Een berg aardappelen, maar te weinig klanten: Clarebout Potatoes in Nieuwkerke legt productie noodgedwongen stil

"Dit is een tijdelijke operationele aanpassing in verband met recente marktschommelingen en verstoringen in de toeleveringsketen", laat het bedrijf weten in een reactie. "De locatie Nieuwkerke blijft een belangrijk onderdeel van ons netwerk. Deze beslissing is van operationele aard en heeft geen betrekking op de prestaties van de locatie."

Enkele honderden arbeiders in de fabriek in Nieuwkerke worden noodgedwongen op tijdelijke werkloosheid gezet. Voor de bedienden is er geen impact. "Zoals wettelijk vereist, worden de informatie- en overlegprocedures met de werknemersvertegenwoordigers volledig nageleefd", zegt het bedrijf. Ook de levering aan klanten kan blijven doorgaan."

Volgens Clarebout gaat de productie in de fabriek in Komen-Waasten 5 kilometer verderop, wel verder. Maar de vakbond spreekt dat tegen. 

Dat Clarebout de productie moet stilleggen, komt niet als een verrassing. Al weken zitten Belgische boeren met een ongezien overschot aan aardappelen: 860.000 ton om precies te zijn. "We hadden in 2025 een erg goede oogst", vertelt landbouwer Bram Dauchy uit Wijtschate.

Daarbij komt dat de sector de voorbije jaren enorm is gegroeid. De boeren zijn daardoor meer en meer aardappelen gaan telen, omdat de frietfabrieken ook sterk groeiden. Die trokken de landbouwers mee in dat positieve verhaal.

Maar dit jaar viel de vraag terug. Aardappelverwerkende bedrijven zoals Clarebout moeten opboksen tegen dure Amerikaanse handelstarieven. En die maken de export van de Belgische diepvriesfrietjes duurder. Ook moeten de Belgische aardappelverwerkers opboksen tegen nieuwe aardappelreuzen uit China en India.

En dan is er nog het conflict in het Midden-Oosten, dat voor hogere energieprijzen zorgt en de exportketen verstoort. "Saoedi-Arabië en de Golfstaten zijn onze 4e grootste klant buiten de EU", zegt Christophe Vermeulen, CEO van de beroepsvereniging voor de Belgische aardappelhandel en –verwerking Belgapom. "Door de oorlog is die markt sterk ontwricht én verstoord, ook het containervervoer is duurder geworden."

"De aardappelsector kent regelmatig wel eens een moeilijk moment, maar dat is bijna altijd weersgebonden en dus aan telerszijde", zegt Vermeulen. "De covid- en de Oekraïnecrisis waren al een serieuze uitdaging, maar dit is de 1e keer in een lange tijd dat de motor van de industrie concurrentieel sputtert. Al meer dan een jaar zit de sector in de verdediging en dat zorgt voor veel onrust."

"Deze situatie vermijden is moeilijk omdat je werkt met langdurige contracten", zegt Vermeulen. "In de aardappelwereld maak je contracten voor het komende seizoen en kun je niet inschatten welke geopolitieke en geo-economische breuklijnen plotseling opduiken."

"De handelstarieven van Trump dateerden bijvoorbeeld van begin vorig jaar, terwijl de contracten voor het huidige jaar toen al waren opgemaakt. Wie dat wilde zien aankomen, had een glazen bol nodig."

De manier van werken is ook moeilijk te veranderen, omdat het gaat om een product dat de grond in moet en een groeiseizoen nodig heeft. "Aardappelen moeten heel vroeg in het jaar worden aangekocht, moeten de grond in, en hebben 180 dagen nodig om te groeien voordat ze vanaf september worden gerooid."

"Ook aan de afnemerszijde gaat het om langdurige leveringscontracten, omdat onze aanvoerketen zo lang is. We exporteren naar 120 landen en dat is geen dagmarkt", zegt Vermeulen.

Voor een oplossing kijkt de sector vooral naar zichzelf. "Dat zal heel moeilijk worden", zegt boer Stefan Vandromme.

"We kijken nu om de vrije aardappelen weg te krijgen in de veevoeding, de vergisting, de petfood, noem maar op. Maar ik vrees ervoor dat ze niet allemaal via deze wegen weg raken."

"Het is voorlopig nog afwachten, maar in het slechtste geval zullen we de aardappelen het land moeten inrijden", gaat Vandromme verder. Iets waar de boeren het niet alleen economisch, maar ook emotioneel moeilijk mee hebben. "Want wij telen onze aardappelen met de beste bedoelingen in goede omstandigheden."

Volgens Belgapom moet de sector zich heruitvinden. "Onze industrie is heel robuust, maar een heroriëntatie dringt zich op", zegt Vermeulen. "Flexibel schakelen is onze sterkte, en ons kwalitatief topproduct zijn we zeker niet kwijt. Nergens ter wereld wordt er meer geïnvesteerd in innovatie dan bij ons."

"Het zal erop neerkomen de kosten onder controle te krijgen, vertrouwen en markten te winnen en vooral het hoofd koel te houden. Een paar passen achteruit betekent ook dat je verder kunt springen", zegt Vermeulen, die ook in de richting van de overheid kijkt.

"Normaal zijn we vrij van overheidsinmenging, maar we kijken nu toch naar mogelijke ondersteuning, vooral voor energie", zegt Vermeulen. "De federale overheid heeft al een miljard euro voorzien voor elektriciteitsondersteuning, maar niet al onze bedrijven kunnen daar gebruik van maken vanwege hun specifieke bevoorradingswijze."

"We willen het gesprek aangaan om onze sector bij te staan in deze moeilijke periode", aldus Christophe Vermeulen van Belgapom.