Er mogen schepen door de Straat van Hormuz varen. Althans, als ze geen banden hebben met Israël en de Verenigde Staten én ze er 2 miljoen dollar voor willen neerleggen. "Het is betalen of blijven liggen", legt rivierloods Bart Gonnissen uit. "Rederijen moeten zelf bepalen of het de kost waard is, maar het blijft een groot risico."
Schepen zonder banden met VS en Israël kunnen door Straat van Hormuz, áls ze 2 miljoen dollar betalen aan Iran
Lina El Bakkali
Gepubliceerd:
Samenvatting:
Iran laat schepen toe in de Straat van Hormuz, maar enkel als ze geen banden hebben met Israël of de VS én een vergoeding van 2 miljoen dollar betalen aan het Iraanse regime.
Rivierloods Bart Gonnissen waarschuwt dat veiligheid niet gegarandeerd is: "Drie vierde van de schepen die in de Rode Zee zijn aangevallen, bleek totaal geen banden met die landen te hebben. Ook nu blijft dat dus een groot risico."
Sommige schepen die vastzitten in de Perzische Golf dreigen zonder brandstof of drinkwater te vallen, waardoor rederijen mogelijk toch de 2 miljoen dollar zullen betalen ondanks het gevaar.
Al sinds de start van de oorlog in Iran, nadat Israël en de Verenigde Staten aanvallen hadden uitgevoerd, zijn alle ogen ook gericht op de Straat van Hormuz. Dat is een smalle zeestraat in de Perzische Golf en een van de belangrijkste scheepvaartroutes ter wereld. De straat wordt gebruikt door de belangrijkste olie- en gasproducenten in het Midden-Oosten, en hun klanten.
Voor de oorlog werd dagelijks ongeveer 20 procent van de wereldwijde consumptie van olie en vloeibaar aardgas (LNG) door de Straat van Hormuz vervoerd. Goed voor 20 miljoen vaten ruwe olie per dag. De olie komt niet alleen uit Iran, maar ook uit andere zoals Irak, Koeweit, Qatar, Saudi-Arabië en de Verenigde Arabische Emiraten.
Voor Iran is de Straat van Hormuz een van de sterkste wapens die het land heeft. Iran blokkeert namelijk de zeestraat door te dreigen met aanvallen op schepen. Een risico dat olie- en gastankers, die voor tientallen miljoenen dollars aan waarde vervoeren, niet nemen.
Doorgang voor "niet-vijandige schepen"
Al zou daar verandering in kunnen komen. Het regime beweerde meermaals dat de Straat van Hormuz wél open was. Niet-vijandige schepen die geen gewelddaden ondersteunen of eraan deelnemen, konden door in overleg met het regime.
Dat werd nog eens bevestigd in een nota die Iran zondag aan de en de Internationale Maritieme Organisatie (IMO) heeft bezorgd.
De schepen moeten wel de geldende veiligheidsregels naleven en samenwerken met de Iraanse autoriteiten, staat er nog in te lezen in de nota. Schepen, materiaal en andere eigendommen van de VS of Israël vallen daar volgens de nota in ieder geval niet onder.
Het is betalen of blijven liggen
Bart Gonnissen, rivierloods
De schepen moeten dus afstemmen met Teheran. Maar wat betekent dat concreet? "Schepen moeten eerst al hun gegevens doorgeven aan het Iraanse regime", legt rivierloods en ex-kapitein Bart Gonnissen uit in De Wereld Vandaag op Radio 1. "Iran kijkt dan na of er banden zijn met de Verenigde Staten of Israël."
"Als dat in orde is, krijgen de schepen een rekening van 2 miljoen dollar (omgezet ruim 1,7 miljoen euro, red.). Betalen ze die, dan mogen ze door de Straat van Hormuz varen."
Schepen kunnen tegen betaling opnieuw door Straat van Hormuz varen, maar onzekerheid blijft
Daar valt niet over te onderhandelen, zegt Gonnissen. "Het is betalen of blijven liggen. Gisteren was er een klein containerschip dat zich naar de uitgang van de Perzische Golf begaf en op het allerlaatste moment terugdraaide. Het Iraanse regime maakte toen bekend dat het schip geen 2 miljoen dollar had betaald. Geen doorgang dus."
Een stevige factuur dus. Schepen moeten nu voor zichzelf de rekening maken. "Ik kan mij inbeelden dat er veel de overweging zullen maken. 2 miljoen dollar is niet niets, maar als je kijkt naar de waarde van het schip en de kost van de verzekering, is die 2 miljoen dollar op een paar dagen terugverdiend."
Dat de schepen daarmee het Iraanse regime financieren, zou volgens Gonnissen weinig impact hebben op de beslissing. "Bepaalde rederijen liggen daar alleszins niet wakker van. Ik spreek dan voornamelijk over de schepen die olie leveren in China, India en Pakistan."
Veiligheid niet gegarandeerd
Een grotere bedenking is de veiligheid, want die is helemaal niet gegarandeerd. "En daar zit het probleem natuurlijk. Iran zegt dat er geen banden mogen zijn met Israël of de Verenigde Staten."
"We hebben nog niet zo lang geleden gezien hoe dat ook kan mislopen. Kijk naar de Rode Zee." Gonnissen verwijst naar eind 2023, toen Houthi-rebellen uit Jemen op grote schaal koopvaardijschepen in de Rode Zee aanvielen, met name schepen die banden zouden hebben met Israël en de Verenigde Staten. "De rebellen kregen hun informatie van Iran. Drie vierde van de schepen die daar zijn aangevallen, bleek totaal geen banden met die landen te hebben. Ook nu blijft dat dus een groot risico."
Dat de gevolgen dramatisch kunnen zijn, staat buiten kijf
Bart Gonnissen, rivierloods
Toch zit er voor sommige schepen bijna niets anders meer op. "Ik heb contact met Belgische en Nederlandse schepen die vastzitten. Zij stellen het voorlopig nog goed. Zij zijn er altijd goed in om ervoor te zorgen dat er genoeg voorraad aan boord is."
"Maar er zijn andere rederijen die het minimum aan bijvoorbeeld brandstof en zoet water aan boord hebben. Voor hen dringt de tijd nu misschien wel. De havens in de Golfstaten zien het niet direct zitten om die schepen binnen te laten. Ik denk dus dat die rederijen toch zullen overwegen om die 2 miljoen dollar te betalen en het risico te nemen. Ik kan het niet goed inschatten, maar dat de gevolgen dramatisch kunnen zijn, staat buiten kijf."
