Tamarinde, een zure peulvrucht, zou volgens berichten op TikTok microplastics uit je lichaam halen. Die claim is gebaseerd op een wetenschappelijk onderzoek. Maar, zo zeggen experts: "Wat werkt in een waterzuiveringsinstallatie, werkt niet zomaar in ons lichaam." Hoe zit het precies? En hoe kan je microplastics wél vermijden?
Wat kan je doen om microplastics te vermijden? Tamarinde is alvast géén wondermiddel
Lars Voesterzoons
Gepubliceerd:
In het kort
Op TikTok circuleert de bewering dat de peulvrucht tamarinde microplastics uit het lichaam kan verwijderen.
Er is onderzoek dat erop wijst dat tamarinde microplastics kan verwijderen uit water, maar dat zegt nog niets over werking in het menselijke lichaam.
Onderaan vind je tips over wat je kan doen om microplastics te vermijden.
Tamarinde is een peulvrucht afkomstig uit Oost-Afrika en is vooral populair in Azië en Centraal-Amerika. In België kan je het vooral kennen als ingrediënt uit de Thaise keuken, in gerechten als Pad Thai bijvoorbeeld. Tamarinde voegt er een wat zure en lichtzoete smaak aan toe.
Mensen uit de latinogemeenschap zouden geen microplastics in het bloed hebben, omdat ze vaak 'Pulparindo' eten. Dat wordt beweerd in deze sketch op TikTok, die meer dan 4 miljoen keer bekeken is. 'Pulparindo' is een populair Mexicaans snoepgoed op basis van tamarindepulp.
In een andere video deelt een influencer haar zorgen over microplastics. Veel mensen reageren onder de video met de bewering dat tamarinde helpt om microplastics uit je lichaam te verwijderen.
We vragen aan enkele experts wat het wetenschappelijk onderzoek nu eigenlijk zegt over tamarinde en wat de risico's zijn van die micro- en nanoplastics voor onze gezondheid.
Wat zijn micro- en nanoplastics?
Plastic afval kan afbreken tot kleine deeltjes, die soms zelfs onzichtbaar zijn voor het menselijk oog.
Als die deeltjes kleiner zijn dan 5 millimeter, worden ze microplastics genoemd. Als ze kleiner zijn dan een duizendste van een millimeter, heten ze nanoplastics. Als bijvoorbeeld petflessen, maar ook nylonkleding verslijten, komen micro- en nanoplastics vrij.
Op die manier geraken die deeltjes overal in het milieu verspreid. Ze zitten in de lucht, in het drinkwater, in ons voedsel, in heel wat cosmeticaproducten en in de natuur. Recent onderzoek toont aan dat micro- en nanoplastics te vinden zijn op Antarctica. Eerder werden ze al aangetroffen in het Noordpoolgebied.
"Op dit moment is er geen enkel bewijs dat tamarinde microplastics uit het menselijk lichaam kan verwijderen. Alle studies rond tamarinde en gelijkaardige stoffen kijken vooral naar het verwijderen van microplastics uit zee-, afval- en drinkwater", zegt Jana Asselman, professor mariene biotechnologie (UGent) en expert microplastics.
Toxicologen Nelly Saenen en Karen Smeets van het Centrum voor Milieukunde (UHasselt) sluiten zich daarbij aan. "Momenteel is er geen wetenschappelijk bewijs dat tamarinde microplastics uit het menselijk lichaam kan verwijderen. De studie waarnaar verwezen wordt (in de TikTok-video's, red.), is uitgevoerd in waterstalen, niet in een menselijk lichaam of lichaamsvloeistoffen."
Er worden dus veel te verregaande conclusies getrokken uit de studie. "Wat werkt in een waterzuiveringsinstallatie, werkt niet zomaar in ons lichaam", zegt Asselman.
Het eten van tamarinde is zeker niet schadelijk. Het bevat zoals de meeste groenten en fruit heel wat vitaminen en andere voedingsstoffen
Jana Asselman, expert microplastics (UGent)
Asselman legt uit waarom onze spijsvertering een heel andere omgeving is dan water. "Onze maag is bijvoorbeeld heel zuur, terwijl onze darmen dat niet zijn. Om onze vertering goed te laten verlopen, produceren we verschillende enzymen die helpen bij de afbraak van voedsel. Ook de temperatuur van ons spijsverteringsstelsel is zeer verschillend van afvalwater of dergelijke. Daarbij zijn er ook specifieke darmbacteriën aanwezig."
"Al deze factoren hebben enerzijds een impact op hoe de microplastics zich gaan gedragen in ons lichaam, maar anderzijds ook op hoe stoffen zoals tamarinde zich gaan gedragen in ons lichaam", vervolgt ze.
"Het eten van tamarinde volgens een normaal eetpatroon is zeker niet schadelijk, integendeel , het bevat zoals de meeste groenten en fruit heel wat vitaminen en andere voedingsstoffen. Maar er is geen enkel bewijs dat het helpt tegen plastics", concludeert Asselman.
Hoe krijg je microplastics dan wel weg?
Zijn er dan andere stoffen die wel plastics wegkrijgen? Neen, zeggen Saenen en Smeets. "Op basis van de huidige literatuur is er geen wetenschappelijk bewijs dat natuurlijke stoffen of voedingsmiddelen microplastics uit het menselijk lichaam kunnen verwijderen." Ook Asselman sluit zich daarbij aan.
"We weten dat microplastics in ons lichaam kunnen raken via de lucht , via voedsel en drank . We weten ook uit heel wat studies met proefdieren en met menselijke cellen in het labo dat plastics in het lichaam opgenomen kunnen worden en zich kunnen verplaatsen naar allerhande weefsels en organen . We weten dat zij effecten kunnen veroorzaken die bijdragen tot onder andere ontstekingen , allergieën, verschillende stofwisselingsziekten ,...", zegt Asselman.
We weten te weinig hoe we studies moeten vertalen naar dagelijkse blootstelling en effecten op lange termijn
Jana Asselman, expert microplastics (UGent)
Maar ze benadrukt daarbij dat het gaat om studies in laboratoria. "We weten nog veel te weinig hoe we deze studies moeten vertalen naar de dagelijkse blootstelling in ons leven en de mogelijke effecten op lange termijn."
Extra onderzoek nodig
"Het onderzoeksveld heeft nood aan verduidelijkende experimenten en onderzoeken om de langetermijneffecten van micro- en nanoplastics in kaart te brengen", voegen Saenen en Smeets toe.
De experten kunnen door gebrek aan onderzoek moeilijk risico’s inschatten. Het is bijvoorbeeld lastig om met zekerheid het onderscheid te maken tussen eventuele schade van plastics en van andere stoffen zoals fijn stof of PFAS. Het is vaak onduidelijk welke stof precies welk effect heeft.
"Dat zien we bij plastics zelf al: die zijn een chemische cocktail van allerhande stoffen, mogelijk ook hormoonverstoorders", zegt Asselman.
"Een recent rapport benadrukt dat plastics en hun additieven een 'ondererkende bedreiging' vormen voor de menselijke gezondheid. Datzelfde rapport stelt daarom, ondanks het gebrek aan specifiek wetenschappelijk bewijs, dat een voorzorgsbenadering gerechtvaardigd is", zeggen Saenen en Smeets.
Het kan dus verstandig zijn om blootstelling aan micropastics te vermijden. Maar, nee, tamarinde eten is niet het wondermiddel dat je daarbij gaat helpen. Hieronder vind je een paar tips over wat je wel kan doen.
Wat kan je doen om microplastics te vermijden?
Vermijd opwarmen in plastic materialen Denk aan het opwarmen van eten in plastic verpakkingen in de microgolfoven, het koken van rijstbuiltjes of het gebruiken van theezakjes die plastic bevatten. Zo komen er minder plastic deeltjes vrij
Vermijd snijden in allerhande plastic materialen Zo vermijd je dat er zich kleine deeltjes afscheiden. Gebruik bijvoorbeeld houten snijplanken in plaats van plastic
Beperk het gebruik van single-use plastics. Denk aan plastic flessen, plastic zakken, wegwerpbekers, wattenstaafjes... Gebruik liever duurzame alternatieven. Zo beperk je je blootstelling aan microplastics en ben je milieubewuster
Denk ook aan een gezonde levensstijl. Eet bijvoorbeeld meer groenten en fruit in plaats van voorverpakte, klaargemaakte maaltijden of snacks. "Want de meest ongezonde voeding is vaak ook de meest verpakte voeding", kan Asselman toevoegen.
Conclusie
Onderzoek dat zou bewijzen dat tamarinde helpt microplastics uit het lichaam te verwijderen, werd fout geïnterpreteerd. De onderzoeken waar het om gaat, gebruiken stoffen uit tamarinde om microplastics uit zee-, afval- en drinkwater te verwijderen
Volgens experts is er geen onderzoek dat bewijst dat tamarinde microplastics uit je lichaam helpt. Volgens hen is ons spijsverteringsstelsel zodanig verschillend, dat dat ook niet zou kunnen. We beoordelen de bewering dan ook als onwaar
Maar een recent rapport bestempelt micro- en nanoplastics wel als een mogelijke bedreiging voor de gezondheid. Al is er nog veel onderzoek nodig naar de exacte langetermijneffecten.
Om die reden geven de experts tips mee om je blootstelling aan microplastics te verminderen.
Meer informatie over de factchecks van VRT NWS
Zoek je meer verhalen van VRT NWS CHECK over factchecking, desinformatie of online bedrog? Die vind je hier.
Deze factcheck werd geschreven op basis van de informatie die beschikbaar is op het tijdstip van publicatie. Wil je weten hoe we te werk gaan bij het factchecken? Dat lees je in dit artikel.
Heb je vragen of opmerkingen of wil je weten wie er in ons team zit? Dat lees je in dit artikel.
Je vindt onze factchecks ook terug bij deCheckers , samen met betrouwbare factchecks van enkele andere Vlaamse en Nederlandse redacties.
Wil je iets laten checken? Stuur ons dan een mail via check@vrtnws.be.
VRT NWS is erkend lid van het International Fact-Checking Network (IFCN) en van het European Fact-Checking Standards Network (EFCSN ).
