Rugoperaties blijken niet altijd nodig, blijkt uit onderzoek van Pano. Maar wat doe je dan wel bij rugklachten? En wat doe je best niet? "Zoek geen snelle oplossingen", zeggen experts. "Blijf vooral genoeg bewegen."
Rugoperaties blijken niet altijd nodig, maar wat doe je dan best wel (of juist niet) bij rugklachten?
Lina El Bakkali
Gepubliceerd:
Samenvatting:
Rugoperaties zijn vaak onnodig en kunnen zelfs extra problemen veroorzaken. Dat blijkt uit onderzoek van Pano.
Kinesitherapeuten raden aan om bij rugklachten vooral te blijven bewegen en geen snelle oplossingen te zoeken.
'Passieve behandelingen' zoals acupunctuur, ontzenuwingen of kraken helpen niet op lange termijn.
Ook leefstijlfactoren zoals slechte slaap, ongezonde voeding en stress kunnen een rol spelen bij aanhoudende rugpijn.
Meer dan 2 miljoen Belgen leven dagelijks met rugklachten. Nog nooit vloeide er zoveel geld naar verschillende soorten behandelingen. Maar krijgen al die patiënten wel de juiste zorg?
Pano ging gisteren dieper in op die vraag. De makers spraken met tientallen patiënten en artsen, die bevestigen dat sommige rugchirurgen veel te snel opereren. Vaak blijkt zo'n ingreep weinig op te leveren en zorgt die zelfs voor bijkomende problemen.
"Wekelijks zien wij patiënten waarbij wij ons afvragen waarom ze in godsnaam geopereerd zijn", zegt professor Bart Morlion (UZ Leuven) daarover.
Maar als opereren meestal niet de oplossing is, wat doe je dan best wel?
1. Vertrouw je rug
In het begin moet je volgens Jo Nijs meestal niets doen. Hij is hoogleraar kinesitherapie en pijnfysiologie aan de VUB en gastprofessor aan de University of Gothenburg. "Dan moet je eigenlijk vooral erop vertrouwen dat het allemaal goedkomt en vooral niet te veel aandacht schenken aan die rugpijn."
"Het idee dat onze rug zwak is, is compleet achterhaald. Onze rug is eigenlijk net heel sterk en kan net heel veel aan."
2. Ga naar een kinesitherapeut
Houdt de pijn aan, dan is het natuurlijk een ander verhaal. "Je gaat dan best langs bij een kinesitherapeut", zegt Nijs. "Dat kan binnenkort zonder doorverwijzing."
De kinesitherapeut kan beoordelen of het nodig is om toch een arts te raadplegen voor een extra controle. Al is dat in het grootste deel van de gevallen niet nodig en zal de kinesitherapeut je zelf begeleiden.
"Wel is het belangrijk dat je bij een therapeut terechtkomt die actieve zorg biedt. Passieve behandelingen werken volgens de huidige inzichten niet of nauwelijks."
3. Zoek geen 'quick fixes'
Maar wat zijn passieve behandelingen juist? "Alles waarbij je als patiënt zelf niets hoeft te doen", zegt Nijs. Hij verwijst daarbij naar onder andere 'naaldtherapieën', zoals , of , maar evengoed kraken. "De patiënt zal tijdelijk misschien wel minder pijn ervaren, maar het probleem zal ermee niet opgelost zijn en op lange termijn heeft het geen effect."
4. Blijf bewegen
Een actieve aanpak is dus de boodschap. Concreet: bewegen, bewegen en nog meer bewegen. Zowel preventief als tijdens periodes van rugpijn. "Veel mensen met rugpijn schieten in een kramp", zegt Nijs. "Daardoor worden ze voorzichtiger en bewegen ze anders of helemaal niet. Terwijl bewegen juist van uiterst belang is. Een groot probleem van onze maatschappij is sowieso al dat we heel veel tijd zittend doorbrengen."
"Vroeger werd vaak aangeraden om vooral te rusten", zegt ook inspanningsfysioloog Bert Op 't Eijnde van de faculteit geneeskunde & levenswetenschappen aan de UHasselt. "Maar ons lichaam is gemaakt om te bewegen. ‘Rust roest’ is niet zomaar een spreekwoord. Het klopt volledig. Te veel liggen maakt dat de spieren rond de wervelkolom verzwakken. Die spieren zijn net nodig om je rug recht en stabiel te houden."
Voor beweging moet je niet meteen gaan zweten in de fitness, doe iets dat je leuk vindt
Jo Nijs, kinesitherapeut en hoogleraar VUB
"Als je te weinig beweegt, kunnen de rugspieren verkrampen. Dat maakt de pijn meestal nog erger. Door zo normaal mogelijk te blijven functioneren, blijven die spieren actief en sterk en voorkom je dat je ze later opnieuw intensief moet opbouwen."
Voor beweging moet je het niet ver zoeken, benadrukt Nijs. "Je moet daarvoor niet per se gaan zweten in de fitness. Het mag juist heel laagdrempelig zijn. Het is belangrijk dat een kinesitherapeut met de patiënt uitzoekt wat die leuk vindt om te doen. Dat kan gaan van wandelen over tennissen tot zwemmen."
"De kinesitherapeut zal je ook oefeningen geven", voegt Op 't Eijnde toe. "Het is belangrijk dat je dat serieus neemt. Sommige mensen gaan met klachten 2 keer per week een halfuurtje naar een kinesitherapeut en denken dat daarmee alles is opgelost. Dat is natuurlijk niet zo. Je moet zelf ook echt actief bezig zijn met je herstel."
5. Hou je levensstijl onder de loep
Beweging is de boodschap dus. Al speelt er vaak meer mee. Aanhoudende rugpijn komt namelijk geregeld voort uit leefstijlfactoren zoals slechte slaap, ongezonde voeding en voortdurende stress. "Die factoren kunnen je zenuwstelsel overgevoelig maken, waardoor pijn een vals alarmsignaal wordt zonder dat er sprake is van echte schade."
Door stap voor stap aan deze gewoontes te werken, help je je zenuwstelsel weer tot rust te komen. Dat geeft je lichaam de kans om pijnprikkels opnieuw normaal te verwerken.
6. Beperk medicatiegebruik
"Grote studies tonen aan dat geen enkel medicijn écht helpt", zegt Nijs. Al benadrukt hij dat medicatie op korte termijn wel een plaats kan hebben in de behandeling. "Ik begrijp dat mensen grijpen naar bijvoorbeeld paracetamol", zegt Nijs. "Dat kan tijdelijk verlichting geven en is doorgaans onschadelijk."
En die tijdelijke verlichting kan zelfs nuttig zijn op lange termijn, zegt Op 't Eijnde. "Als de pijn wat afneemt, kunnen mensen gemakkelijker blijven bewegen. En die mobiliteit is, zoals al gezegd, enorm belangrijk voor het herstel. "
Maar medicatie biedt geen structurele oplossing voor rugpijn, waarschuwt Nijs stellig. "Pijnstillers en andere medicatie lossen het probleem niet op en kunnen bij lang gebruik zelfs neveneffecten veroorzaken, bijvoorbeeld aan het maag-darmstelsel."
Wat als je toch bij de rugchirurg moet zijn?
Uiteraard betekent dit alles niet dat elke rugoperatie zinloos is. Soms heb je wél een specifiek probleem dat minstens een bezoek aan de chirurg vereist. Maar ook dan is het belangrijk om als patiënt stevig in je schoenen te staan.
"Je mag verwachten dat een arts niet alleen naar een scan kijkt, maar ook een grondig lichamelijk onderzoek doet", zegt Pano-maker Peter Brems in De Wereld Vandaag, op basis van veel gesprekken met artsen. "Blijft het bij een foto en is er meteen daarna sprake van een operatie, dan mag er gerust een alarmbel afgaan."
Handvol chirurgen in Vlaanderen voert onnodige rugoperaties uit met soms drastische gevolgen
Volgens Brems heb je als patiënt het volste recht om moeilijke vragen te stellen, om te begrijpen wat er aan de hand is. Wat zijn de risico's? Zijn er alternatieven? Is een operatie echt noodzakelijk? Durf af en toe 'lastig' doen."
Het is overigens ook een goed idee om iemand mee te nemen naar de consultatie. "Patiënten zijn vaak overdonderd bij een gesprek over zo'n ingreep. Het is moeilijk om al die info te verwerken."
Ten slotte: blijf je toch echt met twijfels zitten? Dan is een tweede opinie altijd verstandig. "Dat is zeker niet altijd nodig", zegt Brems. "Voor alle duidelijkheid: er zijn heel veel goede chirurgen, die ons trouwens ook geholpen hebben achter de schermen."
