Spoorstaking van 5 dagen: wat als je niet op het werk geraakt? En mag je altijd thuiswerken? 

"Als werknemer moet je er zoveel mogelijk aan doen om je werk uit te voeren zoals afgesproken. Het moet wel redelijk zijn", begint Ellen Levrouw, juridisch expert bij hr-dienstenbedrijf Acerta.

Met andere woorden: telewerk is geen probleem als dat zo is afgesproken met je werkgever. Thuiswerk is natuurlijk niet mogelijk in elke sector. "Dan mag je als werknemer niet eenzijdig beslissen om toch thuis te werken bij een staking."

Als er een kader bestaat dat thuiswerken toelaat, moet je dat strikt volgen. Als je werkgever heeft bepaald dat je 1 dag per week naar keuze mag thuis mag werken, kan je dat perfect zelf invullen in functie van de staking. "Maar je mag dan niet plots de hele week thuiswerken."

Zowel bij thuiswerk als bij glijdende uren is het belangrijk om in overleg te gaan met je werkgever. "De bestaande afspraken moet je in principe altijd respecteren. Hoe de werkgever dat in de praktijk beoordeelt, ontdek je alleen door het gesprek aan te gaan", duidt Levrouw.  

Als glijdende uren een gangbare zaak zijn op het werk, zal de werkgever daar ook nu geen probleem van maken. Als je in shiften werkt of er mag niet worden afgeweken van de werkuren, zit dat anders. "Je kan niet zomaar nieuwe werkuren uitvinden." 

Omdat het om een aangekondigde staking gaat, heb je als werknemer voldoende tijd om naar alternatieve vervoersmiddelen te zoeken. Dat legt Levrouw uit. "Ook hier wordt er van je verwacht dat je een redelijke aanpassing doet om op je werk te geraken." 

Als dat alternatief je meer geld kost - denk aan een deelwagen, een huurfiets of de bus - zijn die kosten in principe voor eigen rekening. "Je kan niet zomaar een kilometerheffing eisen. Een werkgever mag verwachten dat je op je werk geraakt." 

Levrouw denkt dat het misschien een beetje anders werkt bij een fietsvergoeding. "Je krijgt niet ineens een fietsvergoeding omdat je 1 keer of 1 week plots met de fiets komt", tempert ze de verwachtingen. "Maar als je al een fietsvergoeding krijgt, kan je voor de extra kilometers wel een extra vergoeding krijgen." 

Zoals al vaker aangehaald, mag een werkgever van het personeel verwachten dat het redelijke voorzorgen neemt om op het werk te geraken. Zeker als het gaat over een aangekondigde staking. 

"Vroeger vertrekken, carpoolen of de fiets: je kan altijd zoeken naar alternatieven. Als die er niet zijn, is thuiswerk een optie als je werkgever dat toelaat."

Is thuiswerk ook geen optie en zie je geen manier om toch op het werk te geraken? "Dan raad ik aan contact op te nemen met je werkgever. Misschien is verlof voor 1 of meerdere dagen de enige oplossing. Ook dat moet natuurlijk goedgekeurd worden, zeker op korte termijn." 

Een stakingsdag is geen excuus om te laat te komen. Kom je door files of problemen met een alternatief vervoersmiddel te laat, dan is je werkgever niet verplicht om de niet-gewerkte uren te betalen. 

"Dat klinkt misschien hard, maar er wordt nu eenmaal van je verwacht dat je op een bepaald uur op je werk arriveert", zegt Levrouw. "Je mag ook niet vergeten: jij kan niets doen aan die staking, maar jouw werkgever staat even machteloos. Die verliest plots een werkkracht als jij te laat komt. Daar moet een evenwicht in gevonden worden." 

Een werknemer moet dus alle redelijke inspanningen doen om op tijd te komen. "Een taxi moeten nemen, valt overigens niet meer onder die 'redelijke inspanningen'."

Bij een aangekondigde staking, zoals die van vandaag tot en met 30 januari, moeten de werknemer alles doen wat redelijk is om binnen het bedrijf te functioneren zoals afgesproken. 

Wat als je denkt te kunnen rekenen op de minimale dienstverlening van de NMBS, maar die last minute toch wijzigt? "Als je kunt aantonen dat dit gebeurt op weg naar je werk - en je dus echt al vertrokken bent - dan heb je wel recht op een gewaarborgd inkomen. Dat gaat enkel over een situatie waarbij die wijziging totaal onvoorzien is en het niet meer mogelijk is om andere oplossingen te vinden." 

Dat geldt ook wanneer er onderweg naar je werk iets totaal onvoorzien gebeurt wat je zelf niet in de hand hebt. "Je werkgever kan dan niet verwachten dat je al voorzorgen hebt genomen; uitzonderlijke situaties zijn niet te voorspellen."

Toch raadt ze aan om, als je iets gelijkaardig overkomt, te bellen naar je werkgever. "Samen kan je bekijken welke alternatieven er zijn en of kleine aanpassingen je werk toch mogelijk maken." 

Levrouw nuanceert dat excuses als "ik lees de krant niet" of "ik volg het nieuws niet", geen reden zijn om thuis te blijven. "Toch raad ik werkgevers aan om goed te communiceren over aangekondigde stakingen. Zo kan je later discussies vermijden." 

Als je je niet aan de gemaakte afspraken houdt, kan je werkgever je loon inhouden. "Als je er volgens de regels moet zijn om 9 uur en je bent er niet, dan heb je in principe geen recht op je loon voor dat uur dat je te laat komt."

Daarom benadrukt Levrouw het belang van goede communicatie met je werkgever. "Verwittig je werkgever op tijd als je te laat komt of wanneer er problemen opduiken. Misschien is hij of zij wat milder door de staking. In principe mogen ze wel van je verwachten dat je je aan de gemaakte afspraken houdt."

"Als werkgever is het verstandig werknemers tijdig te verwittigen dat er gestaakt wordt bij het spoor. Dat voorkomt later discussies waarin een werknemer kan zeggen dat hij of zij van niets wist", zegt Levrouw.

"Wetende dat veel mensen moeilijker ter plaatse zullen geraken, kunnen werkgevers daarnaast ook inspanningen doen om bijvoorbeeld carpooling te faciliteren of om thuiswerk wat flexibeler toe te passen."