Beelden van kindermisbruik steeds vaker gemaakt met artificiële intelligentie: "We verwachten enorme stijging"

In 2023 ontving de Internet Watch Foundation (IWF), een Britse organisatie die het internet afspeurt op beelden van kindermisbruik, 53 meldingen van AI-gegenereerde beelden van seksueel kindermisbruik. In 2024 steeg dat aantal tot 245, een stijging van 300 procent. Die meldingen alleen al bevatten samen 7.644 illegale beelden en video’s. In de Verenigde Staten zag de CyberTipline van het National Center for Missing and Exploited Children (NCMEC), te vergelijken met Child Focus in België, een stijging van 1.325 procent in meldingen rond AI-misbruik, van 4.700 in 2023 tot 67.000 dit jaar.

Deze meldingen komen niet enkel van individuen maar ook van sociale media platformen en bedrijven zoals OpenAI, het moederbedrijf van ChatGPT.

Ook de Belgische politie ziet een stijging: “We zien dat AI-beelden steeds meer opduiken in verzamelingen kindermisbruikmateriaal”, zegt Yves Goethals, hoofd van de cel Kindermisbruik bij de federale politie.

“6 maanden geleden konden we nog met het blote oog herkennen dat iets gegenereerd was. Nu wordt dit zeer moeilijk. De kwaliteit is zodanig toegenomen dat detectie erg moeilijk is geworden.”

Gebruikers kunnen vandaag makkelijk AI-tools inzetten om beelden van kindermisbruik te genereren. Zo werden er 3.000 beelden van seksueel misbruik ontdekt in een dataset die in 2023 gebruikt werd om het AI-model Stable Diffusion te trainen.

Het zijn vooral criminele netwerken die misbruik maken van de technologie. “Internationaal zien we netwerken die hun eigen AI-platformen ontwikkelen en die beelden dan doorverkopen”, stelt Goethals. 

Zo werd in februari dit jaar een van de eerste grote acties van Europol georganiseerd met betrekking op het gebruik van AI: Operatie Cumberland. In 19 landen, waaronder België, werden 25 mensen gearresteerd en 273 verdachten zijn geïdentificeerd. Het ging om een platform specifiek gebouwd om AI-beelden van kindermisbruik te genereren en verspreiden.

In België zijn er ook aanwijzingen dat de technologie in opmars zal raken. “Bij Child Focus hebben we nog geen grote toestroom aan meldingen gekregen”, zegt Tijana Popovic, beleidsmedewerker bij de organisatie. “Maar we weten dat er een enorme stijging aankomt. We zien al hoe AI gebruikt wordt om bestaande of onschuldige kinderbeelden te manipuleren tot seksueel materiaal.”

In België zijn alle beelden van kindermisbruik strafbaar en wordt er in de wetgeving geen onderscheid gemaakt tussen reële beelden en AI-gegenereerde beelden. Toch zijn er nog tekortkomingen op Europees niveau. “In sommige landen zijn AI beelden van kindermisbruik nog niet strafbaar”, aldus Goethals van de federale politie. 

Zijn AI gegeneerde beelden dan niet minder schadelijk dan échte beelden van kindermisbruik? Volgens criminoloog Minne De Boeck, van de hulplijn voor preventie van seksueel kindermisbruik Stop It Now, zijn dit soort beelden ook zeer schadelijk: “Het voelt voor sommigen minder problematisch aan, want er worden zogenaamd geen echte slachtoffers gemaakt. Maar dat is een gevaarlijke redenering: je houdt het systeem van kindermisbruik in stand.”

“De mogelijkheden zijn eindeloos”, stelt De Boeck, “en dat voedt extra fantasieën bij mensen die interesse hebben in seksuele beelden van kinderen.”

Stop It Now probeert ook preventief in te grijpen. “We adverteren via AI gerelateerde risicovolle zoektermen online. Als iemand bijvoorbeeld zoekt op ‘deepnude kind’, krijgt die een waarschuwing of hulpaanbod te zien”, legt De Boeck uit.

“Het gaat niet enkel over beelden. Ook stemmen, teksten, VR... Het kan allemaal misbruikt worden om fantasieën te voeden. Dat maakt het voor justitie en politie extreem moeilijk, en zal ook in de toekomst voor de hulpverlening voor uitdagingen zorgen.”

Interpol en Europol werken aan detectiesoftware om AI-beelden op te sporen, maar de technologie evolueert aan een razendsnel tempo. “We dweilen met de kraan open”, besluit De Boeck. “Het is bijna onmogelijk om al dat materiaal te verwijderen. We moeten mensen motiveren om hulp te zoeken en voorkomen dat het überhaupt gemaakt wordt.”

Goethals beaamt: “De technologie verandert razendsnel. Maar op juridisch vlak zijn we in België goed gewapend. We moeten nu vooral zorgen dat we die voorsprong behouden, want deze uitdaging gaat alleen maar groter worden.”