden van onze bezoekers. De komende jaren wordt het belangrijker dan ooit om een community aan te spreken. Het blijft een uitdaging om bezoekers een jaar lang warm te houden voor dat ene weekend."

Een deel van de bezoekers komt voor de headliners, een ander voor de sfeer. Dat maakt het voor de organisatie makkelijker om te experimenteren met de line-up. En dat is nodig. "In de beginjaren kostten de artiesten niet zoveel als vandaag. Dat komt omdat het genre zo populair is geworden. Grote festivals zoals Pukkelpop en Tomorrowland programmeren vandaag ook volop techno."

"Toch blijven we trouw aan onszelf. Waar festivals op dat moment andere muziekgenres gaan programmeren, doen wij dat niet. We moeten daardoor wel concurreren met meerdere festivals voor bepaalde headliners. Trouwe fans zullen zien dat we minder bekende namen hebben, maar we zetten ook in op verjonging en op de headliners van morgen. Dat is ook onze sterkte."

Extrema Outdoor is een van de grotere festivals, maar de organisatie heeft niet het gevoel dat er een verzadiging is. "België is een festivalland. In een druk weekend zijn er misschien 10 festivals die samen 1 miljoen mensen lokken. Dat is toch waanzin."

"Festivals zijn wel een luxeproduct. Tickets en artiesten worden duurder, dus misschien dat mensen op een punt zullen komen dat ze 1 dag gaan, in plaats van een weekend. Het is aan ons om daarop te anticiperen. Maar zolang er voldoende vraag en aanbod is, is er geen probleem. Een groot festival kost gauw meer dan 300 euro, maar een goede show in de AFAS Dome voor 1 artiest ook al makkelijk 100 euro."

Valkeneers vindt ook dat we trots mogen zijn op onze festivalcultuur. "In ons land is het systeem om iets te organiseren vrij makkelijk, in andere landen is dat niet vanzelfsprekend."

"In ons land brengen festivals elk jaar zo'n 5 miljoen mensen op de been en we krijgen geen signalen dat dat mindert", voegt Serge Platel van de sectorfederatie toe. "We zijn wel realistisch. Alles wordt duurder. We weten dat het budget van het publiek onder druk staat, maar ik ben er zeker van dat de festivals ook dit jaar opnieuw goed vol zullen lopen."

Ook de organisator van Ostend Beach ziet geen verzadiging. Al kunnen die grote one-offshows wel voor een probleem zorgen in de festivalsector, denkt Mortelmans. "Als we bovenop alle festivals nog meer one-offshows krijgen, wordt het misschien te veel."

"Al denk ik niet dat er te veel festivals zijn, maar de markt verandert wel. Festivals zullen zichzelf moeten heruitvinden, maar we zijn altijd al met veel geweest", sluit hij af.