"In het echt waren ze dood": dronepiloten uit Oekraïne schakelen NAVO-militairen (opnieuw) moeiteloos uit bij oefening in Zweden

De oefening speelde zich af in een realistisch oorlogsmodel, waarin het Zweedse eiland Gotland zogezegd onder druk stond door sabotage, stroomuitval en een opbouw van vijandelijke troepen aan de oostflank van de NAVO.

De keuze voor Gotland in de oefening is dus geen toeval: het eiland ligt strategisch in de Baltische Zee en zou in een echt conflict een cruciale rol spelen in de controle over de regio. NAVO-planners waarschuwen dat Rusland die positie in de toekomst mogelijk zou kunnen testen om de reactie van het bondgenootschap te peilen.

"Een zeer realistisch scenario", zegt de Zweedse defensietopman, generaal Michael Claesson, met de Russische dreiging in het achterhoofd, aan persagentschap AP. "Wie Gotland controleert, controleert zo goed als het volledige centrale deel van de Baltische Zee."

Tijdens de oefening werd pijnlijk duidelijk dat NAVO-militairen op dit moment niet goed voorbereid zijn op een droneoorlog, zoals die nu in Oekraïne of in Iran gevoerd wordt. De aanwezige Oekraïense dronepiloten "maaiden" in het simulatiescenario moeiteloos Zweedse troepen neer.

Hun drone-operators toonden tijdens het scenario hoe snel moderne oorlogsvoering verandert: in gesimuleerde aanvallen wisten ze Zweedse eenheden herhaaldelijk uit te schakelen, tot de oefening zelfs meerdere keren werd stilgelegd om bij te sturen.

"De oefening werd 3 keer stilgelegd, zodat de militairen konden inschatten wat ze beter kunnen doen", zegt een 24-jarige dronepiloot aan AP. "In het echte leven waren ze lang dood geweest."

Oekraïne, dat geen NAVO-lid is, maar wel werd uitgenodigd als expert, kreeg tijdens de oefening een adviserende rol in droneoorlogvoering. Het gaf daarbij harde waarschuwingen aan de alliantie.

Volgens de Oekraïense dronepiloten moet de NAVO "snel leren" om zich tegen die nieuwe dreiging te kunnen beschermen. De snelste manier om dat te doen, is door te luisteren naar Oekraïners die elke dag met de dreiging worden geconfronteerd, klinkt het.

Het is niet de eerste keer dat NAVO-militairen het onderspit moeten delven voor Oekraïense dronepiloten. In mei vorig jaar werd een soortgelijke oefening georganiseerd, en ook toen bleek het Westen machteloos tegen de Oekraïense drone-overmacht. 

Toch is sindsdien al veel veranderd. Waar toen het belang van drones in oorlogsvoering misschien nog niet helemaal was doorgedrongen, is dat vandaag zeker wel het geval. Dat toont niet alleen de oorlog in Oekraïne, maar ook de oorlog in Iran, waar goedkope Shahed-drones worden ingezet om de luchtafweersystemen van de Golfstaten te overbelasten. 

In zo goed als elk militair plan dat nu wordt opgesteld, spelen drones een grote rol, zowel om ze te gebruiken als aanvalswapen, maar ook als de verdediging ertegen. Ook in ons land is dat het geval. Na de verschillende gemelde drone-incidenten boven militaire luchthavens en bases investeerde België in anti-dronetechnologie om die kritieke infrastructuur beter te beschermen.

Toch neemt die evolutie tijd in beslag. In Oekraïne gebeurt dat onder tijdsdruk: militairen ervaren elke dag de dreiging van (aanvals)drones en het land kiest resoluut voor de ontwikkeling en productie van die drones. Bij ons verloopt dat anders. België koopt die drones of anti-dronewapens aan bij buitenlandse partners. Dat neemt tijd in beslag. Militairen moeten vervolgens ook nog leren werken met die militaire technologie; ook dat duurt een eind.

Het is dus geen verrassing dat NAVO-militairen niet opgewassen blijken tegen de Oekraïense capaciteiten. Het belangrijkste is dat de bewustwording er ondertussen wel is. Het is dan ook niet vreemd dat steeds meer landen - Europese, maar ook andere - richting Oekraïne kijken als (misschien wel de belangrijkste) partner om mee in zee te gaan wat moderne oorlogsvoering betreft.