De ereloonsupplementen in Belgische ziekenhuizen zijn in 2024 met 9,1 procent gestegen, ondanks een bevriezing. Daardoor liep de totale ziekenhuisfactuur voor patiënten op tot bijna 1,6 miljard euro. Die stijging ligt een pak hoger dan de toename van de tussenkomst door de ziekteverzekering of van het remgeld. Dat blijkt uit de nieuwe Ziekenhuisbarometer van het Intermutualistisch Agentschap (IMA).
Ereloonsupplementen in ziekenhuizen met 9 procent gestegen ondanks bevriezing
Samenvatting:
Ereloonsupplementen in Belgische ziekenhuizen zijn in 2024 met 9,1 procent gestegen, ondanks een bevriezing, waardoor patiënten samen bijna 1,6 miljard euro betaalden.
De Christelijke Mutualiteit pleit voor de volledige afschaffing van ereloonsupplementen: "Het is niet de bedoeling dat financiële tekorten in ziekenhuizen door patiënten worden bijgepast."
Minister van Volksgezondheid Frank Vandenbroucke (Vooruit) wil excessen aanpakken en waarschuwt: "Die excessen moeten eruit. Hier maken we andere keuzes, gebaseerd op solidariteit."
In totaal betaalden patiënten in 2024 1,59 miljard euro voor klassieke opnames en daghospitalisaties. Dat is een stijging van 5,8 procent tegenover een jaar eerder.
De ereloonsupplementen zijn goed voor bijna de helft van dit bedrag, in totaal 760 miljoen euro. Ereloonsupplementen mogen enkel worden aangerekend als een patiënt kiest voor een eenpersoonskamer. Iets minder dan 1/3 van het totaalbedrag voor de patiënt (460 miljoen euro) betreft remgeld, het officieel vastgelegde deel dat de patiënt zelf betaalt.
Verschillende verklaringen
Het totaalbedrag van de ereloonsupplementen ligt 9,1 procent hoger dan in 2023. Dat is opvallend omdat in dezelfde periode de tussenkomst van de ziekteverzekering slechts met 5,6 procent is toegenomen, en het aandeel van het remgeld met 1,5 procent. Bovendien gold er tussen 2022 en eind 2024 een bevriezing van de erelonen, een maatregel ingevoerd door minister van Volksgezondheid Frank Vandenbroucke (Vooruit).
Die bevriezing liet echter enkele uitzonderingen toe voor sommige medische disciplines of na toestemming van de patiënt. Volgens het IMA hebben 11 ziekenhuizen ook effectief hun maximumpercentages verhoogd.
Een andere verklaring voor de stijging is dat sommige ziekenhuizen en artsen mogelijk meer prestaties hebben aangerekend of vaker het maximumtarief hanteerden. Ook het gemiddeld aangerekend percentage is namelijk gestegen van 107,4 procent in 2022 naar 112,6 procent in 2024. In de praktijk variëren de toeslagen tussen ziekenhuizen van 100 procent tot zelfs 300 procent bovenop het basistarief.
Nog een opvallende vaststelling is dat specialisten zoals anesthesisten, gynaecologen, orthopedisten en chirurgen het vaakst supplementen aanrekenen. Een kleine groep van 10 procent van de artsen is zo verantwoordelijk voor maar liefst 43 procent van het totale volume aan supplementen.
Gemiddelde factuur 2.778 euro
De gemiddelde factuur voor de patiënt bij een klassieke ziekenhuisopname in een eenpersoonskamer bedraagt 2.778 euro, wat 8 keer meer is dan voor een verblijf in een meerpersoonskamer (323 euro).
Ook neemt het aantal patiënten dat geconfronteerd wordt met zeer hoge facturen toe. In 2024 kostten bijna 100.000 klassieke ziekenhuisverblijven de patiënt meer dan 3.000 euro aan eigen bijdragen. Voor bijna 7.500 verblijven liep de factuur zelfs op tot meer dan 10.000 euro.
CM: "Volledig wegwerken"
De Christelijke Mutualiteit (CM) pleit ervoor om de ereloonsupplementen op termijn volledig af te schaffen. De organisatie maakt zich grote zorgen omdat de supplementen sneller stijgen dan de officiële tarieven en niet gedekt worden door de maximumfactuur. Bovendien zorgt het gebrek aan transparantie ervoor dat patiënten soms wegblijven uit het ziekenhuis, uit angst voor de factuur.
Het is niet de bedoeling dat financiële tekorten in ziekenhuizen door patiënten worden bijgepast
Christelijke Mutualiteit (CM)
Volgens het ziekenfonds toont de barometer aan dat een hervorming van de ziekenhuisfinanciering prioriteit moet krijgen. "Het is niet de bedoeling dat financiële tekorten in ziekenhuizen door patiënten worden bijgepast." De CM hekelt daarbij "creatieve manieren" om inkomsten te vergaren, zoals het doorrekenen van wondzorgmateriaal dat de overheid eigenlijk al vergoedt.
Vandenbroucke: "Excessen aanpakken"
Minister van Volksgezondheid Frank Vandenbroucke (Vooruit) ziet in de nieuwe cijfers het bewijs dat ereloonsupplementen dringend gereguleerd moeten worden. "Die excessen moeten eruit", reageert hij. De minister verwijst daarvoor naar de hervormingswet die plafonds oplegt als de sector niet zelf ingrijpt.
Een plafond op supplementen?
Als onderdeel van het zomerakkoord raakte de Arizonaregering het eens over de invoering van een plafond op de ereloonsupplementen. Eerst werd gesproken over een maximumtarief van 125 procent, maar na verzet van de artsenbonden besloot de regering de sector tot eind juli 2027 tijd te geven om zelf met een voorstel te komen.
Als er geen akkoord wordt bereikt, zal de regering zelf een plafond opleggen. De beperking wordt begin 2028 van kracht.
Vandenbroucke stoort zich vooral aan de scheeftrekkingen, zoals de specialisten die het vaakst supplementen aanrekenen. "Het verschilt ook sterk van ziekenhuis tot ziekenhuis. Er is veel variatie, waardoor mensen het niet meer begrijpen."
Hij waarschuwt voor een evolutie naar Amerikaanse toestanden, waar patiënten afhankelijk zijn van privéverzekeringen. "Ik weiger mij neer te leggen bij zorg waarbij mensen worden uitgesloten en de ongelijkheid toeneemt. Hier maken we andere keuzes, gebaseerd op solidariteit."
Artsenvakbond: "Genoodzaakt aan te rekenen"
De artsenvakbond BVAS nuanceert de conclusies van de Ziekenhuisbarometer en noemt de studie onvolledig. Volgens voorzitter Johan Blanckaert houdt het rapport onvoldoende rekening met stijgende kosten voor artsen en ziekenhuizen, zoals personeelskosten, verzekeringen en onderhoud, en ontbreekt er cruciale informatie over ziekenhuisafdrachten en de rol van hospitalisatieverzekeringen.
BVAS benadrukt dat de terugbetaling door de ziekteverzekering al jaren onder druk staat en dat er aanzienlijk is bespaard op de erelonen van artsen. Volgens de artsenbond zijn ereloonsupplementen een gevolg van die evolutie: het officiële ereloon volstaat steeds minder om alle kosten te dekken, waardoor artsen genoodzaakt zijn bijkomende supplementen aan te rekenen.
"We hebben dit aangekaart bij Medicomut, de commissie van het RIZIV", klinkt het. "We zijn overeengekomen samen te kijken hoe die ontbrekende elementen kunnen worden bestudeerd. Pas dan kan je echt conclusies trekken."
