De Europese strijd tegen beelden van kindermisbruik dreigt stil te vallen. De tijdelijke uitzondering op de privacywet, die platformen toelaat om vrijwillig te screenen op kindermisbruik, loopt namelijk over 2 weken af. Een verlenging lijkt onwaarschijnlijk, omdat het Europees Parlement en de lidstaten het niet eens raken. Daardoor zullen meer slachtoffers vallen, waarschuwt Nel Broothaerts van Child Focus. "We moeten privacy en kinderbescherming verzoenen."
Valt strijd tegen beelden van kindermisbruik stil? "Kinderen mogen niet slachtoffer worden van privacywet"
De e‑privacyrichtlijn, vaak de 'Cookiewet' genoemd, werd in 2012 aangescherpt. Die regels beperkten in principe het scannen van privécommunicatie door platformen. Omdat daarmee beelden van kindermisbruik onder de radar dreigden te blijven, kwam er een tijdelijke uitzondering.
Bedrijven zoals WhatsApp, Snapchat of Meta mochten binnen dat juridische kader vrijwillig technologie inzetten om actief kindermisbruik op te sporen. Die uitzondering moest de tijd overbruggen tot er een definitieve Europese wetgeving zou komen.
Per seconde komen nieuwe beelden van kindermisbruik online
Nel Broothaerts, CEO Child Focus
Maar die bredere wetgeving zit al jaren muurvast, vooral omdat de balans tussen privacy en veiligheid heel gevoelig ligt. Enerzijds vindt het Europees Parlement dat de uitzondering van de privacywetgeving niet van toepassing mag zijn op versleutelde informatie en dat screening alleen zou mogen in verdachte situaties.
Anderzijds zeggen Europese lidstaten dat zo'n beperking de maatregel inefficiënt zou maken. "Dat zal gevolgen hebben voor de mogelijkheid om slachtoffers van deze gruwelijke misdaden te redden en daders voor het gerecht te brengen", zegt een woordvoerder van het Cypriotische voorzitterschap, dat in naam van de lidstaten onderhandelingen voert.
De klok tikt
Intussen tikt de klok. De tijdelijke uitzondering loopt af op 3 april. Als er tegen dan geen verlenging komt, verliezen platformen de wettelijke basis om vrijwillig te blijven scannen op kindermisbruik.
"Daar maken we ons heel grote zorgen over", zegt Nel Broothaerts, CEO van Child Focus, in De Ochtend op Radio 1. "Veel politieonderzoeken naar kindermisbruik starten op basis van een melding van die platformen. Verschillende van de grootste zaken in de media van de afgelopen jaren zijn zo gestart."
"Als die platformen niet meer kunnen opvolgen wat er bij hen gebeurt op het vlak van kindermisbruik, zullen die meldingen opdrogen. Dan riskeert de politie met veel minder mogelijkheden en slagkracht te zitten, met extra slachtoffers tot gevolg."
Zal de strijd tegen beelden van seksueel misbruik stilvallen?
Broothaerts kan weinig begrip opbrengen voor het Europees Parlement, dat de reikwijdte van de uitzondering wil inperken. "Op den duur wordt het een leeuw zonder tanden. Als we de hele tijd discussiëren en de regel uithollen, dreigen we slagkracht te verliezen."
"Natuurlijk moet er in verdachte omstandigheden gescreend worden. Dat kan vandaag ook al. Onderzoeksrechters kunnen dat opleggen. Wij vinden het juist belangrijk dat het mogelijk blijft om mensen op te sporen die nog niet verdacht zijn, maar wel beelden verspreiden. Sommige slachtoffers komen alleen zo op de radar."
Privacy versus kinderbescherming
Hoe zit het dan met privacy? Dat blijft het pijnpunt waar alles op vastloopt. "Per seconde komen nieuwe beelden van kindermisbruik online. Daar mogen we onze ogen echt niet voor sluiten. Onze kinderen mogen niet het slachtoffer worden, enkel en alleen onder de kapstok van privacy."
"Ik begrijp absoluut dat de privacyregels niet in het gedrang mogen komen", benadrukt Broothaerts. "Wij zijn niet tegen privacy. Integendeel. Ik ben er juist van overtuigd dat het - als we echt allemaal willen, startend met politieke wil - mogelijk moet zijn om privacy en kinderbescherming te verzoenen."
"We hebben een juridisch kader nodig. Zoveel is duidelijk. We moeten streven naar een permanent kader. Alleen zo kunnen onze kinderen permanent beschermd worden. Ik hoop oprecht dat dat er nog komt. Maar als dat niet snel kan gebeuren, blijven we pleiten voor de verlenging van het tijdelijke kader zoals dat nu bestaat."
