Er waait een zuchtje optimisme door de Europese Unie nu die opnieuw een groot handelsakkoord sloot met Australië. Straks worden ook de veiligheids- en defensieafspraken met Ghana officieel gemaakt, voor het eerst met een Afrikaans land. De Unie vindt dus “gelijkgezinde en trouwe partners” die het spel volgens de regels willen spelen maar krijgt ze zo ook meer slagkracht op het ruwe wereldtoneel?
De EU vindt trouwe partners, maar is ze dat zelf?
De Europese Commissie is op dreef: na het akkoord met de Mercosur-landen in Zuid-Amerika en India sloot Commissievoorzitter Von der Leyen nu ook een handelsdeal met Australië.
Opnieuw een akkoord met een loyale en gelijkgezinde partner, klinkt het. Want ook al is Australië niet zo hard getroffen door de tarieven van de Amerikaanse president Trump, het land zoekt ook bondgenoten om de druk van zowel de VS als China af te houden.
Dat wil de Europese Unie ook. "We werken al lang goed samen, nu tillen we dat naar een hoger niveau", klinkt het. Australië ligt ook strategisch in het gebied waar de EU aantrekkelijker wil zijn en vooral meer invloed wil hebben: de I.
Landbouwprotest en vertragingsmanoeuvres van het Europees Parlement, zoals bij Mercosur worden niet verwacht. “We hebben de best mogelijke bescherming ingebouwd”, zegt een Commissiewoordvoerder.
Naast handelsafspraken sluiten de 2 partners ook een defensie- en veiligheidspact.
Defensie van levensbelang
Want met betrouwbare en gelijkgezinde partners kun je maar beter ook veiligheidsafspraken maken en samen aan een sterkere defensie bouwen. Voor de EU is dat van levensbelang.
Ze zet er zelf fors op in met het SAFE-programma (Security Action for Europe). Er is tot 150 miljard euro aan leningen mee gemoeid voor lidstaten die hun defensie-uitgaven opschroeven. Veel geld, maar er is meer nodig om snel te kunnen opschalen.
Samen sterker
Er is uiteraard de , maar ook daarnaast kun je samen sterker staan, oordeelt de Commissie, en ze ging op zoek naar veiligheids- en defensieakkoorden met onder meer het Verenigd Koninkrijk, Canada, Japan, India en nu dus ook Australië. Het zal de tiende keer zijn dat de EU zulke bilaterale afspraken maakt.
Die moeten leiden tot meer gezamenlijke militaire missies, onder meer op zee. De partnerlanden krijgen toegang tot de Europese voor defensieaankopen en dat is goed voor hun bedrijven en economie.
De EU heeft die investeringen nodig, maar speelt het ook hard. De discussie met de Britten over hoeveel ze moeten betalen om toegang te krijgen tot de Europese markt woedt nog altijd volop. Canada betaalt er een symbolische 10 miljoen euro voor.
Eerste Afrikaanse partner
Voor het eerst sluit de EU nu zo’n veiligheidspact met een Afrikaans land. De EU en Ghana zouden de krachten bundelen in de strijd tegen terrorisme en informatie gaan delen. Al vrezen critici dat de deal grotendeels symbolisch zal blijven. Het is afwachten wat die in de praktijk zal opleveren en vooral veranderen.
Wel zeker is dat het een belangrijke test wordt voor de Unie. Kan ze ook minder traditionele allianties sluiten en haar veiligheidsinvloed verder uitbreiden naar het Globale Zuiden? Stelt ze zichzelf op als de evenwaardige en betrouwbare partner die ze zoekt nu de VS zowat iedereen in de steek laat en China eerder als een havik gezien wordt?
De waarden en rechten waar de EU zo voor pleit, zouden wel eens precies kunnen zijn waar de jonge Afrikaanse bevolking om vraagt. Als het akkoord met Ghana succesvol is, kan het de deur openzetten voor veel nauwere samenwerking.
Wat met de VS?
De EU zocht en vond heel wat nieuwe allianties en partners, maar blijft ook gebonden aan de Verenigde Staten, nog altijd de belangrijkste handelspartner.
Donderdag buigt het Europees Parlement zich over het handelsakkoord dat Europa en Amerika sloten. Ja, de 'slechte deal' waar het parlement niet over wilde stemmen na de uitspraken van Trump over Groenland.
Toen die gas terugnam, vonden de Europese leiders dat het parlement over de deal moest stemmen, want “wij houden ons wel aan regels en gemaakte afspraken". Intussen werd hard gewerkt aan extra bescherming voor Europese bedrijven en manieren om die af te dwingen. Ze kregen vorige week groen licht van de Handelscommissie in het Europees Parlement.
Vraag is of dat in het voltallige parlement ook zo zal zijn, donderdag bij de stemming. Daar spelen heel andere - vaak nationale - belangen een grotere rol.
Blufpoker
Het blijft bovendien een gok. Het parlement kan de Commissie wel oproepen om streng toe te zien, maar die heeft zich tot nu toe nog niet gewaagd aan Trump tegenspreken of terugfluiten. Daarvoor moet ze de ruggensteun van de landen krijgen en die zitten nog altijd niet op één lijn over wat de beste aanpak zou zijn.
En Trump? Die liet al weten dat de deal maar beter goedgekeurd wordt. Of de vlotte levering van vloeibaar gas zou wel eens kunnen stokken.
