De Europese Unie moet een belangrijk signaal sturen naar de Amerikaanse president Donald Trump: invoertarieven gebruiken om politieke discussies op te lossen en partners te straffen, kan niet. Dat zegt professor internationale economie Jan Van Hove (KU Leuven). "De VS en de EU sloten vorige zomer een handelsakkoord, maar onder deze dreigementen kan dit niet goedgekeurd worden."
Professor internationale economie: "Europa moet krachtig signaal sturen, invoertarieven gebruiken om partners af te straffen, kan niet"
Kathleen Heylen
Gepubliceerd:
Gisteravond kondigde de Amerikaanse president Donald Trump invoertarieven aan voor Europese landen die militairen hebben gestuurd naar Groenland. De tarieven bedragen 10 procent, zouden ingaan vanaf 1 februari en gelden voor Denemarken, Noorwegen, Zweden, Frankrijk, Duitsland, het Verenigd Koninkrijk, Nederland en Finland. Vanaf 1 juni kan dat tarief oplopen naar 25 procent.
Invoertarieven opleggen of verhogen telkens als er een politiek geschil is, het lijkt intussen een handelsmerk van Trump te zijn geworden. "Bij politieke discussies grijpt hij terug naar tarieven of tariefverhogingen, in dit geval om partners te straffen", zegt professor internationale economie Jan Van Hove (KU Leuven) in 'De ochtend' op Radio 1."
Duidelijkheid over hoe het er nu zou uitzien met die nieuwe tarieven, is er niet. Vorige zomer, nadat Trump had gedreigd met hoge invoertarieven voor zowat alle Amerikaanse handelspartners, onderhandelden de Verenigde Staten en de Europese Unie over een nieuw handelsakkoord.
"Maar dat akkoord is nog niet geratificeerd op dit moment", zegt Van Hove. "De vraag is of deze nieuwe tarieven dat akkoord vervangen. Is dat akkoord dode letter nu? Of moeten we het samen bekijken? Het is allemaal onduidelijk."
"Opnieuw veel onzekerheid voor exporterende bedrijven"
Vanuit de Europese Unie kwamen gisteren al verschillende stemmen die stelden dat ze dat handelsakkoord van vorige zomer niet gaan ratificeren. Onder meer de Europese Volkspartij (EVP), de grootste fractie in het Europees Parlement, zal de deal niet steunen
"Onder dreigementen zoals Trump die gisteren uitte, kan je geen handelsakkoord goedkeuren", zegt ook Van Hove. "Het is belangrijk dat er een duidelijk politiek signaal richting Trump gaat: 'Dit kan niet, je gebruikt geen economische instrumenten om politieke discussies op te lossen'."
Het instellen van handelstarieven is niet iets wat je zomaar doet, zegt Van Hove nog. "Dat vraagt heel wat praktische voorbereiding in de VS en in Europa. Maar bovendien creëer je alweer heel veel onzekerheid voor onze exporterende bedrijven. Onze producten gaan duurder worden op de Amerikaanse markt, en dat maakt onze concurrentiepositie zwakker. Wat is de nieuwe economische realiteit waarin we weer terechtkomen?"
Onder dreigementen zoals Trump die gisteren uitte, kan je geen handelsakkoord goedkeuren
Professor internationale economie Jan Van Hove (KU Leuven)
"Trump geeft weer signaal dat hij niet in internationale instellingen gelooft"
Hoewel België ook een militair op verkenning naar Groenland stuurt, wordt ons land -voorlopig- niet genoemd in het lijstje landen waarvoor nieuwe tarieven gelden. Kan Trump eigenlijk wel verschillende tarieven opleggen aan verschillende landen?
"In principe is de Europese Unie één blok, één geïntegreerde markt. Dat is ook zo erkend door de Wereldhandelsorganisatie (WTO). Er is dus één tarief dat de Europese Unie oplegt aan handelspartners en omgekeerd één tarief dat de handelspartners opleggen aan de Europese Unie", legt Van Hove uit.
"Hier geeft Trump ook weer een signaal aan die internationale instellingen: 'Ik geloof niet in jullie'. Hij respecteert de regels van de Wereldhandelsorganisatie niet en hij respecteert ook de principes van de Europese Unie niet. En dat zijn toch wel heel gevaarlijke precedenten, ook voor de toekomst."
"Vermijden dat we in een opbod terechtkomen"
Guy Verhofstadt, voorzitter van The European Movement, het grootste netwerk van pro-Europese organisaties, vindt dat Europa zelf invoertarieven van 10 procent moet heffen op alle Amerikaanse producten, oplopend tot 25 procent als de Amerikaanse tarieven blijven gelden.
"Ik denk niet dat dat een goed idee is. We moeten vermijden dat we in een opbod terechtkomen", zegt Van Hove. "Het is belangrijk dat we een duidelijke politieke veroordeling krijgen. Die is er intussen gekomen, maar het is daarbij belangrijk dat Europese leiders met één stem spreken."
"We moeten er alleszins voor zorgen dat dit niet gaat escaleren tot een echt handelsconflict, want dan is de economische schade nog veel groter."
"EU moet tonen dat ze voor méér internationale handel gaat"
In het verleden heeft de Europese Unie altijd heel pragmatisch gereageerd, zegt Van Hove. "Een duidelijke politieke veroordeling, maar toch proberen benadrukken dat de Europese Unie staat voor vrijhandel, met sterke partners als de Verenigde Staten."
Canada en China hebben een handelsakkoord gesloten. Misschien moet de Europese Unie dit nu ook overwegen
Professor internationale economie Jan Van Hove (KU Leuven)
"Een betere reactie van de Europese Unie hier zal zijn om te tonen dat ze voor meer internationale handel gaan, bijvoorbeeld door meer handelsakkoorden te sluiten. Net gisteren werd het Mercosur-handelsakkoord met Latijns-Amerikaanse landen ondertekend. Een beetje symbolisch dat de aankondiging van Trump op dat moment kwam."
Van Hove wijst nog op een andere belangrijke gebeurtenis eerder deze week. "Canada en China hebben een handelsakkoord gesloten. Kan je een duidelijker signaal sturen naar de Verenigde Staten om te zeggen dat je voor internationale handel staat? Misschien is dit ook iets wat de Europese Unie nu moet overwegen."
Wat zijn invoertarieven nu ook weer? Invoertarieven zijn een belasting die geheven wordt een product dat een land binnenkomt. Die belasting moet worden betaald door de importeur. Dat is het bedrijf dat verantwoordelijk is voor de invoer van het product. Dat kan de producent zijn, als die de goederen zelf vervoert, of een ander bedrijf.
De importeur kan beslissen om de invoerheffing volledig zelf te dragen, of ze (deels) door te schuiven naar de producent, bijvoorbeeld via prijsdruk (korting) of heronderhandeling van inkoopvoorwaarden. Maar de importeur kan er evengoed voor kiezen om de kosten (gedeeltelijk) door te rekenen aan de consument.
In dit geval zouden bedrijven in de Verenigde Staten een belasting van 10 procent moeten betalen als ze producten uit de 6 door Trump geviseerde landen willen invoeren. Als ze die bedragen doorrekenen aan de consument, worden producten uit die landen duurder op de Amerikaanse markt.
Professor Jan Van Hove: "Er moet een duidelijk politiek signaal naar Trump komen"
