De Verenigde Staten onderzoeken de mogelijkheid om kernwapens in extra NAVO-lidstaten te stationeren. Dat meldt de Financial Times op basis van meerdere bronnen. Vooral landen aan de oostflank van de NAVO, zoals Polen en de Baltische staten, komen daarbij in beeld. Met die stap wil Washington duidelijk maken dat de Amerikaanse steun aan bondgenoten overeind blijft, ook als het op andere vlakken zijn militaire aanwezigheid in Europa verder zou afbouwen.
VS overweegt om kernwapens te plaatsen in extra NAVO-landen als het zijn militairen daar zou weghalen
Lukas Lecluyse
Gepubliceerd:
Voor alle duidelijkheid: het gaat nog over een denkpiste, melden 3 bronnen aan de Financial Times. Er zijn dus nog geen concrete beslissingen genomen.
Maar het feit dat de VS erover nadenkt om kernwapens te stationeren in NAVO-lidstaten waar er tot nu toe nog geen stonden, is wel opvallend. Het toont dat de regering van Donald Trump ergens wil tegemoetkomen aan de onzekerheid die nu heerst op het Europese continent.
Vertrek van VS-militairen
Er circuleren immers al langer geruchten dat de VS militairen en complexe wapensystemen wil weghalen uit Europa. De Amerikaanse president Trump maakte al meerdere keren duidelijk dat hij wil dat de Europese NAVO-landen zelf meer investeren in hun defensie.
Zo zou de VS zijn militaire aanwezigheid kunnen afbouwen in Europa, en verhogen in andere regio's waar er grotere strategische dreigingen zijn dan in Europa, bijvoorbeeld in het Indo-Pacifisch gebied (rond China).
De Amerikaanse dreigementen werden enkele weken geleden wel erg concreet toen de VS aankondigde om 5.000 militairen weg te halen uit Duitsland. Directe aanleiding daarvoor was een ruzie tussen Donald Trump en bondskanselier Friedrich Merz. De aanwezigheid van Amerikaanse troepen in Duitsland is vandaag nog altijd aanzienlijk: zo’n 35.000 militairen zijn er gestationeerd, aangevuld met burgerpersoneel en familieleden, maar de discussie toonde wel aan dat die militaire aanwezigheid lang niet vanzelfsprekend is.
Desondanks denkt de VS nu na om die (militairen en wapensystemen) niet zomaar volledig af te bouwen, maar wel te vervangen door een nucleaire afschrikking. In verschillende NAVO-landen, vooral aan de oostflank en dicht bij Rusland, zou het land zijn willen uitbreiden.
Kernwapens op Europese basissen
De nadruk ligt vooral op het uitbreiden van bestaande nucleaire samenwerking en capaciteit, eerder dan op zomaar nieuwe opslag van wapens in nieuwe landen. De VS zou in de eerste plaats het systeem uitbreiden waarbij sommige NAVO-landen Amerikaanse nucleaire inzetbare vliegtuigen kunnen huisvesten.
Wat is het NAVO-nuclear sharing-systeem?
Het NAVO-nuclear sharing-systeem is een afspraak binnen de NAVO waarbij de Verenigde Staten kernwapens bezitten en controleren, maar sommige Europese landen meedoen aan hoe ze zouden worden ingezet in een oorlogssituatie.
De kernwapens liggen opgeslagen op Europese basissen, maar blijven onder Amerikaanse bewaking en controle. Het systeem moet vooral tonen dat de VS Europa beschermt met zijn nucleaire paraplu, en moet NAVO-landen nauwer betrekken bij de nucleaire afschrikking tegen vijanden zoals Rusland.
Of er ook echt extra kernwapens fysiek worden geplaatst in nieuwe landen is niet bevestigd en ligt politiek erg gevoelig. Op dit moment zijn er slechts 6 landen waar die Amerikaanse kernwapens zijn gestationeerd: België, Duitsland, Italië, Nederland, Turkije en het Verenigd Koninkrijk.
Als er al extra kernwapens zouden worden geplaatst, gaat het in dit geval om kernbommen die door vliegtuigen worden gedragen en afgeworpen, niet om langeafstandsraketten zoals intercontinentale raketten.
Die wapens blijven volledig onder Amerikaanse controle. De betrokken landen hebben wel vliegtuigen en personeel dat kan worden ingezet in een nucleair scenario binnen NAVO-oefeningen en -plannen, maar het gebruik van de wapens zelf moet altijd door de VS worden goedgekeurd.
Volgens bronnen binnen de NAVO zouden verschillende landen die dicht bij Rusland liggen al interesse getoond hebben in het plan. Poolse overheidsmedewerkers in het bijzonder hebben al publiekelijk te kennen gegeven dat ze bereid zijn om nucleaire wapens te huisvesten. Daarvoor kijkt Polen trouwens niet alleen naar de VS, maar ook naar Frankrijk, dat ook over nucleaire wapens beschikt.
Niet alle NAVO-landen zijn echter even enthousiast om nucleaire wapens op hun grondgebied toe te laten, omdat dat hen in geval van conflict meteen een potentieel doelwit maakt.
Afschrikking
Europese landen willen hun eigen leger en defensie sterk uitbreiden, maar vinden dat de Amerikaanse nucleaire bescherming onmisbaar blijft.
NAVO-topman Mark Rutte zegt dat de VS zich misschien meer op andere regio’s gaan richten, maar dat de verdediging van Europa even sterk moet blijven. Tegelijk benadrukt hij dat elke aanval op de NAVO een verwoestend antwoord zou krijgen.
Sinds de start van de grootschalige invasieoorlog in Oekraïne werd duidelijk dat nucleaire wapens opnieuw een belangrijke rol zullen spelen in het huidige defensielandschap. Zo houdt Rusland vaak nucleaire oefeningen (samen met Wit-Rusland) als duidelijk signaal naar het Westen.
Het idee achter dit soort oefeningen is deterrence of afschrikking. Het is een strategie die wordt gebruikt door staten om potentiële tegenstanders ervan te weerhouden om agressieve acties te ondernemen door te laten zien dat de kosten van een aanval hoger zouden zijn dan de mogelijke voordelen.
Kernwapens worden beschouwd als uiterst destructieve wapens die in staat zijn tot massale vernietiging en zijn daarom een krachtig middel van ultieme afschrikking.
Een nucleaire afschrikking is maar effectief als ze ook geloofwaardig is, en dus moet een land tonen dat het die wapens ook effectief kan inzetten. Mocht Rusland nu echt een nucleaire test (explosie) doen, dan spreken we over een heel belangrijke escalatie, maar zover is het (voorlopig) nog niet gekomen.
Met 5.977 kernkoppen heeft Rusland het grootste nucleaire wapenarsenaal ter wereld. Ter vergelijking: de Verenigde Staten hebben er 5.428, China heeft er "slechts" 350. Rusland heeft er dus een stuk meer dan de andere landen.
