West-Vlamingen boos over plan minister Brouns om langer meer giftige stoffen in drinkwater toe te laten: "Vergiftig ons niet"

Sinds vrijdag bij VRT NWS verscheen dat minister Brouns overweegt om voor langere tijd 10 keer meer schadelijke 1,2,4-triazolen in ons drinkwater toe te laten dan Europa vereist, circuleren er op onze redactie en op sociale media veel boze, verontwaardigde en ongeruste reacties.

Bijna allemaal komen die reacties van West-Vlamingen die zich bekocht voelen door de Vlaamse regering. “Proper drinkwater is een basisbehoefte en daar moet niet aan gemorreld worden”, is de gemene deler in de reacties.

Uit de Westhoek sturen mensen berichten over de Brita-kan die ze definitief naar de kelder hebben verbannen, omdat ze het water uit de kraan ook gefilterd niet meer vertrouwen.

Tegelijk met de verontwaardiging en de schrik, komen ook nieuwe vragen. Of de minister wel zomaar kan afwijken van Europese regels? “Ja, dat kan hij”, bevestigt milieuadvocate Isabelle Larmuseau, “maar alleen onder strikte voorwaarden”. De afwijkingsvoorwaarden staan in artikel 15 van de Europese drinkwaterrichtlijn. 

Die Europese drinkwaterrichtlijn is duidelijk: er mag maar 0,1 microgram van relevante metabolieten – dat zijn de afbraakproducten van pesticiden – in een liter drinkwater voorkomen.

1,2,4-triazolen zijn relevante metabolieten. Ze zijn het afbraakproduct van schimmelwerende pesticiden uit de aardappel- en groententeelt. Ook de industrie en de huishoudens veroorzaken triazolen. 

“In juni 2022 al heeft De Watergroep voor het eerst een overschrijding van de Europese norm voor triazolen vastgesteld in het drinkwater van de Blankaart in Diksmuide”, legt Isabelle Larmuseau uit.

Dat was de aanleiding voor de minister om 2,5 jaar later, in december 2024, tijdelijk 10 keer meer triazolen toe te laten in het drinkwater van de Blankaart in Diksmuide, Zillebekevijver en Dikkebusvijver in Ieper en de Gavers in Harelbeke, de drinkwaterproductiecentra met de meeste triazolen in het drinkwater. En nu zou de minister er dus aan denken om de norm voor langere tijd te versoepelen.

“Maar verlengen kan niet zomaar”, stelt Isabelle Larmuseau. “Vlaanderen moet een verlenging melden aan de Europese Commissie, zodat die kan controleren."

"Als zou blijken dat het drinkwaterplan van minister Brouns de Europese regels niet correct toepast, kan de Europese Commissie Vlaanderen dagvaarden voor het Europees Hof van Justitie. Dat kan tot een veroordeling leiden, met boetes en dwangsommen die Vlaanderen zal moeten betalen.” 

De ongerustheid onder de West-Vlamingen over wat de Vlaamse regering met het West-Vlaamse drinkwater van plan is, neemt dus toe. Ook al stellen de minister en de Watergroep gerust dat de verhoogde norm nog altijd een heel stuk onder de gezondheidskundige grenswaarde ligt en de volksgezondheid niet bedreigt.

Experten zijn voorzichtiger. Sommigen wijzen op de risico’s van een cumulatieve blootstelling aan giftige stoffen, dus niet van 1 keer aan 1 stof, maar van je leven lang aan meerdere giftige stoffen tegelijk.

“De drinkwaterkwaliteit is in West-Vlaanderen zoveel slechter dan elders in Vlaanderen, omdat wij ons drinkwater uit oppervlaktewater halen, en niet van grondwater”, legt Bertjan Olivier van de West-Vlaamse Milieufederatie uit.

De Blankaart is het grootste oppervlaktewaterwingebied van Vlaanderen. “Daarom spelen pesticiden zo’n belangrijke rol. Pesticiden spoelen van de akkers in de beken en wat uit de kraan komt, is gezuiverd oppervlaktewater uit die beken.”

“Er is nog een verklaring voor de slechte drinkwaterkwaliteit in het grootste deel van West-Vlaanderen”, vult advocate Isabelle Larmuseau aan.

“Er zijn minder afgebakende industriegebieden en meer zonevreemde bedrijven dan elders in Vlaanderen. Die zonevreemde bedrijven zuiveren soms minder en lozen hun afvalwater in beken die moeten dienen voor de drinkwaterproductie. Dat maakt het zeer lastig om maatregelen aan de bron te nemen.” 

“De Europese norm van maar 0,1 microgram relevante schadelijke stof per liter drinkwater is er wel met een reden”, gaat Bertjan Olivier van de West-Vlaamse Milieufederatie verder.

“Schadelijke stoffen horen niet thuis in ons drinkwater. Punt. Gezond drinkwater is een basisbehoefte en politici moeten ervoor zorgen dat we ons drinkwater kunnen vertrouwen.”

“West-Vlamingen die het niet vertrouwen en die het niet langer pikken, kunnen zich groeperen en zélf gezond drinkwater proberen afdwingen bij een rechter bij ons”, besluit Larmuseau.