Na terugtrekken van militairen weigert VS nu ook Tomahawk-raketten naar Duitsland te sturen: "Gevolg van grote tekorten"

Vorige week kondigde de Amerikaanse president Donald Trump aan dat hij zeker 5.000 militairen uit Duitsland zal terugtrekken. Aanleiding daarvoor was een hoogoplopende ruzie met de Duitse bondskanselier Friedrich Merz. Die had tijdens een lezing voor studenten gezegd dat de Amerikanen "vernederd" worden door Iran, en dat ze geen duidelijke exitstrategie hebben. 

Woorden die niet in goede aarde vielen bij Donald Trump, die op zijn beurt de Duitse bondskanselier "inefficiënt" noemde.

Maar na de aankondiging van de terugtrekking van Amerikaanse militairen, dreigt Duitsland nu ook zonder Amerikaanse langeafstandsraketten te vallen. 

In 2024 beloofde de regering van Joe Biden om vanaf 2026 langeafstandswapens (onder andere Tomahawk-raketten) in Duitsland te stationeren. Het zou de eerste keer zijn sinds het einde van de Koude Oorlog dat er opnieuw langeafstandsraketten op Duitse bodem worden gestationeerd. Ze moesten Europa helpen om Rusland af te schrikken, terwijl het zelf zulke wapen­systemen ontwikkelt.

Volgens Merz is het "zeer onwaarschijnlijk" dat die er nu nog zullen komen. Het plan lijkt minstens on hold gezet, of misschien zelfs geschrapt.

Volgens de Duitse bondskanselier heeft zijn geschil met de Amerikaanse president daar niets mee te maken. "Er is geen direct verband", zo klinkt het. In een officiële verklaring staat dat de VS zelf een tekort heeft aan raketten, en dat een mogelijk uitstel van de plaatsing van lange-afstandswapens in Duitsland het gevolg is van "strategische keuzes van de VS".

Toch is dit een alarmerend signaal, schrijft de onafhankelijke denktank Council on Foreign Relations (CFR). Tomahawks hebben een bereik tot ongeveer 2.500 kilometer en zouden een grote versterking zijn voor NAVO-afschrikking. Zonder die wapens ontstaat er mogelijk een gat in Europese defensiecapaciteit, zeker tegenover Rusland.

"Op een moment dat Europa pas net begonnen is zich opnieuw te bewapenen, zouden deze troepenterugtrekkingen de geloofwaardigheid van de Amerikaanse afschrikking in Europa kunnen verzwakken", klinkt het.

Toch is dit vooral een slag in het gezicht van Duitsland, een van de beste leerlingen in de NAVO-klas. Berlijn investeert massaal in defensie en zal in 2029 al de nieuwe NAVO-richtlijn van 3,5 procent van zijn bbp in defensie investeren, 6 jaar eerder dan nodig. Het land levert ook de grootste bijdrage voor de oorlog in Oekraïne. Dat de VS nu terugkomt op zijn belofte, zal ongetwijfeld tot onvrede leiden in Duitse politieke kringen.

De beslissing van Trump is kritisch onthaald door defensiegezinde leden van het Amerikaanse Congres. De voorzitters van de Armed Services Committees zeggen in een gezamenlijke verklaring dat het niet in het belang van de VS is om troepen uit Europa terug te trekken, en dat die beter naar het oosten van Europa kunnen worden verplaatst om de afschrikking te versterken. Ze benadrukken ook dat zulke grote veranderingen pas na grondig overleg met het Congres en de bondgenoten mogen gebeuren.

Door de oorlog in Iran zijn de Amerikaanse wapenvoorraden serieus geslonken. Volgens een rapport van de Amerikaanse nieuwszender CNN zou het Amerikaanse leger "op korte termijn" mogelijk te maken krijgen met een tekort aan belangrijke raketten. 

Het rapport verwijst naar een analyse van het Center for Strategic and International Studies (CSIS), waarin wordt gesteld dat minstens de helft van zijn THAAD-raketten (luchtafweerraketten), bijna de helft van de Patriot-raketten (ook luchtafweer) en minstens 45 procent van de Precision Strike-raketten (langeafstandsraketten) werd afgevuurd. 

Het rapport dateert van enkele weken geleden, dus mogelijk is de situatie ondertussen nog penibeler.

Ondanks recente inspanningen van het Pentagon om de raketproductie op te voeren, kan het nog 3 tot 5 jaar duren voordat de voorraden weer op het niveau van vóór de oorlog zijn aangevuld, stelt CSIS.

Volgens een rapport van het Amerikaanse nieuwsmedium The Atlantic onderschat het Pentagon, het Amerikaanse ministerie van Defensie, de situatie. Vicepresident JD Vance zou de kwestie al besproken hebben met de Amerikaanse president en heeft zijn bezorgdheid kenbaar gemaakt. Toch blijven zowel de minister van Defensie Pete Hegseth als de legertopman Dan Caine beweren dat de voorraden hoog zijn.

De Amerikaanse wapentekorten hebben ook een directe impact op de Europese (defensie)markt. Veel Europese landen (en zeker Oekraïne) hebben de voorbije jaren massaal Amerikaanse systemen gekocht of gekregen, zoals Patriot-luchtafweer, HIMARS-raketsystemen of NASAMS (Noorse systemen, maar deels Amerikaans in munitie). Ook ons land heeft die NASAMS-luchtafweersystemen besteld.

Maar die wapensystemen werken alleen met specifieke Amerikaanse munitie. Als de VS tekorten heeft, stopt dat dus direct de toevoer naar Europa. Er is al sprake van vertragingen bij munitie voor het NASAMS en het HIMARS-systeem. 

Europese leiders hebben sinds de Russische invasie van Oekraïne in 2022 zwaar geïnvesteerd in Amerikaanse wapensystemen, omdat ze die zien als een manier om Trump binnen de NAVO te houden. Ze wezen er ook op dat het sneller en goedkoper is om kant-en-klare systemen uit de Verenigde Staten te kopen dan te vertrouwen op Europese alternatieven.

Maar door de tekorten in Amerikaanse voorraden en Trumps mogelijke druk op Europa, zouden Europese landen hun strategie mogelijk moeten herbekijken. Vooral Patriot-interceptors zijn momenteel gevaarlijk schaars, waardoor er een gat ontstaat dat Europa en Oekraïne dringend moeten opvullen.

"Alles samen - de aangekondigde maatregelen, de aanhoudende spanningen tussen de VS en Europa en de tekorten - ondermijnt de geloofwaardigheid van de Amerikaanse afschrikking in Europa, zeker vanuit Russisch perspectief. Het stapelt zich op en maakt de veiligheid van Amerikaanse bondgenoten in Europa kwetsbaarder dan voorheen", concludeert de denktank CFR.