Europa zoekt alternatieven voor Amerikaanse handel: "Potentieel van Afrika is enorm"

De ergernis over de zoveelste dreiging van Trump met invoertarieven is tastbaar binnen Europa. Dit weekend al pleitte professor internationale economie Jan Van Hove (KU Leuven) ervoor dat de EU nu een duidelijk statement zou kunnen maken door vol te gaan voor meer handelsakkoorden met andere landen. 

"Canada en China hebben pas een handelsakkoord gesloten", zei hij. "Kan je een duidelijker signaal geven naar de VS door te zeggen: 'Kijk, wij gaan voor méér internationale handel'? Misschien moet de EU dat nu ook overwegen."

Eerlijk is eerlijk: dat proces was al langer gaande - kijk naar het Mercosur-akkoord - maar er wordt nu een turbo op gezet. Vorige week nog pleitte de Duitse bondskanselier Friedrich Merz ervoor om zo snel mogelijk een deal met India te beklinken. En ook Australië staat al even op de radar.

Goed idee? Koen Schoors, professor economie aan de UGent, vindt van wel, zo zegt hij in De Ochtend op Radio 1.

"Los van wat er nu gebeurt in de wereld, is het zo dat Amerika een steeds kleiner deel van de wereldeconomie is. De rest van de opkomende landen groeit sneller dan de VS. Dus als we succesvol willen blijven, moet je met een steeds groter deel van de wereld akkoorden sluiten."

Dat is een sprong in het diepe, geeft Schoors toe, zeker gezien onze nauwe economische banden met de VS. "Maar je kunt beter in het diepe springen als er nog water in het zwembad zit, dan wanneer het er allemaal uit is. Om maar te zeggen: we moeten niet wachten tot de Amerikanen ons voor het blok zetten. In dat opzicht zijn India en het kleine Mercosur mooie voorbeelden."

Hij pleit er bovendien voor om nog veel meer naar Afrika te gaan kijken. "Daar zullen eind deze eeuw 3 miljard mensen wonen. De economie groeit er snel, zij het dan wel met de nodige institutionele problemen en onzekerheid. Maar die heb je in andere landen ook."

Het potentieel van Afrika is enorm, benadrukt Schoors. "Er zijn veel jonge mensen, dus veel mogelijke werknemers, er zijn veel mogelijkheden voor groene energie, heel veel grondstoffen. Dat doen we nu veel te weinig."

"Afrika ligt veel dichterbij dan pakweg Canada, India of Indonesië. Het heeft dezelfde tijdzone, er wordt vaak Frans of Engels gesproken, dus voor Europa is dat heel gemakkelijk. En toch hebben wij er een blinde vlek, terwijl China en Rusland er wel al veel meer aanwezig zijn. Dat is een strategische fout van Europa."

En China? Het handelsakkoord dat Canada met China sloot, toont aan dat daar toch iets mogelijk is. "Ik denk dat dat heel nuttig zou zijn", stelt Schoors. "Een handelsakkoord gaat niet alleen over handel, maar ook over afspraken over die handel. Dat gaat bovendien in 2 richtingen: dus wij zouden dan ook toegang moeten krijgen tot de Chinese markt."

In dat akkoord moeten ook afspraken over milieu- of sociale kwesties zitten. "Het mag niet de bedoeling zijn om zoveel mogelijk Shein-achtige websites naar Europa te laten komen en als consumentenmarkt te dienen voor goedkope rommel. We moeten vooral strategische akkoorden sluiten."

De Gentse econoom geeft toe dat je bij zo'n akkoord niet 100 procent je eigen standaarden kunt opleggen. "Dat is altijd voorwerp van onderhandelingen. Daarom heeft het zo lang geduurd bij Mercosur. Maar je kunt de hele wereld niet exact opleggen wat je zelf doet. Je moet altijd een compromis vinden. Maar je moet ook niet met je broek op je enkels gaan zitten en alles overboord gooien."

Schoors is er daarom van overtuigd dat de EU een belangrijke rol kan spelen om tot een nieuwe, wereldwijde handelsalliantie te komen, of dat nu met of zonder de VS is.

"We zouden de kern kunnen zijn van een netwerk. We zijn nog altijd een van de grootste markten ter wereld, we vergeten dat soms: Europa, dat zijn een half miljard redelijk rijke consumenten. Voor veel delen van de wereld is Europa heel belangrijk als exportmarkt. We zouden een deel van die nieuwe kaart kunnen zijn. Misschien is het een goed idee om dat nu uit te bouwen."