JES-directeur over jongerengeweld in Brussel: "Grootstad met veel factoren waardoor alles kan ontploffen"

Het nieuws dat afgelopen weekend een 15-jarige jongen in brand werd gestoken in de Brusselse gemeente Anderlecht, roept vele vragen op. Waar komt dit drieste geweld vandaan en hoe kan het tegengegaan worden? 

Jurgen De Landsheer, korpschef van de politiezone Brussel-Zuid, kijkt hiervoor naar ouders, scholen, verenigingen én de politie zelf. Al die actoren moeten de handen in elkaar slaan. 

Liselotte Vanheukelom, directeur van jeugdorganisatie JES Brussels, neemt die uitgestoken hand aan. “Ik denk dat we op het punt zijn gekomen om te zeggen dat één actor in deze samenleving hier niet alleen voor verantwoordelijk is.” 

“Het is heel logisch dat we moeten samenwerken”, zegt de verantwoordelijke voor het straathoekwerk in Brussel in De Wereld Vandaag op Radio 1. “We gaan het niet alleen redden met repressie.”

Ondanks de berichten over het drieste geweld bij jongeren, merkt Vanheukelom op dat haar straathoekwerkers zwaar geweld niet vaak tegenkomen in hun dagelijkse praktijk.

Dat het geweld heviger zou worden, erkent ze niet. Wel merkt ze dat de problemen bij jongeren zich steeds vaker afspelen op jongere leeftijd, op 14- à 15-jarige leeftijd.  

Om de problemen aan te pakken moet er naar de diepere oorzaken gekeken worden, zegt Vanheukelom. In de eerste plaats moeten we beseffen dat Brussel een grootstad is, die niet te vergelijken is met de kleinere steden in ons land. In die specifieke context stapelen zich veel verschillende spanningen op.

In de eerste plaats denkt Vanheukelom hierbij aan de grote ongelijkheid door de grote armoede. “Een op de drie kinderen groeit op in armoede. We zitten ook met een ontzettend grote jongerenpopulatie in Brussel: 40 procent is jonger dan 30 jaar. Dat is helemaal anders dan in Vlaanderen, waar er een veel grotere vergrijzing is.” 

Daarnaast kijkt ze ook naar de hoge bevolkingsdichtheid, waarbij vele mensen op een kleine ruimte leven, en de manier waarop de stad is opgebouwd. “Dat maakt dat dat er heel veel factoren zijn. Als je die allemaal samenbrengt, kan alles ontploffen”, vat Vanheukelom de explosieve cocktail samen. 

Op de vraag of cultuur geen rol speelt, zich met andere woorden afspeelt bij moslimjongens, zegt Vanheukelom dat ook Vlaamse gezinnen hun jongens vrijer laten leven dan meisjes. Ze vindt de link leggen te gemakkelijk. “Dus is het dan cultureel? Ik weet het niet. Dat de buitenruimte in een stad als Antwerpen en Brussel, meer door jongens wordt gebruikt, dat is een feit.”

Om de lont uit dit kruitvat te halen, moeten er manieren gezocht worden om verbinding te zoeken met de Brusselse jongeren. Daar waar Vlaanderen kan teren op vele chiro- en scoutsgroepen kan er in Brussel bijvoorbeeld gekeken worden naar alternatieven, die misschien beter aansluiten bij de grootstedelijke noden. 

Volgens Vanheukelom is het belangrijk dat de Brusselse jongeren een gevoel krijgen dat ze deel uitmaken van een gemeenschap, dat ze erbij horen en graag gezien worden.

“Want op dit moment is dat voor heel veel jongeren, maar ook volwassenen niet meer het geval. Maar het ironische is dat wij onder zeer veel financiële druk staan”, besluit Vanheukelom, hiermee verwijzend naar de slechte financiële situatie van de Brusselse overheid. 

“We weten nog steeds niet of we financiering zullen krijgen voor een heel team straatwerkers dat dag in dag uit klaarstaat om met jongeren te werken die in die precaire situatie zitten. Dus het is heel moeilijk. Dat is ook de realiteit.”