Vrees voor verdoken factuur voor bedrijven en hogere werkdruk bij OCMW's: middenveld reageert op energiemaatregelen

"Wat ons betreft is het niet verstandig om deze maatregelen nu te nemen", aldus Franck Beckx, gedelegeerd bestuurder van het Vlaams netwerk voor ondernemingen Voka. "We worden geconfronteerd met het grootste begrotingstekort van de eurozone, er is eigenlijk geen ruimte voor bijkomende uitgaven."

Het Verbond van Belgische Ondernemingen (VBO) reageert voorzichtiger en heeft het over een "globaal evenwichtig" akkoord. Zo is topman Pieter Timmermans tevreden dat het gaat om maatregelen die beperkt zijn in tijd en dat er ook een limiet zit op de uitgaven.  

Beide werkgeversorganisaties maken zich wel zorgen over de verhoging van de kilometervergoeding voor woon-werkverkeer. De regering voorziet een volledige compensatie voor de werkgevers. Het VBO hoopt dat die belofte nageleefd wordt en dat het achteraf geen "verdoken factuur" voor de bedrijven blijkt te zijn.

Voka hekelt dat de regering "de bal in het kamp van de werkgevers legt" en vreest dat de factuur voor de bedrijven stevig zal oplopen. Of bedrijven al dan niet de kilometervergoeding voor woon-werkverkeer zullen optrekken, zal deel uitmaken van het sociaal overleg tussen vakbonden en werkgevers. 

"Maar we hebben destijds bij de maaltijdcheques gezien dat de vakbonden zich achter zo'n oproep scharen, en dat het de werkgevers zijn die het bedrag moeten ophoesten", verklaart topman Frank Beckx. "In dit geval zullen ze daar mogelijk pas na 2 jaar een compensatie voor zien." 

Volgens Voka lopen de bedrijven ook risico om 2 keer te moeten betalen. "Werkgevers worden vandaag niet alleen geconfronteerd met stijgende energieprijzen, maar ook met een stijgende inflatie. Dat zal leiden tot een automatische loonindexering, waardoor de bedrijven eigenlijk 2 keer zullen moeten betalen."

"Ik hoop dat men de juiste fiscale compensatie vindt die onmiddellijk effect heeft", vat Pieter Timmermans (VBO) de bedenkingen over de hogere kilometervergoeding samen. "Anders vrees ik dat deze maatregel een maat voor niets zal zijn."

Voor zelfstandigenorganisatie Unizo is het "essentieel" dat werkgevers zelf kunnen inschatten wat haalbaar is binnen hun onderneming. "Zeker bij bedrijven waar vandaag nog geen woon-werkvergoeding bestaat, zal de voorziene compensatie in geen geval volstaan om de werkelijke kost te dekken", zegt topman Bart Buysse. 

De federale regering heeft beslist dat er 15 miljoen euro wordt vrijgemaakt om kwetsbare gezinnen te helpen die verwarmen op fossiele brandstoffen. Dat geld zal worden uitgedeeld door de OCMW's.

"We verwachten dat de focus naar het Stookoliefonds en naar het Energiefonds gaat", aldus Leen Smets van Saamo (Maatschappelijk opbouwwerk) in De Ochtend op Radio 1.

Smets is blij dat de regering rekening houdt met "mensen die kwetsbaar zijn, moeilijk facturen kunnen betalen en in armoede leven". Ze hoopt wel dat mensen geen schroom zullen voelen om beroep te doen op de energiesteun die wordt voorzien.

"De drempel om naar het OCMW te stappen is soms heel erg hoog. We weten dat mensen - als ze geconfronteerd worden met hogere facturen - in de eerste plaats alles uit de kast gaan halen om het zelf te proberen oplossen. Dat maakt dat er soms mensonwaardige situaties ontstaan."

Saamo roept de steden en gemeenten op om de volgende boodschap mee te ondersteunen: "Als je problemen hebt om je energiefactuur te betalen, durf dan naar het OCMW te stappen."

Ook de Vereniging van Vlaamse Steden en Gemeenten (VVSG) juicht toe dat de regering maatregelen treft voor mensen met weinig middelen, maar had dat liever op een andere manier gezien.

"Een uitbreiding van het sociaal tarief was gemakkelijker geweest, dan volgt de steun automatisch", verklaart woordvoerder Nathalie Debast. De VVSG vreest vooral een nóg hogere werkdruk bij de OCMW's.

"We begrijpen dat men kiest voor de OCMW's, want zij hebben heel wat ervaring, maar door de beperking van de werkloosheidsuitkering in de tijd ligt de werkdruk bij de OCMW's al heel hoog. We willen graag in gesprek gaan met de regering om te kijken hoe zij beter ondersteund kunnen worden.

Zelfstandigen zullen hun sociale bijdragen van het eerste semester van 2026 met één jaar kunnen uitstellen, zonder verhoging en met behoud van sociale rechten, of een vrijstelling van deze bijdragen voor 2026 kunnen verkrijgen via een vereenvoudigde aanvraagprocedure. 

Dat is een van de maatregelen die de regering neemt om de gevolgen van de energiecrisis te beperken. De Unie voor Zelfstandige Ondernemers (Unizo) heeft het over "een nuttige maartegel voor zelfstandigen om tijdelijk wat ruimte te krijgen".

"Maar het gaat om uitstel, niet om afstel", beandrukt topman Bart Buysse. "De energiekosten blijven en de factuur komt later gewoon terug. Dat maakt dat dat een tijdelijke oplossing is, maar geen antwoord op de echte druk waar zelfstandigen vandaag onder staan." 

Ook het Neutraal Syndicaat voor Zelfstandigen (NSZ) stelt zich vragen bij het tijdelijke karakter van de maatregelen. "Deze steun is beperkt tot 3 maanden, maar we moeten realistisch zijn: de crisis die voortvloeit uit de oorlog in het Midden-Oosten zal niet in een paar weken opgelost zijn", zegt woordvoerder Cedric Tack.

"Er zal meer hulp nodig zijn, anders dreigen heel wat bedrijven in zeer grote financiële moeilijkheden te komen met helaas nieuwe faillissementsgolven tot gevolg. De regering kan niet afwachten en hopen. Ze moet anticiperen."

Het NSZ betreurt ook het gebrek aan directe steunmaatregelen voor zelfstandigen. "Veel kleine zelfstandigen zijn op hun schaal grote verbruikers van energie of brandstof. Denk maar aan bakkerijen en de horeca, maar ook aan thuisverplegers of taxichauffeurs."

"Deze stijging weegt zwaar op hun kosten, terwijl zij die kosten niet of nauwelijks kunnen doorrekenen aan hun klanten. Bovendien heeft de maatregel over de kilometervergoedingen geen betrekking op zelfstandigen. De regering heeft niet aan hen gedacht."

De werkgeversorganisaties hebben ook een duidelijk standpunt over een eventuele overwinstbelasting. De regering geeft premier De Wever (N-VA) "een mandaat om de actieve steun van ons land uit te spreken om op Europees niveau te werken aan een overwinstbelasting".

Concreet wil dat zeggen dat regering vindt dat er een extra bijdrage mag gevraagd worden aan Europese energiebedrijven die uitzonderlijke overwinsten boeken tijdens deze energiecrisis.

"Wij zijn absoluut tegen een overwinstbelasting", klinkt het bij Voka. Topman Frank Beckx wijst erop dat een overwinstbelasting uitwerken complex is en enkel zal leiden tot nog meer juridische disputen.

"Wat 'overwinst' precies betekent moet bepaald worden door de overheid en we hebben in de Vivaldi-regering gezien tot welke problemen dat kan leiden. De overwinstbelasting die in 2020 werd ingevoerd, wordt vandaag nog steeds aangevochten bij het Grondwettelijk Hof."

Voka vraagt zich ook af of de regering ook van plan is om "uitzonderlijke verliezen" te compenseren. "Als je het ene doet, moet je ook het andere doen." 

Het VBO is wel opgelucht dat men de overwinstbelasting deze keer naar het Europese niveau tilt. "In het verleden heeft men geprobeerd om dat in België te doen. Wij willen altijd katholieker zijn dan de paus, maar meestal is dat niet een goede oplossing."