Door de bombardementen op energie-infrastructuur in de Golf rijzen de prijzen voor olie, gas en elektriciteit ook bij ons de pan uit. De gasprijs bijvoorbeeld stond sinds het uitbreken van de Iranoorlog begin deze maand nooit hoger. Hoe zal je dat voelen, is dit het moment om van energiecontract te veranderen, en hoe kan je je hiertegen wapenen voor de toekomst?
Iran-oorlog wordt stilaan energie-oorlog: wat betekenen gestegen gasprijzen voor jou, en hoe kan je je ertegen wapenen?
Gaan we dit onmiddellijk voelen in onze gasfactuur?
"Iedereen die gas verbruikt, zal de prijsstijging binnen afzienbare tijd voelen", zegt professor Internationale Energiepolitiek Thijs Van de Graaf (Universiteit Gent) in De Ochtend. "Dat geldt zowel voor de individuele consument als voor bedrijven."
Iran bombardeert Qatar: de start van een echte energie-oorlog?
Hoe snel precies, hangt af van het type gascontract dat je hebt, zegt Luc Pauwels, energie-expert bij VRT NWS. "Wie een variabel contract heeft dat zeer snel inspeelt op de gasprijs, zal het al op het einde van de maand merken. Bij een variabel contract dat minder vaak inspeelt op de marktprijzen, zal dat pas binnen 1 of 3 maanden gebeuren."
"Wie een vast contract heeft afgesloten vóór het uitbreken van het conflict, zit dan weer redelijk goed. Die heeft minstens een jaar lang een vaste prijs die lager ligt dan wat we nu op de markten zien."
Is dit het moment om je gascontract aan te passen?
Volgens de leeft er heel wat onrust onder de consumenten. Op de V-Testwebsite vergeleken deze maand 5.400 mensen per dag energiecontracten. Dat zijn er 1.500 meer dan gemiddeld. 70 procent van hen zocht specifiek naar een vast contract.
Maar is het wel een goed idee om nu te veranderen? "Heb je vorig jaar een vast contract gesloten, dan heb je ongetwijfeld een goede zaak gedaan. In 2025 zijn de prijzen voortdurend gedaald", legt Annemarie De Vreese van de federale energieregulator uit. In dat geval verander je dus best niet van contract.
Kijk de voorwaarden van je vast contract goed na. Het zou jammer zijn om een korting mis te lopen omdat je nu snel-snel wil overschakelen
Annemarie De Vreese (CREG)
Ook als je al langer geleden een vast contract hebt afgesloten, kijk je het beter eerst nog eens goed na. "Misschien heb je bijvoorbeeld nog een welkomstkorting die je enkel krijgt als je een jaar lang bij dezelfde leverancier blijft. Het zou jammer zijn om die dan mis te lopen omdat je nu snel-snel actie wil ondernemen."
Sowieso is het niet per se een goed idee om nu over te schakelen van een variabel naar een vast contract, zegt De Vreese. "Variabele contracten evolueren inderdaad mee met de gasmarkt. Maar we komen nu in de warmere lente- en zomermaanden. Dan wordt er traditioneel minder gas verbruikt."
Hetzelfde geluid klinkt bij de consumentenorganisatie . Die noemt een variabel contract daarom zelfs nog altijd een goede optie. Een gasfactuur bekijk je immers best op jaarbasis, en niet van maand tot maand. En tegen de volgende winter kan de oorlog in Iran alweer voorbij zijn.
Vast of variabel? Advies van Test Aankoop
En de elektriciteitsprijzen?
De elektriciteitsprijs stijgt mee met de gasprijs. De elektriciteitsmarkt is in ons land immers zo ontworpen dat de duurste centrales, die op gas, de prijs van alle elektriciteit bepalen. Ook die van elektriciteit op zon, wind of kerncentrales, terwijl die nochtans goedkoper is om aan te maken.
Meer zelfs: de prijs van elektriciteit stijgt dubbel zo snel als die van gas. Dat komt doordat er voor elke eenheid gasgestookte elektriciteit 2 eenheden gas nodig zijn.
Dus ja, je zal de schommelingen in de gasmarkt ook zien in je stroomfactuur. Al hangt het ook daar af van het type contract, zegt Luc Pauwels. "Heb je een variabel elektriciteitscontract, dan ben je een vogel voor de kat. Dan betaal je de gemiddelde marktprijs."
Al zijn er ook manieren om te spelen met de marktprijzen. "Een zoekt voortdurend de goedkoopste vorm van elektriciteit. Vandaag is dat rond de middag bijvoorbeeld zonne-energie. Dan is elektriciteit bijna gratis. Je kan er verder op inspelen door je vaatwasmachine te programmeren zodat die pas dan draait."
Zo'n dynamisch contract kan je ook koppelen aan een slim stuursysteem. "Heb je ook zonnepanelen en een thuisbatterij, dan kan je stroom kopen wanneer de prijs laag staat, terwijl je zonnepanelen ondertussen je batterij opladen. Die stroom uit je batterij gebruik je dan 's avonds, bijvoorbeeld om je auto op te laden. Zo vermijd je de hoge avondprijzen, die momenteel oplopen tot 200 euro per megawattuur."
Nog een voordeel: je helpt zo 's avonds mee de druk op het elektriciteitsnet te verlagen, wanneer een massa werknemers thuiskomt en de lichten aansteekt, begint te koken, doucht...
"Let op, overschakelen naar een dynamisch contract met een slimme sturing, kost ook wel wat. Maar dan koppel je jezelf wel los van de prijsschommelingen van de markt."
En wat met de benzineprijzen?
Goed nieuws voor wie binnenkort moet tanken: in België wordt de consument beschermd tegen extreme prijspieken door een systeem van maximumprijzen. Ons land is daarin uniek in Europa, samen met Luxemburg. Dat wordt voortdurend herberekend op basis van de prijzen op de wereldmarkt. Hoe groter de stijging, hoe meer er afgetopt wordt.
Vandaag betaal je daardoor 8,4 procent minder voor je benzine dan eigenlijk zou moeten. "Zonder die correctie zou de dieselprijs vandaag 20 cent hoger liggen per liter", zegt Johan Mattart van de federatie van brandstoffenhandelaars BRAFCO.
Dat correctiesysteem voorziet geen harde bovengrens. De prijzen kunnen dus blijven stijgen samen met die op de wereldmarkt, zij het dan trager.
Voor de pomphouders is dat systeem dan weer géén goed nieuws. Zij moeten immers de verhoogde prijzen bij de groothandelaars ophoesten, maar mogen die zelf niet doorrekenen aan hun klanten. "Ze zitten echt met de handen in het haar", zegt Mattart.
Hoe lang duurt dit nog?
Dat is natuurlijk de hamvraag. "Alles hangt af van wat er nog gaat gebeuren. Als er nog meer energie-installaties in de Golf geraakt worden, kan je ervanuit gaan dat de prijzen nog verder zullen stijgen", zegt energie-expert Luc Pauwels.
Volgens professor Thijs Van de Graaf zouden we de gevolgen van de aanvallen van vannacht nog wel eens lang kunnen voelen. "De blokkade van de Straat van Hormuz is een logistiek probleem. Zodra die opgeheven wordt, kan de export van olie en gas uit de regio onmiddellijk hervat worden."
"Maar als beschadigde productie-installaties hersteld moeten worden, kijk je niet meer aan tegen een verstoring van weken maar van maanden. Ter vergelijking: in 2022 is er in Texas brand uitgebroken op een lng-fabriek. Dat was een ongeluk, geen aanslag. Het heeft toen 8 maanden geduurd voor de faciliteit weer op volle kracht kon werken."
"Dat is dus het soort van tijdslijn waar we nu naar moeten kijken. De volumes uit Qatar zijn mogelijk nog tot de start van volgende winter uit de markt. We kijken dus aan tegen een veel langere periode van hoge energieprijzen."
