Spoorbaas Sophie Dutordoir: "Stakingsacties echt niet meer redelijk tegenover reizigers, regering en spoorbedrijf"

Sinds januari vorig jaar staat de teller bij de NMBS op 31 stakingsdagen. Personeel en vakbonden voeren actie tegen de pensioenhervorming en tegen de afschaffing van de vaste benoemingen bij nieuwe aanwervingen.

Minister van Mobiliteit Jean-Luc Crucke (Les Engagés) had vorig jaar 2 keer een voorakkoord gesloten met de vakbonden, maar die zijn daarin niet gevolgd door hun achterban. Voor Crucke is de tijd van praten voorbij: hij heeft het overleg met de vakbonden opgeschort en heeft zijn wetsontwerp door de ministerraad laten goedkeuren.    

"De regering heeft haar beslissing genomen", zegt Sophie Dutordoir. Ze hamert erop dat een overstap van vaste benoemingen naar een goed contractueel regime - contracten van onbepaalde duur dus - nodig is om de NMBS klaar te stomen voor 2032. Dan moet de overheid van Europa de markt voor binnenlands treinverkeer openstellen. "Wij zijn vandaag het enige spoorbedrijf in Europa dat nog geen contractuelen aanwerft."

"Ik onderschat de veranderingen voor mijn medewerkers niet, maar wat vandaag gebeurt, is echt niet meer redelijk." Dat geldt volgens haar niet alleen voor de reizigers, die van de staking hinder ondervinden. Maar dat geldt ook voor de overheid, die elk jaar 2 miljard in het spoor en de lonen investeert. En tot slot ook voor de onderneming zelf, die door de vele stakingsdagen imagoschade en financiële schade oploopt.

"Dit werpt een schaduw op de positieve dingen die de NMBS vandaag realiseert", aldus de spoorbaas. "Sinds de invoering van het openbare dienstcontract in 2022 hebben we al 5 procent meer aanbod, 35 procent meer toegankelijke stations, nieuwe treinen die we hebben aangekocht, 8 procent meer klanten en qua klanttevredenheid geeft 70 procent van de klanten ons minstens een 7,3 op 10."

"Die liberalisering van de binnenlandse spoormarkt komt er, of we dat nu graag hebben of niet. We gaan dus moeten vechten om onze positie van vandaag te behouden." 

Sophie Dutordoir roept de vakbonden op om aan tafel te komen en te praten over een sociaal pact voor wie vanaf half juni contractueel wordt aangeworven. "Het gaat hier over een conflict tussen regering en vakbonden. Nu komt het moment dat we het als werkgever moeten overnemen en de dialoog moeten aangaan. Werkgever en representatieve vakbonden moeten een sociaal pact sluiten." 

Het nieuwe contract voor toekomstige contractuelen moet volgens haar een sterk contract zijn. "Wij zijn een eerbaar en respectvol bedrijf. We zijn voor duurzame tewerkstelling, duurzame loopbanen en voor aantrekkelijke arbeidsvoorwaarden. Met veel aandacht voor welzijn."

Ondanks al het stakingsleed laat de NMBS ook goede cijfers optekenen. Zo reed vorig jaar 91,7 procent van de treinen op tijd, een duidelijke verbetering in vergelijking met 2024 en het beste stiptheidscijfer van de laatste 20 jaar. Daarbij moet wel worden verteld dat vorig jaar 45.451 treinen geheel of gedeeltelijk werden geschrapt. "3,7 procent geschrapte treinen is te veel", erkent Dutordoir.

De recepten hier? "Verbeteringen aan de infrastructuur, het inzetten van nieuw materieel. En dan heb je natuurlijk de spoorlopers, hoewel je daar veel minder vat op hebt." Aan de NMBS zal het niet gelegen hebben."Werkelijk iedereen bij ons is ervan doordrongen dat elke seconde telt."

"Dat geldt voor het onderhoud van de treinen, voor zij die de treinen 's morgens klaarmaken of voor de treinbegeleiders die reizigers vlot moeten laten in- en uitstappen."

CEO Dutordoir zegt veel te verwachten van de inspanningen van infrastructuurbeheerder Infrabel om de spoorweginfrastructuur te moderniseren en veiliger te maken en van de nieuwe treinstellen die nu volop in dienst worden genomen of die besteld zijn.  

Hoe dan ook: door de liberalisering die eraan komt, staan de spoorwegen de volgende jaren voor een enorme uitdaging. "De overheid moet bepalen hoe de opdracht van de openbare dienst eruit moet zien, moet een bestek opstellen waarop operatoren kunnen inschrijven, moet bepalen wie dat allemaal gaat coördineren en ook de markt toekennen aan een of meerdere operatoren."

De inzet is hoog. "Ik wil de volledige openbare dienst binnenhalen voor de NMBS, in het belang van het bedrijf en van mijn mensen", zegt Dutordoir. "Ik ben hier niet om aan zelfkastijding te doen."

De FOD Mobiliteit moet dringend aan de slag, want 2032 komt echt wel dichterbij. "Het is 5 voor 12, want er moet veel voorbereidend werk gebeuren, een ongelofelijke taak voor alle actoren. Vandaag is dit land niet klaar om alle vragen naar vervoerscapaciteit op te vangen."

Die vragen zijn er nu al. Denk maar aan de spoorverbinding Antwerpen-Brussel, waar een IC-trein per uur moest sneuvelen omdat er een internationale verbinding met Nederland is bijgekomen. "Er moet dringend worden geïnvesteerd in de capaciteit van het netwerk. Dat geldt niet alleen voor de lijn Antwerpen-Brussel, maar ook voor bijvoorbeeld Antwerpen-Gent en voor de internationale terminal in Brussel-Zuid." 

De spoorbaas beseft dat ze niet tegemoet kan komen aan alle klachten van de reiziger. "Ik kan vandaag niet overal beterschap beloven, maar we gaan vooruit met de middelen die we hebben."

Aan haar inzet zal het in elk geval niet gelegen hebben. "De dag dat ik mijn energie niet meer heb, stop ik ermee. Maar mijn mandaat loopt tot maart 2029. En dat is de ultieme datum, want elk bedrijf heeft ook nood aan vernieuwing en jonge krachten brengen nieuwe inzichten en een nieuw elan."