1 jaar na 'Liberation day' voelen Vlaamse ondernemers nog altijd gevolgen: "Amerikaanse markt op 1 dag volledig stilgevallen"

Een jaar geleden was het 'Liberation Day' in de Verenigde Staten. De dag waarop de Amerikaanse president Donald Trump nieuwe importtarieven voor de hele wereld aankondigde. Die importtarieven zijn belastingen die de VS heft op goederen die van buiten de landsgrenzen worden ingevoerd.

Wat volgde was een periode van chaos en onzekerheid voor de wereldeconomie. In februari besliste het Amerikaanse Hooggerechtshof wel om die importtarieven te schrappen.

Ondanks die beslissing blijft de onzekerheid erg groot, ook bij Vlaamse bedrijven. Uit cijfers van 'Flanders Investment & Trade' blijkt dat Vlaamse bedrijven de export naar de VS met 21,6 procent zagen terugvallen. Goed voor een verlies van 5,7 miljard euro.

Die klap treft in de eerste plaats kmo's, klinkt het bij ondernemersorganisatie Unizo. Van de 5.617 Belgische bedrijven die naar de VS exporteren, is 92 procent een kmo. Unizo voerde een onderzoek uit naar hoe kmo's hun positie proberen te behouden op de markt.

"15 procent van die bedrijven heeft sinds de importtarieven bespaard op kosten", zegt gedelegeerd bestuurder Bart Buysse. "11 procent probeerde opnieuw te onderhandelen over de prijzen en 14 procent is actief op zoek gegaan naar nieuwe markten. Het meest zorgwekkende cijfer gaat over investeringen. 40 procent van alle kmo's geeft aan de komende maanden niet te kunnen investeren."

14 procent van de Vlaamse kmo's zoekt dus naar andere markten. Dat doet ook de Antwerpse kralenwinkel AncientVintageBeads van Ingeborg D'hoker. Sinds 2002 verkoopt ze samen met haar echtgenoot antieke en vintage kralen, vooral aan juwelenontwerpers en verzamelaars.

Voor 'Liberation Day' kwam 70 procent van haar klanten uit de Verenigde Staten. "Ik verkoop vooral kralen uit Afrika en er is een intense band tussen de VS en Afrika. Daarom is die markt in de VS al snel groter geworden dan hier in Europa", vertelt Ingeborg aan VRT NWS.

Ze had jarenlang een sterke klantenbasis in de VS, tot Trump de importtarieven in het leven riep. "Van dag op dag, zelfs van uur op uur, is die markt volledig stilgevallen. Ik was ongeveer 70 procent van mijn klanten kwijt."

Volgens Ingeborg was het vooral een paniekreactie. "Ik had veel klanten die vooral kleinere bestellingen plaatsten, voor 50 tot 150 euro. Door het percentage van invoertarieven en vaste administratieve kosten kon de prijs van een bestelling makkelijk verdubbelen. Dan is het logisch dat het stilvalt."

Ingeborg gaf tijdelijk een korting van 20 procent, zodat Amerikaanse klanten die prijsstijging niet zouden voelen. Maar door bijkomende kosten moest ze zelf geld bijleggen om haar producten te versturen.

"In het begin moest je pakketjes verzenden via DDP, waarbij ik alle invoertarieven voor de klant betaalde. Die kosten waren zo wisselvallig dat ik dat moeilijk kon opvangen en zelf moest bijleggen."

En dan was er nog een bijkomend probleem. "Als ik een bestelling via het platform Etsy verstuur, krijgt de klant een mail over taksen die hij of zij moet betalen. Klanten vallen een jaar later nog steeds uit de lucht en weigeren dan te betalen. Omdat het pakje dan terugkomt, moet ik 2 keer verzendkosten betalen."

"Nadien zegt de klant via Etsy dat ze geen pakje hebben gekregen, waardoor ik bij Etsy nog eens moet betalen. Dan wordt het een volledige verliespost."

In haar laatste poging om klanten te helpen, startte ze een 'start a box'-systeem op. "Voor trouwe klanten hield ik bestellingen bij in afwachting van het moment dat de situatie zou normaliseren. Om de 3 à 4 maanden verzond ik dan een bestelling, waardoor de kosten maar 1 keer betaald moesten worden. Dat hielp een beetje."

Een jaar later is het aantal bestellingen uit de VS stevig teruggevallen. "Vroeger verkocht ik wekelijks voor grote bedragen, nu is dat tot een minimum teruggevallen. Het gaat om duizenden euro's verlies per maand. Die klanten komen niet meer terug."

Intussen focust ze zich ook meer op de Europese markt. "Maar dat is niet zo'n grote markt. De Amerikaanse markt is veel groter en zij kochten ook grotere hoeveelheden."

Ondanks het grote verlies blijft Ingeborg vooral rustig. "Ik heb geleerd dat de situatie van uur tot uur kan veranderen. Enkele jaren geleden zou ik in paniek zijn geraakt, maar nu denk ik: we zien wel. Het is zo onvoorspelbaar geworden. We wachten het einde van Trumps ambtstermijn af en dan gaat het misschien weer vlotter."

Robin Carlo Kuijpers en Robin Todde zijn 4 jaar geleden in Genk begonnen met het schoenenmerk Lennertson. Hun online webshop kende onmiddellijk succes. Intussen is hun markt gegroeid met klanten uit 30 verschillende landen, waarvan de VS een voorname speler is. 

"Vlaanderen en de Verenigde Staten wisselen elkaar af als grootste markt", vertelt Robin Kuijpers aan VRT NWS. "In de VS resoneert ons merk heel erg, omdat er een cultuur heerst waarin het normaal is dat zulke producten online besteld worden."

"Als direct-to-consumerbedrijf verkopen we rechtstreeks aan de klant via onze webshop. We vielen in eerste instantie niet onder die nieuwe importtarieven. Toch zagen we onze verkoop onmiddellijk terugvallen. De politieke commotie vanuit de Trump-administratie zorgde voor een angstklimaat en onzekerheid."

Na Liberation Day volgde voor het bedrijf een periode van wisselvalligheid. "De terugval van de Amerikaanse dollar hielp ook niet, waardoor onze schoenen in euro's duurder werden voor Amerikaanse klanten."

"Nadat de minimis-vrijstelling werd afgeschaft, moesten onze klanten uiteindelijk wel extra betalen voor de nieuwe importtarieven. De Amerikaanse klant betaalt vandaag rond de 100 dollar extra voor een paar schoenen. We kunnen die kosten niet zelf dragen, dan wordt het verlieslatend."

Toch ziet Lennertson dat klanten uit de VS terugkeren. "De huidige duidelijkheid over de kosten zorgt een stukje voor herstel. We merken dat die Amerikaanse bereidheid er is om extra te betalen. Al blijft elke economische commotie vanuit de VS onze verkoop beïnvloeden."

De situatie lijkt voorlopig onder controle voor Robin en zijn bedrijf. Al wil hij wel nog 1 probleem aankaarten. "We merken dat door heel deze situatie de douane en koeriersbedrijven niet goed weten waar ze aan toe zijn."

"Het lijken wel cowboys en ze doen maar wat. Ze passen geen consistente wetten toe. Soms worden er wel extra kosten aangerekend, soms niet. Vaak wordt er een importtaks op een retour aangerekend, waar we in principe geen importtaksen op moeten betalen, omdat het onze eigendom is. Dat zijn ook nog extra kosten."

Hoewel Lennertson nog steeds een Amerikaanse markt heeft, is het bedrijf zich het voorbije jaar ook gaan focussen op andere markten, zoals Duitsland. "Maar de realiteit is dat Europa geen geïntegreerde consumentenmarkt is. Er is een groot cultureel verschil. Een Duitser bestelt niet zomaar iets op een Belgische website."

"De Amerikaanse consument heeft daarentegen een diepgewortelde cultuur van bestellen op afstand. We boeken wel resultaten in andere markten, maar lang niet genoeg om de Amerikaanse markt te vervangen. Amerikaanse klanten zullen we op een of andere manier altijd blijven bedienen."

Vlaamse bedrijven proberen dus wel nieuwe markten te zoeken. Maar de grote schoenen van de Amerikaanse markt opvullen, blijkt toch moeilijk.