Zonder openbare aanbesteding en zonder becijferde prijzencontrole 50 miljoen euro uitgeven aan antidronesystemen: de Inspectie van Financiën plaatste in oktober al vraagtekens bij het aankoopplan van Defensie. Pano stelt vast dat die bedenkingen niet onterecht waren. Waar ging al dat geld naartoe? Heeft Defensie de juiste keuzes gemaakt? En hebben we een correcte prijs betaald?
Defensie geeft versneld 50 miljoen euro uit, ondanks negatief advies: Pano maakt de rekening van het Belgische antidroneplan
Nils Schillewaert
Gepubliceerd:
Minister van Defensie Theo Francken (N-VA) is eind 2025 stellig. "Er zijn drones waargenomen - op radar en visueel - boven militaire kwartieren in België", zegt hij in De Afspraak op Vrijdag. "Of die van de Russen kwamen, dat wordt nog onderzocht."
Maar die onderzoeken lopen vandaag nog altijd en uit onderzoek van Pano blijkt dat er op dit moment geen bewijzen zijn dat er eind vorig jaar vijandige drones actief waren in België.
Via sociale media ontkent Francken dat de drones zouden verzonnen zijn om extra budget voor Defensie te krijgen. "Die 50 miljoen euro is geen extra budget voor Defensie, maar zit gewoon al 5 maanden in het goedgekeurde budget 2025", schrijft hij eind november op X .
Negatief advies
Goedgekeurd of niet, de Inspectie van Financiën geeft in oktober 2025 al een negatief advies over de aankoopplannen die Defensie enkele dagen eerder hadden voorgelegd. De regering kan en mag dat naast zich neerleggen.
Door de hoogdringendheid die de regering inroept, worden de bestellingen geplaatst zonder openbare aanbestedingen. De Inspectie waarschuwt ervoor dat dit "in strijd is met de wetgeving overheidsopdrachten en dat deze aanpak het risico van significant hogere prijzen inhoudt".
Francken wil niet reageren
In de Pano-reportage worden heel wat vragen gesteld die de journalisten graag wilden voorleggen aan minister van Defensie Theo Francken (N-VA). Die vond het echter "niet opportuun" om mee te werken aan de reportage. Ook Frederik Vansina, Chef Defensie van het Belgische leger, wenste niet mee te werken.
10,4 miljoen euro voor dronedetectie
Ondanks het negatieve advies gaat Defensie door met de geplande aankopen. Een groot deel van het budget van 50 miljoen euro dat de regering had vrijgemaakt voor het antidroneplan van Francken, gaat naar Senhive uit Hasselt. Een bedrijf dat gespecialiseerd is in het detecteren van drones.
Defensie bestelt bij Senhive 84 zogenoemde RF-antennes: 'Bakskes', zoals CEO Steven Krekels ze zelf in Pano noemt. Met die antennes kunnen drones gedetecteerd worden die bestuurd worden met radio- of RF-signalen. De 'bakskes' van Senhive werden onder meer al gebruikt op de Olympische Spelen van 2024 in Parijs.
Steven Krekels stelt de SENID+ voor in Pano
Is het wel een goed idee om veel geld te investeren in RF-detectie, want de kans dat vijandige of Russische drones bestuurd worden met radiosignalen is eerder klein.
Drones kunnen ook bestuurd worden met gps, satellieten of 5G. Signalen die veel moeilijker te detecteren en te verstoren zijn. In Oekraïne gebruiken de Russen zelfs glasvezeltechnologie. Krekels erkent dat de technologie van Senhive alleen niet volstaat, maar noemt het wel een goede eerste stap.
"In de realiteit wordt 90 tot 95 procent van de drones die in België vliegen, aangestuurd door RF. Dus het is niet slecht om daar te beginnen. Hiermee kan je al een groot deel van de drones detecteren. Dus als je dat als een eerste technologie gebruikt, ondersteund door andere technologieën, kan je al heel wat afdekken."
84.000 euro per stuk
Ook over het prijskaartje rijzen vragen. Defensie betaalt 10,4 miljoen euro (exclusief btw) voor de levering, plaatsing en service van 84 RF-antennes van het type SENID+. Zonder die bijkomende kosten gaat het over een prijskaartje van zo'n 84.000 euro per antenne.
Uit de marktbevraging van Pano blijkt dat dezelfde antennes bij andere verkopers te krijgen zijn voor ongeveer een kwart van die prijs. Wanneer de journalisten die vaststelling voorleggen aan Krekels, wil die enkel nog via mail antwoorden.
En dat antwoord van de CEO van Senhive is op zijn minst opmerkelijk te noemen. Krekels verklaart plots dat Defensie een beter en performanter systeem heeft besteld dan het systeem waarover hij zelf 2 uur lang de loftrompet stak toen Pano bij hem op bezoek kwam.
De reactie van Senhive:
Defensie heeft geen standaard SENID+ gekocht, maar zijn performantere opvolger SENIDPRO.
SENIDPRO kan het dubbel van de bandbreedte verwerken, en heeft bijkomende 'features' zoals geavanceerde spectrumanalyse, Angle of Arrival (AoA) en Time Difference of Arrival (TDOA) die bijvoorbeeld extra antennes en bekabeling nodig hebben. SENIDPRO heeft bovendien een robuuster ontwerp voor meer veeleisende operationele contexten.
Het gaat dus om twee verschillende producten met een andere architectuur en prestatieniveau.
Het herleiden van een oplossing tot een "prijs per antenne", en die vergelijken met een basisconfiguratie, is dus niet correct. Bijvoorbeeld: om voor bepaalde perimeters de detectiekans te verhogen, zijn er meerdere units per perimeter nodig om multilateratie te doen.
SENIDPRO is eerst gereleased bij defensieklanten en met contracten van vóór november 2025. Belgische Defensie is niet de eerste klant en heeft dezelfde markconforme prijs betaald die we in eerdere contracten gebruikt hebben.
7,8 miljoen euro voor kamikazedrones uit Letland
Een andere groot deel van het budget voor het antidroneplan gaat naar Cobbs, een defensiebedrijf uit Bonheiden. Defensie bestelt bij Cobbs 300 Letse kamikazedrones (Blaze Drone Hunters) en legt daarvoor 7,8 miljoen euro (exclusief btw) op tafel.
Ook die rekening liet Pano becijferen door defensie-experts. Oud-kolonel Roger Housen schat de prijs van zo'n Blaze Drone Hunter op ongeveer 6.000 euro. Dat komt overeen met verklaringen van de producent van de Letse drones. Die verklaarde in de media dat zijn drones 10 keer goedkoper zijn dan Iraanse Shahed-drones (die maximaal 60.000 euro kosten).
Voor 300 exemplaren zou je dus zo'n 1,8 miljoen euro moeten neertellen. Een pak minder dus dan de 7,8 miljoen euro die Cobbs aanrekent. CEO Michaël Rummens wil niet reageren in Pano, maar stuurt net als Krekels een mail naar de redactie.
De integrale verklaring van Cobbs:
Als Belgisch bedrijf werken wij reeds geruime tijd zeer nauw en succesvol samen met Defensie. Daarnaast zijn wij ook actief in andere landen binnen de Europese Unie, waar wij eveneens samenwerken met defensie- en overheidsinstanties. Men is tevreden over de oplossingen die wij aanreiken.
Dankzij onze samenwerkingen met nationale en internationale topbedrijven — die zoals wij beschikken over aantoonbare expertise — zijn wij in staat gericht in te spelen op de specifieke en dringende noden die vandaag binnen Defensie leven.
Voor de overige inhoudelijke vragen in uw e-mail, waaronder die over de procedure, de prijszetting, de leveringen en de inzage in overeenkomsten, verwijs ik u graag door naar de communicatiedienst van Defensie. Zij treden in dit dossier op als opdrachtgever.
Omwille van veiligheidsredenen en contractuele vertrouwelijkheid kunnen wij bovendien geen verdere details verstrekken over operationele aangelegenheden of overeenkomsten.
Nog 34 miljard euro op tafel
De bedragen waarover we nu spreken zijn klein bier in vergelijking met de budgetten die op lange termijn zijn vrijgemaakt voor Defensie. In maart 2026 kondigde Francken aan dat een nieuw, groot antidronedossier van een half miljard euro door de regering werd goedgekeurd.
In totaal zal ons land de komende 10 jaar zelfs meer dan 34 miljard euro uitgeven aan Defensie. In tijden van grote defensiebudgetten waarschuwen experts in Pano dan ook "voor voortvarende, ondoordachte beslissingen".
Nils Duquet (Vlaams Vredesinstituut): "De defensiesector is zeer vatbaar voor corruptie"
