Hoe snel kunnen we maatregelen nemen tegen de stijgende energieprijzen? Voorlopig lijkt België, en bij uitbreiding Europa, gewoon de gevolgen te moeten ondergaan. Al kan je als consument wel kleine ingrepen doen.
Nu Belgische energieprijzen zwaar getroffen worden door oorlog: wat kunnen wij doen?
Luc Pauwels
Gepubliceerd:
Voor we gaan kijken wat consumenten zelf kunnen doen aan de stijgende energieprijzen, loont het de moeite om eens te kijken wat er internationaal kan gebeuren. Wat kan België, of misschien beter Europa ondernemen om de energieprijzen te stabiliseren?
Het antwoord lijkt simpel. Op korte termijn: bijna niets. Geen enkele Europese haven krijgt nog olie- en gastankers uit de binnen. En dat zal de komende maand zeker niet veranderen. De tankers hebben zowat 30 dagen nodig om vanuit de in onze Europese havens te raken.
Wat kan je zelf doen?
Op korte termijn meer olie of gas invoeren is dus geen optie. Dan blijft er nog een andere optie: besparen. Je verwarming een graadje lager, levert al 7 procent winst op.
Op de autoweg geen 120 maar 100 km per uur rijden: -15 procent op je verbruik. Dat geldt overigens ook voor elektrische auto's, want ook die energie wordt duurder. De prijs van flink wat publieke laadpalen stijgt mee met de gasprijs omdat een deel van de stroom met gas wordt gemaakt.
Kritisch naar de prijzen kijken, helpt ook. Je gas- en stroomcontracten in het oog houden. Veranderen naar een vast contract kan nog altijd tot en met 31 maart. Vanaf 1 april gaan de variabele gascontracten flink stijgen. De eerste schattingen spreken over 30 procent duurder. Voor een gemiddeld gezin met 17.000 kWh gasverbruik per jaar komt dat al gauw neer op jaarlijks 300 euro extra. Ook de stroomfactuur zal stijgen, maar de impact is nog onduidelijk.
Overstappen naar een vast contract waar je prijs minstens een jaar lang stabiel blijft, is in een periode van stijgende prijzen en hoogspanning op de energiemarkten een logische stap. Maar je moet het dan wel nú doen. Vanaf 1 april is het te laat. Dan zullen ook de vaste contracten flink stijgen, omdat dan de dure prijzen van maart zullen worden doorgerekend.
Let wel dat je bij een overstap makkelijk op 4 weken moet rekenen. Je zal in april dan nog blootgesteld blijven aan de hogere prijs van je variabele contract. Pas vanaf 1 mei zal je de februari-prijs van je nieuwe vaste contract kunnen genieten. Alleen voor klanten die bij hun eigen leverancier overstappen van een variabel naar een vast contract kan het snel gaan. Vaak zonder extra kosten.
Maar meestal zijn die extra kosten er wel. Een korting die wegvalt bijvoorbeeld, omdat je ze pas krijgt nadat je een jaar bij je leverancier bent gebleven. Of 'abonnementskosten' die je volledig of gedeeltelijk worden aangerekend. Het blijft rekenen en niemand kan de toekomst voorspellen.
Het is dus best mogelijk dat de prijs van je op het eerste gezicht goedkopere vaste contract in mei al is achterhaald. Als de oorlog tegen Iran snel stopt, kan dat de prijzen doen dalen. Maar dan moeten ze wel goedkoper worden dan in februari, wat niet echt waarschijnlijk is. Is dat toch zo, en blijkt je vaste contract op dat moment te duur, dan kan je na een maand overstappen naar een nieuw variabel contract.
Voor elektriciteit is er nog een 3e optie: het zogenoemde dynamische contract. Daarbij koop je je stroom uur per uur. Als je het slim speelt, kan je op de middag dan volop genieten van de lagere prijzen van onze hernieuwbare (zonne)energie. Door op dat moment te koken of je vaatwasser of droogkast aan te zetten, kan je aardig wat besparen. Of batterijen plaatsen en die laten opladen overdag en 's avonds de goedkope stroom van overdag verbruiken.
Er bestaan sinds meerdere jaren slimme energiemanagementsystemen (EMS) die dat automatisch voor jou doen. Dan kan je als het ware tussen de hoge stroomprijzen door slalommen. Maar die systemen zelf kosten ook geld. Net als de batterijen, zonnepanelen, warmtepompen, laadpalen en slimme toestellen die je met zulke systemen maximaal en slim kan benutten. Reken voor alles samen makkelijk 20.000 euro. Voor heel wat mensen blijft dat een onoverkomelijke financiële horde.
Maar ze dringen wel meer en meer door. Een combinatie van elektrificatie in verwarming, transport en industrie met slim energieverbruik, nog meer hernieuwbare wind en zon, aangevuld met nog wat gasgestookte of nucleaire installaties is de beste weg om af te raken van onze verslaving aan . Volgens experten is elektriciteit overigens een 3 keer efficiëntere energievorm dan olie. Ook dat mogen we niet uit het oog verliezen.
Toekomst blijft onzeker
Maar er is nog een heel pad af te leggen. En de crisis slaat nu toe, en zal zich de komende weken nog meer laten voelen. De storm in de Golf deint met vertraging uit naar de hele wereld. Maar die storm komt. En hij lijkt heel erg op die van 2022.
Onze gasvoorraden staan bijna even laag; het gevecht om de olie- en gastankers tussen Azië en Europa komt eraan. En de Amerikaanse olie- en gasboeren kiezen genadeloos voor de hoogste bieder. Allemaal ingrediënten die in 2022 tot een scherpe crisis hebben geleid. Alleen de Noorse installaties houden momenteel nog stand.
En nog een extra bezwarend element: Europa wil af van Russisch gas en olie. Maar zelfs daar komen barsten in. Russische lng-tankers voeren op dit moment perfect legaal nog massa's vloeibaar aardgas naar Europa en profiteren volop mee van de hogere prijzen.
En mogelijk laat een wanhopig Europa ook zelfs nog meer Russisch olie en gas toe. Omdat het niet anders kan. Dat is een bittere pil om te slikken. Het benadrukt nog eens de noodzaak om ons zo snel mogelijk af te wenden van fossiele brandstoffen. Want er is geen goede kant meer aan. Noch voor het klimaat, noch voor de geopolitieke stabiliteit in de wereld.
