Rusland heeft een lading nucleaire kernkoppen verplaatst naar opslagplaatsen in Wit-Rusland. Dat blijkt uit een verklaring van het Russische ministerie van Defensie. De afgelopen dagen hebben Rusland en Wit-Rusland gezamenlijke nucleaire oefeningen gehouden. Die stonden al een tijdje gepland, maar nu de spanningen met de NAVO opnieuw oplopen, zijn ze toch geen mis te verstaan signaal.
"Wij hebben nu kernwapens": Rusland verplaatst kernkoppen naar Wit-Rusland, vlak bij front en grens met NAVO
Lukas Lecluyse
Gepubliceerd:
De afgelopen dagen hield Rusland gezamenlijke nucleaire oefeningen met Wit-Rusland. Meer dan 60.000 militairen van beide landen oefenden met het gebruik van het mobiele raketsysteem Iskander-M, een raket die zowel een conventionele als nucleaire lading kan dragen.
Volgens de defensieministeries van beide landen is de oefening gericht op de paraatheid en het logistieke proces rondom het verplaatsen en eventueel inzetten van tactische kernwapens.
Maar nu zou Rusland ook kernkoppen hebben overgebracht naar Wit-Rusland, naar eigen zeggen als onderdeel van die grootschalige nucleaire oefeningen. In de verklaring heeft het Russische ministerie het over 'speciale munitie', een term die Rusland wel vaker gebruikt voor nucleaire munitie.
De ministeries van Defensie van beide landen hebben ook beeldmateriaal verspreid, waarop militaire voertuigen te zien zijn die raketten verplaatsen naar lanceerinstallaties.
"We bedreigen absoluut niemand, maar we beschikken over kernwapens en we zijn op alle mogelijke manieren klaar om ons vaderland te verdedigen, van Brest tot Vladivostok", reageert de Wit-Russische president Aleksandr Loekasjenko.
Militairen oefenen met Iskanderraketten, die ook nucleaire kernkoppen kunnen dragen
Het is niet de eerste keer dat Rusland (tactische) kernwapens in Wit-Rusland stationeert. In 2023 begon het land met die tactische munitie te stationeren in Wit-Rusland, en eind 2025 zou ook het nucleaire Oreshnik-raketsysteem daar geplaatst zijn. Toch gaat het daadwerkelijk verplaatsen van kernkoppen naar veldlocaties (vlak bij de frontlinies of de grens met de NAVO) een stap verder.
Een belangrijke kanttekening: Wit-Rusland bewaart of huisvest de wapens, maar zou ze niet autonoom kunnen lanceren zonder goedkeuring van Moskou.
Signaal richting NAVO
De gezamenlijke nucleaire oefeningen stonden al een tijdje gepland, maar toch is de timing niet toevallig. De operatie - samen met de verhuis van nucleaire munitie - is een duidelijk signaal naar de NAVO nu de spanningen aan de oostgrens opnieuw hoog oplopen.
Zo waarschuwt de regering van Litouwen dat het aantal incidenten met drones boven het land opvallend stijgt. Gisteren was er opnieuw een dronealarm in en rond de hoofdstad Vilnius, waarbij de president en premier tijdelijk werden geëvacueerd naar een ondergrondse schuilplaats. Het voorval past in een reeks gelijkaardige incidenten in de Baltische regio.
Een dag eerder moest een NAVO-gevechtsvliegtuig nog een drone neerschieten boven Estland. Volgens westerse bronnen gaat het vermoedelijk om Oekraïense drones die doelwitten in het noordwesten van Rusland proberen te raken, maar die door Russische elektronische storingen worden verstoord en daardoor in NAVO-luchtruim terechtkomen.
Marijn Trio over oplopende spanningen aan oostgrens: "Gevoel dat oorlog dichterbij komt"
Die lezing wordt door Moskou echter verworpen. Rusland beschuldigt op zijn beurt de Baltische staten ervan Oekraïne toe te laten om vanaf hun grondgebied aanvallen uit te voeren met drones. De Russische ambassadeur bij de Verenigde Naties ging nog verder en stelde dat het NAVO-lidmaatschap de Baltische landen niet zou beschermen tegen mogelijke Russische vergeldingsacties.
De combinatie van nucleaire oefeningen, drone-incidenten en scherpe diplomatieke taal leidt tot een steeds nerveuzer klimaat in de regio. In Letland zijn er zelfs al concrete politieke gevolgen: daar viel de regering vorige week na aanhoudende discussies over de veiligheidssituatie.
Oekraïne kondigt ook aan dat het zijn noordgrens (met Wit-Rusland) gaat versterken. Hoewel er niet meteen aanwijzingen zijn voor een directe aanval vanuit Wit-Rusland, vreest Oekraïne dat dat in de toekomst misschien wel kan gebeuren.
Geloofwaardige afschrikking
Rusland is lang niet het enige land dat soms nucleaire oefeningen houdt. Ook in ons land worden dit soort oefeningen gehouden. In 2022 werd vanaf de luchtmachtbasis in Kleine-Brogel geoefend met het afwerpen van kernwapens. Ook Belgische F-16-gevechtstoestellen namen toen deel.
Het idee achter dit soort oefeningen is deterrence of afschrikking. Het is een strategie die wordt gebruikt door staten om potentiële tegenstanders ervan te weerhouden om agressieve acties te ondernemen door te laten zien dat de kosten van een aanval hoger zouden zijn dan de mogelijke voordelen. Kernwapens worden beschouwd als uiterst destructieve wapens die in staat zijn tot massale vernietiging en zijn daarom een krachtig middel van ultieme afschrikking.
Een nucleaire afschrikking is maar effectief als ze ook geloofwaardig is, en dus moet een land tonen dat het die wapens ook effectief kan inzetten. Mocht Rusland nu echt een nucleaire test (explosie) doen, dan spreken we over een heel belangrijke escalatie, maar zover is het (voorlopig) nog niet gekomen.
Met 5.977 kernkoppen heeft Rusland het grootste nucleaire wapenarsenaal ter wereld. Ter vergelijking: de Verenigde Staten hebben er 5.428, China heeft er "slechts" 350. Rusland heeft er dus een stuk meer dan de andere landen.
