In Rusland legt het Kremlin vanaf vandaag ook de populaire berichtenapp Telegram verder aan banden. Een officieel verbod is er nooit gekomen, maar uit honderden metingen blijkt wel dat de app steeds vaker bewust verstoord wordt. Veel Russen zoeken nu naar creatieve manieren om die beperkingen te omzeilen, zegt correspondent in Rusland Geert Groot Koerkamp.
Poetins strijd tegen berichtenapps gaat verder: ook Telegram vanaf vandaag geblokkeerd
Lukas Lecluyse
Gepubliceerd:
Op 18 maart 2026 breekt een brand uit in een winkelcentrum op een paar minuutjes wandelen van het Kremlin, het centrum van de macht in Moskou.
Een van de vele Telegram-nieuwskanalen stuurt een reporter naar het incident om verslag uit te brengen, al loopt dat niet helemaal zoals gepland.
Terugkeer naar 20e eeuw
De journalist in kwestie merkt dat er in een groot deel van Moskou geen mobiele data is, en ook Telegram, de populaire berichtenapp waarop het nieuwsmedium actief is, wordt geblokkeerd. Foto's en video's doorsturen gaat niet meer. "Drie brandweerwagens, twee ambulances, veel mensen op de vlucht", moet de reporter uiteindelijk telefonisch doorgeven.
"We zijn precies opnieuw in de 20e eeuw", zegt de eindredacteur over het voorval.
Al sinds februari circuleren geruchten dat het Kremlin nu ook de populaire berichtenapp Telegram aan banden wil leggen. Een echt officieel verbod is er nooit gekomen, maar uit honderden netwerkmetingen blijkt wel dat de app steeds vaker bewust verstoord wordt. Ook vandaag worden er opvallend meer meldingen gedaan van zulke verstoringen, al zijn er geen officiële cijfers.
De nieuwe maatregelen van het Kremlin hebben een grote impact op veel Russen. Met zijn bijna 100 miljoen gebruikers is Telegram – zeker sinds de inperking op WhatsApp – de populairste berichtenapp in Rusland.
Creatieve oplossingen
"Het wordt voornamelijk gebruikt door mensen om onderling te communiceren, maar ook bedrijven gebruiken het om te communiceren", vertelt correspondent Geert Groot Koerkamp vanuit Moskou.
Ik bel hem via WhatsApp, iets wat normaal gezien niet zou kunnen door de Russische regels, maar Koerkamp installeerde een (een virtueel privénetwerk) waarmee hij die maatregelen kan omzeilen.
"Ik ben lang niet de enige die dat doet", zegt hij. "Ik zag deze week cijfers dat ongeveer 39 procent van de Russen zo'n VPN heeft gedownload. Dat is 8 procent meer dan vorig jaar.
Op die manier hebben veel Russen wel toegang tot de vele tienduizenden sites die door de overheid geblokkeerd worden, zoals Belgische kranten als De Morgen of De Standaard."
"Het gevolg is dat veel Russen geen toegang meer hebben tot alternatieve informatie, en dat is waarschijnlijk de hoofdreden waarom Telegram nu ook aangepakt wordt."
Nieuwe Russische 'superapp'
Toch gaat Moskou de laatste tijd een stuk verder dan louter het blokkeren van bepaalde apps of sites. Op sommige momenten is er een algemene internetstoring, waardoor geen enkele webpagina of app nog beschikbaar is.
"Veel mensen denken dat het Kremlin zijn grenzen aan het aftasten is en aan het kijken is hoe ver het daarin kan gaan", vertelt Valerie Hopkins, reporter van The New York Times, in Rusland.
Voor haar is het de laatste weken een stuk moeilijker geworden om haar werk te doen. "Ik moet voortdurend schakelen tussen VPN aan en uit, maar als er geen mobiel netwerk is, lukt ook dat niet."
Ondertussen duwt het Kremlin wel een alternatief naar voren om berichten te sturen: Max, een app gebouwd door het Kremlin zelf.
"De app wordt verplicht in bepaalde ministeries en in scholen, dus er is bijna geen weg meer omheen", vertelt Groot Koerkamp. Je kan het platform ook gebruiken om te betalen en om je overheidscommunicatie mee uit te voeren.
Het Kremlin en Russische autoriteiten promoten Max als "nationaal" en technologisch alternatief voor westerse apps. "Het idee (en de vrees) is dat de app gebruikers nauwkeurig kan volgen en hun internetgedrag kan monitoren."
