Dubai groeit, synthetische diamanten winnen terrein: heeft Antwerpen nog toekomst als diamantstad?

"Er is een perfecte storm aan de gang die een grote impact heeft op de diamantsector", zegt Ine Tassignon van het Antwerp World Diamond Centre (AWDC), dat de Antwerpse diamantsector vertegenwoordigt.

De jaarcijfers voor de handel in natuurlijke diamant in Antwerpen zijn vorig jaar opnieuw gedaald. De sector heeft wereldwijd dan ook af te rekenen met heel wat uitdagingen. 

"Een van de grootste bedreigingen is de groeiende populariteit van synthetische diamanten, die op massale schaal worden geproduceerd tegen lage prijzen", vertelt Tassignon. "Daarnaast hebben de sancties tegen Rusland ervoor gezorgd dat er één derde minder ruwe diamanten naar Antwerpen komen dan voor de oorlog met Oekraïne."

Andere bedreigingen zijn de verslechterde economische situatie, waardoor mensen minder geld uitgeven aan luxeproducten, en de opkomst van Dubai als concurrerend wereldhandelscentrum voor diamant.

Toch is Ine Tassignon hoopvol. "Als we vandaag kijken naar de cijfers van Antwerpen als diamanthandelscentrum, zien we dat er voorzichtig beterschap is. We kunnen nog niet spreken over een grote kentering, maar we zien nu toch al enkele maanden op rij dat de cijfers opnieuw in stijgende lijn gaan, en dat de markt heel stilaan heropveert. Er is meer vertrouwen." 

Ook professor Koen Vandenbempt (Faculteit Bedrijfswetenschappen en Economie aan Universiteit Antwerpen), die gespecialiseerd is in diamant, beschouwt de lichtjes stijgende cijfers als een goede zaak. "Er is een enorme terugval geweest en dat stabiliseert nu. Antwerpen heeft een aantal voordelen. Kijk maar naar de transparantie en de juridische zekerheid die er hier zijn, en die het prettig maken om hier zaken te doen. Antwerpen zal volgens mij een grote wereldspeler blijven, maar wel op de 2e plaats, na Dubai."

De recente oorlog in het Midden-Oosten zal volgens professor Vandenbempt ook gevolgen hebben voor de diamanthandel in Antwerpen. "Op korte termijn zorgt die voor veel onzekerheid. Er zijn veilingen in Dubai die niet kunnen doorgaan en diamantairs die vastzitten in Dubai. Als het conflict lang zal duren, langer dan een maand, dan zullen er meer veilingen komen in Antwerpen. Zal dat blijvend zijn? Het conflict is niet goed voor de diamanthandel in Dubai, dus Antwerpen zal daar wellicht van kunnen profiteren."

De Antwerpse diamantsector heeft het ook in het verleden regelmatig moeilijk gehad, zoals in 2007-2008 en tijdens de coronaperiode. 

"Ik werk intussen 25 jaar in de diamant en ik heb de sector zien floreren, zien sputteren, zien diversifiëren, maar altijd weer opveren", vertelt Birgit Maene van Bonas, het grootste diamantveilingbedrijf ter wereld met hoofdzetel in Antwerpen.

"Ik denk dat we een ontzettend veerkrachtige industrie zijn", zegt Maene. "We werken hier met mensen van heel wat verschillende nationaliteiten en culturen, en die samenwerking loopt bijzonder goed. We hebben een uniek product en de expertise om ermee te werken. Met alle sterktes die we in Antwerpen bundelen, geloof ik dat het opnieuw de goede kant kan uitgaan."

Ook diamantair David Horowitz blijft positief. "Voor de volgende 5 jaar ben ik optimistisch, want de toestand is stilaan gestabiliseerd. Als de diamantindustrie verslechtert, gaan we weliswaar ook lijden in Antwerpen, maar niet meer dan in andere steden. Zelfs Indiase firma’s willen niet al hun eieren in de mand van India leggen. Probleem is wel dat er nog maar 1 Europese bank in de diamantsector zit. Als we nog steun zouden krijgen van 1 of meerdere andere banken, ben ik wel optimistisch."

"Er werken meer dan 3.300 mensen rechtstreeks voor de Antwerpse diamantsector, en bijna 14.000 mensen halen er onrechtstreeks hun broodwinning uit", zegt Ine Tassignon (AWDC). "Dat wijst op een groot economisch belang. Ook heeft Antwerpen een aantal troeven waardoor de toekomst van het diamanthandelscentrum verzekerd is."

"Zo is Antwerpen een van de enige centra ter wereld waar kopers toegang hebben tot de ruwe diamanten die rechtstreeks uit de mijnen komen", verduidelijkt Tassignon. "Het hele proces van het poetsen van ruwe diamanten, tot het sorteren in koopklare pakketjes, gebeurt hier. Die expertise is bijna alleen maar in Antwerpen aanwezig en dat lokt kopers vanuit de hele wereld."

Sagar Metha, die ruwe diamanten koopt en verkoopt voor een Belgisch bedrijf, ziet nog een pluspunt voor Antwerpen.

"Het is hier makkelijker om zaken te doen en alles werkt hier correcter", zegt Metha. "De grootste concurrent is Dubai. Ik ga daar ook naartoe. Maar hier in Antwerpen zijn de verkopers eerlijker in vergelijking met de firma's in Dubai. De laatste jaren zijn klanten die alleen nog maar naar Dubai gingen toch teruggekomen naar Antwerpen. Ze waren de manier van werken daar beu."

Vandaag de dag wordt 90 procent van alle ruwe diamanten in India geslepen. Maar de meest exclusieve en meest waardevolle exemplaren komen wel nog bijna uitsluitend in Antwerpen terecht, onder meer bij diamantslijperij Diamcad. Daar hebben ze de expertise en technologie in huis om die belangrijke stenen optimaal te slijpen.

"Ik denk dat natuurlijke diamant nog altijd iets speciaals blijft", zegt Bart De Hantsetters van Diamcad. "Hoe beter mensen begrijpen wat het verschil met de synthetische diamant is, hoe aantrekkelijker de natuurlijke diamant wordt. In de toekomst verwacht ik dat de prijzen voor geslepen natuurlijke diamanten opnieuw zullen stijgen. Zeker de uitzonderlijke gekleurde diamanten: die hebben een toekomst voor verzamelaars en meer welgestelde kopers."

Eerder deze week lanceerde het AWDC naar aanleiding van de Dag van de Consument een campagne om consumenten te waarschuwen voor de (bedoelde of onbedoelde) misleiding door juweliers bij de aankoop van een diamantjuweel.