Kocht Defensie te haastig antidronesystemen? Generaal: "Dit had impact op economie, we konden niet maandenlang niks doen"

Ons land gaf de voorbije maanden 50 miljoen euro uit aan antidronesystemen, maar dat gebeurde zonder openbare aanbesteding, zo leerden we uit de uitzending van Pano deze week. Het is een beslissing die de Inspectie van Financiën eind vorig jaar in vraag stelde. Want een procedure zonder aanbesteding kan alleen bij een "acute crisis". Maar waren we wel zeker dat die crisis - de drones die boven luchthavens en militaire domeinen vlogen - er wel echt was?

Generaal Bernard Phaleg, directeur-generaal Materiële Middelen bij Defensie, vindt van wel. "Het onderzoek naar de observaties van de drones is nog aan de gang. Maar die observaties zorgden er wel voor dat vliegtuigen niet meer konden opstijgen en dat de economie verstoord was. Er werd doelbewust defensiemateriaal en -vliegtuigen geobserveerd. Dat kan niet, dat is onveilig."

En daarom wilde Defensie een versnelling hoger schakelen, klinkt het. "We gingen sowieso dronebeschermingsmiddelen aankopen. Dat had de regering beslist. We zijn nu volop bezig met die langetermijnprocedure. Maar we konden niet zomaar maandenlang niks doen. Daarvoor hebben we die eerste kleine bouwsteen gelegd."

Die "kleine bouwsteen" was er dus een van 50 miljoen euro. Phaleg benadrukt dat Defensie dat gedaan heeft "conform de procedure, conform de wetgeving en voor marktconforme prijzen". Hij wijst erop dat die aankoop ook in de Kamercommissie Legeraankopen is goedgekeurd.

Wat dan met dat negatieve advies van Financiën? "Het proces is dat wij ook een tegenargumentatie mogen geven tegen zo'n negatief advies. De regering heeft de argumentatie van Defensie gevolgd."

Nochtans stelt Financiën ook dat je met zo'n snelle procedure niet voldoende kunt aantonen dat de aangeboden prijzen normaal en aanvaardbaar zijn. "Dat is verrassend", reageert Phaleg. "Want we hebben dezelfde prijzen betaald voor hetzelfde materiaal dat wij simultaan voor Oekraïne hebben gekocht. Dat heeft wel een fiat van de Inspectie van Financiën gekregen."

Senhive en Cobbs mochten uiteindelijk het materiaal leveren, waarom zij? "We hebben niet gekozen voor een specifiek bedrijf, wel voor objectieve criteria: we willen materiaal dat compatibel is en dat werkt. In het geval van de Blaze Drone Hunters (Letse kamikazedrones, red.): dat is materiaal dat Oekraïne ons expliciet vraagt. We weten dat het werkt, want zij gebruiken het op het terrein. En de enige leverancier is een Belgische firma (Cobbs, red.)."

Tegen de zomer zou al het materiaal geïnstalleerd en klaar voor gebruik moeten zijn. "Het is fundamenteel dat we in staat moeten zijn om te weten wat er in de lucht gebeurt", benadrukt Phaleg. "Als er veel drones zijn, moeten we weten welke positieve intenties hebben en welke negatieve. Meten is weten." 

"Dat is het hele verhaal: in oktober konden wij enkel met menselijke observaties werken. We konden dat niet objectiveren. Nu zal dat wel kunnen." Waarmee de cirkel rond is en we terug bij de beginvraag zijn beland: zijn er in oktober wel echt drones waargenomen? Afwachten wat het gerechtelijk onderzoek zegt.