Mobiliteitsclub VAB onderzoekt rijhulpsystemen in auto's: "Ze moeten bestuurders helpen, niet tegenwerken"

Wie in de wagen stapt, kan rekenen op een resem automatische systemen om het rijden makkelijker en veiliger te maken. Afstand houden, snelheid houden, automatisch remmen, de bestuurder aandachtig en wakker houden, bijsturen bij het overschrijden van de lijnen op de weg... Geavanceerde intelligente rijhulpsystemen, die met een Engelse term 'Advanced Driver Assistence Systems' (ADAS) genoemd worden. De Europese Unie verplicht sinds enkele jaren enkele van die systemen in nieuwe auto's.

Minder ongevallen en vlotter verkeer, dat is de bedoeling. Maar de rijhulpsystemen gaan soms in de fout. Zo duiken verhalen op over bijvoorbeeld 'fantoomremmen' of spookremmen. De auto gaat dan plots uit zichzelf vol in de remmen terwijl er schijnbaar geen aanleiding is. Verkeersborden die verkeerd herkend worden, dingen die onterecht aanzien worden als obstakel... doen het noodremsysteem in werking treden. Het leidt tot een automatische noodstop en dat levert gevaarlijke situaties op.

Om zicht te krijgen op wanneer en hoe vaak systemen in de fout gaan, start mobiliteitsclub VAB met een onderzoek.

"Die systemen werken niet altijd feilloos. Maar het zijn hulpsystemen, geen tegenwerk-systemen. We willen dus in kaart brengen hoe vaak ze reageren en hoe vaak ze juist of fout reageren", zegt Mich Vergauwen, woordvoerder van VAB.

Het gaat over alle rijhulpsystemen, zegt Vergauwen, niet alleen het automatische noodremsysteem. "Denk ook aan zogenoemde lane assist-systemen, die bestuurders helpen om op de juiste rijstrook te blijven. Die reageren ook wel eens verkeerd en sturen je een rijvak of een richting op die je niet wil."

Al lijkt het toch vooral 'fantoomremmen' te zijn waarover veel verhalen binnenkomen. "Vanmorgen kreeg ik nog een reactie van een klant dat zijn wagen op de snelweg plots vertraagde naar 70, 50, 30 kilometer per uur. Erg gevaarlijk, dat is het laatste wat we willen."

In het eigen onderzoek zal VAB verkeerssituaties simuleren. "We willen zien welke systemen wanneer reageren, en wanneer ze juist of fout zijn. Als een systeem niet 100 procent werkt, zijn we er eigenlijk niks mee. We willen die systemen zo snel mogelijk zo feilloos mogelijk maken."

Het Franse ministerie van Transport bestelde vorige herfst een bevraging naar de omvang van 'fantoomremmen'. Aanleiding was het verhaal van een vrouw die vorige zomer een zwaar ongeval had op de A40-snelweg in de buurt van Lyon. Joanne Peyrache reed met haar Peugeot op de snelweg toen haar wagen vanuit het niets een noodstop maakte.

"Het was een zonnige dag, het was niet aan het regenen, er reden geen auto's voor of naast mij", vertelde Peyrache in de media. "In 3 seconden tijd verloor mijn auto plots alle snelheid. Ik wist onmiddellijk wat er gebeurde, die automatische remsystemen remmen voertuigen veel sneller af dan dat een bestuurder dat kan."

Een wagen die achter Peyrache reed, kon een aanrijding niet meer ontwijken en botste met hoge snelheid op de auto van Peyrache. Beide voertuigen raakten zwaar beschadigd, er vielen enkel lichtgewonden.

De politie vroeg een onderzoek van een technisch expert, maar het gerecht ging daar niet op in "omdat er geen dodelijke slachtoffers waren", zegt Peyrache. Ook de verzekeraar weigerde. "Mijn verzekeraar was enkel geïnteresseerd in het feit dat een andere auto op de mijne was gebotst, dus de verzekeraar van die bestuurder moest betalen."

Peyrache was misnoegd en startte een Facebookgroep op. Daar liepen honderden vergelijkbare verhalen binnen. De media pikten het verhaal van Peyrache op, waarna het ministerie van Transport contact met haar opnam. Voor zover bekend zijn er nog geen resultaten van het onderzoek bekend.

Het zijn en blijven hulpsystemen, benadrukt Vergauwen, de bestuurder zelf blijft altijd verantwoordelijk. Dat was ook de boodschap van het verkeerskenniscentrum Vias eerder van de week, na het ongeval van zangeres Olivia Trappeniers en haar vriend.

"Het kan je als automobilist wat helpen, maar de bestuurder moet te allen tijde zelf blijven besturen. Vertrouw er dus niet blindelings op", zei Vias-woordvoerder Stef Willems.

Mich Vergauwen van VAB wijst erop dat het niet enkel de rijhulpsystemen zijn die problemen kunnen veroorzaken. "Er is ook de infrastructuur. Rijhulpsystemen zijn afhankelijk van onder meer gps-gegevens en visuele input van verkeersborden. En daar wringt ook het schoentje."

"De rijhulpsystemen steunen voor een groot deel op camera's die bijvoorbeeld verkeersborden detecteren. Maar die geven niet altijd de juiste informatie aan. En bij aanpassingen laat de overheid de nieuwe data ook niet altijd snel doorstromen naar de technologie. Als de verkeersborden er niet zijn, of ze staan verkeerd, dat zorgt voor problemen."